О́nermen órnektelgen ómir

О́ner úshin jaralǵan adamdar bolady. Olardy ónerdiń ózi qyryq qubylys qasıetti ólkesine tartyp turatyny bar. Muny biz sahna sańlaǵy, Qazaqstannyń halyq ártisi, «Parasat» ordeniniń ıegeri, Kókshetaý qalasynyń qurmetti azamaty Jibek Baǵysovanyń ómir joldarynan aıqyn baıqaımyz. Áıgili Birjan sal elinde dúnıege kelip, kórkem Býrabaıda boıjetken talantty qyzdyń tyrnaqaldy talpynystary da tańǵaldyrǵandaı. Máselen, shalǵaı aýyldaǵy balaýsa qyzdyń alǵashqy qadamy Sábıt Muqanov romany ekrandaǵan ataqty «Botagóz» fılminen bastalady dep kim oılaǵan? Búginde jetpistiń bel orta­synan asqan apamyz bylaı deıdi: «1957 jyly «Qazaqfılm» kıno­stýdııasy áıgili fılmdi túsirý úshin Býrabaıǵa keldi. Al, Botagóz rólindegi Gúlfaırýz Ysmaıylova Jibektiń kórshisiniń úıine túsken eken. Páterde turdy. Basqa akterler de jaǵalaı aýyl úılerine jaıǵasty. Bir kezde Qanabek Baıseıitov bastaǵan kıno túsirýshiler atqa myqty otyratyn qyz izdep, aýylǵa jar salypty. О́ıtkeni, Botagóz rólindegi Gúlfaırýz Ysmaıylova atqa mingendi qoıyp, jolaýǵa qorqady eken. Aýyl jurty bir aýyzdan: «Májıt aqsaqaldyń nemeresi Jibek attyń qulaǵynda oınaıdy», – desedi. Kınoda Botagózdiń basyna shapandy jaba salyp, attyń aldyna óńgertip, Itbaı jigitteriniń alyp qashatyn jeri bar. Aǵash arasynda aldynan shyǵa kep, jal ústinde kóldeneń jatqan qyzǵa jabysqanda at úrkip, shyr aınalady. Osy kóriniske tústim. Sosyn Asqar kelip jurt qaýmalap turǵanda, Botagóz shaýyp keledi de kópshilikti buzyp-jaryp Asqarǵa umtylady. Bul da men edim». О́nerge yntyzary osydan keıin laýlaı lapyldaǵany anyq. Qudaı aıdap kelgen Gúl­faırýz apasyna ótinish aıtty. «Aktrısa bolǵym keledi. Meni Almatyǵa alyp ketińizder» depti. Aýyldyń erke qyzynyń qylyǵy Qanabek Baıseıitovti de eleń etkizgen kórinedi. Sóıtip, ol shyǵarmashylyq synaqtardan múdirmeı ótip, Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatry janynan ashylyp jatqan stýdııaǵa qabyldanǵan. Budan keıingi óner soqpaǵy Taldyqorǵan men Qyzylordadaǵy teatrlarda jalǵasty. Jibekti tanymal etken beıneniń biri Shyńǵys Aıtmatov shyǵarmasy boıynsha qoıylǵan «Ana – Jer ana» spektaklindegi Álıman beınesi deýimizge bolady. Bul jaıly Jibek apaı bir ǵana túıin aıtady: «Men Álımandy oınaǵanda kúıeýin, ıaǵnı óz ákemdi soǵysqa shyǵaryp salyp, odan on jeti jasynda jesir qalǵan anamnyń jan kúızelisin oınadym...». Ana demekshi, Jibek Baǵysova qazaq teatr ónerinde analar galereıasyn qalyptastyrǵan aktrısa desek, artyq aıtqandyq emes. Kókshetaýdaǵy Shahmet Qusaıynov atyndaǵy qazaq drama teatrynyń sahnasynda somdaǵan rólderi: «Aqan seri – Aqtoqty» – Aqtoqtynyń anasy, «Qudalyq» – Qudaǵı, «Paı-paı jas jubaılar-aı» – Lázzát, «Muragerler» – Salıqa, «Ǵasyrdan da uzaq kún» – Naıman-Ana, «Qozy Kórpesh – Baıan sulý» – Maqpal , «Aqnur» – Salıha, «Úılený» – Fekla Ivanovna, «Mahambet» – Ana, «Estaıdyń «Aı tutylǵan tún» – Tańqabıke, «Qar kóshkini» – Báıbishe, «Anamnyń aq kóılegi» – Ana, «Til tabysqandar» – Boldýqan, «Tynyshtyq kúzetshisi» – Qadısha, «Taǵdyr» – Kámılá Aıhanova, «Mazar» – Qorlyǵaıyn, «Lıýstra» – Flıýra, «Apaly-sińlili úsheý» – Anfısa, «Rıchard III» – Gersogınıa Iorkskaıa. Kókshelik jazýshy aǵamyz Tólegen Qajybaısha aıtsaq, «Búginde qarap otyrsaq, Jibek somdaǵan keıipkerlerde san joq. Qazaq ónerinde kez kelgen sahna arýlaryna arman bolǵan keıipkerdiń bárin somdady». Mundaıda has sheberlerdiń haq baǵasyna júgingen de mereı ósiredi. Asanáli Áshimov, KSRO halyq ártisi: Áýezovten bastap, Shekspır shyǵarmalaryna deıin bara alatyn sırek aktrısalardyń biri osy Jibek. Jibekterdi men Sábıra apaı mektebiniń jalǵasy dep túsinemin». Rýben Andrıasıan, Qazaq­stannyń halyq ártisi, Lermontov atyndaǵy orys drama teatrynyń kórkemdik jetekshisi: «Men Jibekti Qarakózdi oınaǵan ke­zinen bastap bilemin. «Qo­naq­úıdiń qojasyndaǵy» Mı­rondomınosy tipti ǵajap. Oı­naqy, jigerli, súıkimdi, onyń ústine Jibektiń plastıkasy qandaı. Dramany da, tragedııany da, komedııany da oınaı alatyn óresi bıik aktrısa!». Aktrısa Jibek Baǵysovanyń óner joly ǵana emes, ómir joly da keıingi jastarǵa ónege. Aqjarqyn, keńpeıil azamat Burhan aǵamyz osy bir perishte peıil, tula boıy izgilikke toly Jibek arýdyń qabaǵyna kirbiń túsirmeı keledi. «Eki jaqsy qosylsa, teń bolady aımenen» demekshi, shyraıly shańyraqta tórt bala tárbıelenip, nemereler kúlkisi kúmbirleıdi. Bárinen buryn onyń «Kókshe tea­trynyń anasy» degen abyroıly ataǵy bar. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy.