Boıy bar bizden góri bıigirek,
Tip-tik bop abyroıyn turǵan tirep.
Qasym AMANJOLOV.
Oblystyq onomastıkalyq komıssııanyń «arqasynda» Álııa men Mánshúkke, Batyr atamyz – Baýyrjanǵa segiz-toǵyzdan kóshe ataýlary buıyrdy. Byltyr oblystaǵy Baıanaýyl, Ýspen, Jelezın, Sharbaqty, Maı, Pavlodar aýdandaryndaǵy 30 kóshege Otan soǵysyna qatysqan batyrlardyń, ardagerlerdiń esimderi berildi. Bul shara Jeńistiń 70 jyldyǵyna arnalǵan tapsyrmaǵa oraı júzege asyryldy. Oblystyq tilderdi damytý basqarmasynyń málimetinshe, soǵys ardagerleriniń esimderin kósheler men nysandarǵa berý jalǵasady. Oısyzdyq, oılanbaýshylyq pa? Batyrlarymyzdy qalaı, qandaı deńgeıde qurmetteý kerek ekenin oblystyq onomastıkalyq komıssııanyń bilmegeni me?! Otan soǵysynda erligi búkil elge áıgili qazaqstandyq basqa da batyr ul-qyzdarymyz jetedi. Bir ǵana bizdiń oblystan Otan soǵysyna qatysyp erlik kórsetken atalarymyz jaıly «Bozdaqtar», «Jeńimpazdar» atty eki tom kitap shyqty. Osyndaǵy árbir maıdanger aýyldardan attandy. Onomastıkalyq komıssııaǵa bul usynys aldaǵy ýaqyt úshin. Shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldardyń kóshelerine (kóshe deýge kelse, eger) Batyr Baýyrjannyń, Álııa men Mánshúk apalarymyzdyń esimderin bergen soń, shańynan aryltyp, tasyn tósep, asfaltin jarqyratyp, aınalasyn kógaldandyryp, jaryq shamdaryn jaǵyp, kútip-baptaý da kerek. Bıýdjet qarajatyn únemdeńder deıdi, bul ózgertýler aýdan ákimdikterine, árıne, biraz salmaq salary sózsiz. Oblys ortalyǵyna qarasty Lenın kenti bar. Sol Lenınde Álııa men Mánshúk atyndaǵy kóshelerge asfalt tósetip, kógaldandyryp, jaryq jaqqyza almaı 85 jastaǵy Mahmet Demesinov atamyz qanshama jyldar boıy ákimderdiń esigin qaǵyp júr. Qalaǵa qaraıtyn kenttiń kósheleriniń kúıi osyndaı bolsa, túkpirdegi Batyr atamyzdyń, Álııa, Mánshúk atyndaǵy kósheleriniń taǵdyry ne bolady?!. Onomastıkalyq komıssııada izdenis kórinbeıdi, jer-sý ataýlaryna, kóshelerge ataýlar bererde jergilikti jerdegi ǵalymdardyń, zertteýshilerdiń, jazýshylardyń, jýrnalısterdiń, aqsaqaldardyń pikirlerine qulaq asqandary jón edi. Jergilikti ǵalymdardyń, zertteýshilerdiń jazǵandaryna úńilseńizder eken. Bul – bir. Ekinshiden, oblys ortalyǵynda B. Momyshuly, Álııa men Mánshúk esimderine nege kósheler ataǵan joqpyz?.. Máskeý úshin shaıqasqan Batyrdyń esimi shalǵaıdaǵy Bashmachıno, Bogatyr degen aýyldardyń kóshelerine ǵana laıyq pa?.. Baýyrjan atamyzdyń kim ekenin bilý úshin Ázilhan aǵamyzdyń «Aqıqat pen ańyz» roman-dıalogin oqyp shyǵyńyzdar. Al birqatar aýdan ákimdikteri, aýdandyq máslıhattar jergilikti aýyl, aýdannan shyqqan soǵys batyrlarynyń, soǵys ardagerleriniń esimderin aýyl kóshelerine berip, durys sheshim jasady. Mysaly, Maıqaıyńda «Dańq» ordeniniń tolyq ıegeri Baqyt Haıdarov, «Dańq» ordendi Vasılıı Hrıstenko, soǵys ardageri Áýbákir Qabylbekov, Ýspen aýylynda soǵys ardagerleri Neǵmat Náýkenov, Marııa Iаremenko, Galkıno aýylynda Gakasha Jakıshev, Mahmet Qaıyrbaev, Serikbaı Mútkenov, Pavlodar aýdany boıynsha soǵys ardagerleri Qaıyrbek Júsipov, Sahan Ashtaevtyń esimderi kóshe attaryna berildi. Ekibastuzda da kóshelerge soǵys ardagerleri Bolat Shápenovtiń, Qazbek Nuralınniń, Sosıalıstik Eńbek Eri, ataqty shahter Stanıslav Kýrjeıdiń esimderi berilmek. Urpaqtary kózderine jas aldy. Batyr Baýyrjan, Álııa men Mánshúktiń esimderi oblys ortalyǵynyń kóshelerine ózi-aq suranyp tur. Al bizdiń onomastıkalyq komıssııanyń qazaq úshin qasterli esimderdi tómendetkeni uıat. Batyrlarymyzǵa aýyl kóshelerinen «oryn taýyp» bergen bir ǵana Jelezın aýdanynda Bashmachnoe, Berezovka, Mıhaılovka, Serkovnaıa, Tatıanovka, Pıatıryjsk, Bezvodnoe, Moıseevka, Zaharovka, Prıırtyshsk, Grýzdevka, Stepnoe, Novomır, Veselaıa rosha, Mıhaılov, Ozernyı, Lesnoı degen mán-maǵynasyz aýyl ataýlary qaptap tur. Bul aýdanda soǵys ardagerleri Seıit pen Tatıana Begejanovalar turdy. Biz «Egemende» «Qazaqqa on bala taýyp bergen Tanıa» dep maqala jazdyq. Ekeýi soǵys kezinde tabysyp, ýkraın qyzy aýylǵa keledi. Soǵys ardagerleriniń mahabbaty, ómirleri jas urpaqqa úlgi-ónege. Onomastıka máselesi mándi de mańyzdy. Biz ylǵı da aýyl, jer-sý ataýlaryn Táýelsizdik talaptaryna saı baıyrǵy ataýlaryna qaıta oraltý qajettigin jıi aıtamyz. О́kinishtisi, oılanbaǵan, kópshilikpen aqyldaspaǵan asyǵys sheshimder aldyńnan shyǵady. «Máńgilik El» degen – bizdiń Tilimiz, Elimiz, Jerimiz. Osy oıdy sanamyzǵa myqtap sińire alsaq, jer-sý ataýlarynyń qudiretin, batyrlardyń rýhty esimderin alasartpaı, bıikke kóteretinimiz kúmánsiz. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.