Kósh basynda – Astana

Keshe Astana ákimi Ádilbek Jaqsybekov halyqqa esep berdi. Onda ákim qalanyń ótken jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylaryn tanystyryp, aldaǵy josparlarymen bólisti. Astana ákiminiń bul jolǵy esep berýi burynǵydan ózgeshe boldy. Á.Jaq­sybekov aldymen halyq aldyna shyǵyp baıandama jasady, al turǵyndar tarapynan suraqtar sharanyń ekinshi bóliginde ákimmen nemese onyń orynbasarlarymen jeke kezdesýde qoıyldy. Qabyldaýlar Kongress-holl ǵımaratynda júrgizildi. Buǵan qosa, zalda qala turǵyndary óz su­raqtaryna qa­lalyq basqarmalar men jekelegen departamentterdiń basshylarynan jaýap aldy. Qabyldaý tańerteńnen keshke deıin jalǵasty. Esep berý kezdesýiniń jańa formaty ár turǵyndy tyńdaýǵa múmkindik berý úshin jasalǵan. Bul – súısinerlik jańalyq. Ákim negizgi baıandamasynda qala damýdyń kezekti kezeńinde barlyq ba­ǵyttar boıynsha aıtarlyqtaı jetis­tik­terge qol jetkizgenin atap ótti. Astana áleýmettik-ekonomıkalyq damý deńgeıi boıynsha óńirler arasynda kósh bastady. Máselen, 2015 jyly jalpy óńirlik ónim ótken jylmen salystyrǵanda 5 paıyzǵa artty. Onyń respýblıkalyq kólemdegi úlesi 10 paıyzdy nemese 4,5 trln. teń­geni qurady. Jan basyna shaqqandaǵy IJО́ res­pýblıka boıynsha ortasha kórsetkishten 2 esege artyq – 5,2 mln. teńge. Búginde As­tananyń ózindik kiristeri 200 mlrd.teńgeni quraıdy. О́tken jyldan beri Astana tórt respýblıkalyq bıýdjet donorynyń birine aınaldy. Memlekettik bıýdjetke túsken túsimder kólemi 850 mlrd. teńgeni qurady, bul 2014 jylmen salystyrǵanda 11 paıyz­ǵa ar­tyq. Bul rette respýblıkalyq bıýdjetke kelip tús­ken jospardan tys túsimderdiń úshten bir bóligine jýyǵy Astanaǵa tıesili. Kóp jaǵdaıda sátti ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý oń kórsetkishterge septigin tıgizdi. О́tken jyly ınvestısııa­lar kólemi 773 mlrd. teńgeni qurady. Bul aldyńǵy jyldyń kórsetkishterine qaraǵanda 15 paıyzǵa artyq. Astana búginde jalpyǵa ortaq eń­bek qalasyna aınaldy. 2015 jyly 18 myńnan astam jumys orny quryldy, joǵary kásibı kadrlar jumys isteıdi, elordada jumyssyzdyq deńgeıi 4,6 paıyzǵa deıin tómendedi, bul ortasha res­pýblıkalyq kórsetkishten tómen. «Mıgrasııanyń kóptigine qaramastan, el­or­dada jumyssyzdyq kórsetkishi el boıynsha eń tómen bolyp sanalady. Qalada jumyssyzdyq joq dese de bolady. Sebebi, 1 mıllıonǵa jýyqtaıtyn qalada 3 myń adam ǵana jumyssyzdar qatarynda. Olar qaıta oqytylýda jáne basqa qoǵamdyq jumystarǵa jiberilip jatyr. Jumys izdegen adamǵa jumys tabylady», dedi ákim. Sondaı-aq, ákim 2016 jyly Astanada 3-6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 95 paıyzy mektepke deıingi bilimmen qamtylatynyn tilge tıek etti. «Bilim basqarmasyna tıisti mindet qoıyldy. Biraq máseleni keshendi túrde sheshý kerek. Jyl saıyn balabaqshalar paıdalanýǵa beriledi, onyń ústine qalada týý men kóshi-qon deńgeıleri joǵary. Kún saıyn 60 sábı dúnıege keledi, 90-100 bala kezekke turady. Bul máseleni sheshý joldarynyń biri jeke bıznestiń mektepke deıingi mekeme­ler qurylysyna qatysýy bolyp tabylady. Ákimdik osy maqsatta daıyn jobalar men jer ýchaskelerin berýge ázir. 2015 jyly elordanyń mektepke deıingi uıymdarynda oryndar tapshylyǵyn joıý úshin 10 balabaqsha tapsyryldy, sonyń ishinde MJS esebinen eki balabaqsha ashyldy. Búginde Astanada 188 mektepke deıingi mekeme jumys isteıdi, olarǵa 34 myńnan astam bala barady. О́tken aptada elordada kezek boıynsha balabaqshalarǵa toptaý bastaldy. Bıyl elordada alǵash ret 8 myńǵa jýyq oryn berildi», dedi ákim. О́tken jyly Astana qurylys sala­synda qala tarıhyndaǵy eń úzdik kór­setkishke qol jetkizipti. 2015 jyly 1 mln. 759 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen, bul aldyńǵy jylǵy kórsetkishterge qaraǵanda eki esege jýyq artyq. Qurylys jumystarynyń kólemi 14 paıyz, 471,6 mlrd. teńgege deıin ósti. «Aldyńǵy jylǵy kórsetkishterge qa­raǵanda eki esege jýyq artyq» degen sóz­diń astarynda qandaılyq úlken jumys jatqanyn ózińiz shamalaı berińiz. Ákim sondaı-aq, shahardyń ekologııa­lyq ahýaly ózin alańdatatynyn aıta kele, ásirese, aýanyń tazalyǵyna aıryqsha nazar aýdarý kerektigin atap ótti. Esep­teýlerge qaraǵanda, kún saıyn qala atmosferasyna 100 tonnaǵa tarta zııandy zattar shyǵarylady eken. «Osy jaǵdaıǵa baılanysty sharalardyń keshendi jospary qabyldandy. Eki jyldyń ishinde biz avtonomdy qazandyqtar men jeke sektordy, ıaǵnı 22 myńnan astam úıdi gazben jylytýǵa tolyqtaı kóshiremiz. Qalanyń kommýnaldyq qyzmetteriniń kólikteri gaz-motor otynyn paıdalanatyn bolady», dedi Á. Jaqsybekov. Qoǵamdyq kólik taqyryby qala tur­ǵyndary úshin asa ózekti ekendigine toq­talǵan ákim kólik-logıstıkalyq ınfra­qurylymy salasyndaǵy 2016 jylǵa arnalǵan josparlarymen bólisti. Bul salada júıeli turǵydan qaraýdy qajet etetin birqatar keshendi máseleler bar. Sol sebepti, elordada ótken jyly bastalǵan kóliktik reformalar bıyl da jalǵasyn tabady. Nátıjesinde, jol júrý aqysyn elektrondy tóleý júıesi, 7 qosymsha ekspress-marshrýt, 8 kóshe boıynsha «Bus Lane» baǵdarlamasy jáne elordanyń 4 kóshesindegi birjaqty qozǵalys sııaqty mańyzdy jobalar iske qosylady. «Búgin kólik keptelegin tómendetý maqsatynda, sondaı-aq, álemdik tájirı­bege súıene otyryp, qalada saralanǵan jumys ýaqytyn engizý jospary ázirlendi. Qala ákimdiginiń barlyq qurylymdary jańa kestege kóshti, qazirgi kezde orta­lyq memlekettik organdarmen, ulttyq kom­­­­­pa­nııalarmen jáne jekemenshikti uıymdarmen, JOO-larmen, mekteptermen jumystar júrgizilýde. Atalǵan jospardy júzege asyrý júktemeni 20 paıyzǵa tómendetýge múmkindik beredi», dedi ákim. Á.Jaqsybekov sondaı-aq, Astanada jedel járdemniń kelý ýaqytyn barynsha qysqartý tapsyrmasy qoıylyp otyrǵandyǵyn atap ótti. Ákim óz esebinde Astananyń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýy salasyn­daǵy barlyq máseleni qamtydy. Al turǵyndardyń birqatar jekelegen máse­leleri qabyldaýda aıtylyp, soǵan oraı jaýapty basqarmalarǵa tıis tapsyrmalar berildi. Elorda ákimi keshegi esebi arqyly óziniń iskerligin, memleketshildigin kelisti kórsetti dep aıtýdyń esh artyǵy joq dep bilemiz. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan». Astana.