Qazaqstan altyny men basqa da baǵaly metaldaryn qalaı jaratam dese de óz qolynda. Bul jóninde Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda «Taý-Ken Altyn» JShS affınaj zaýytynyń dırektory Meıramǵalı Tileýjanov aıtty.
Qazirgi tańda elimizdegi úsh birdeı baǵaly metaldardy affınajdaýshy zaýyt bir-birin tolyqtyryp, qalypty jumys istep turǵan kórinedi. Osydan úsh jyl buryn Astananyń Indýstrııalyq parkinde irgetasy qalanǵan «Taý-Ken Altyn» zaýyty eki jyldan beri altyn quımalaryn shyǵaryp jatyr eken. Burnaǵy jyly Ulttyq bankke 7 tonna altyn óndirip bergen bolsa, byltyr onyń kórsetkishin 11 tonnaǵa deıin jetkizipti. Negizi atalǵan zaýyt jylyna 70 tonnaǵa deıin quıma altyn óndirýge qaýqarly. Al taıaý bolashaqtaǵy josparlaryna nazar aýdarsaq, 2020 jylǵa qaraı jylyna 25 tonnaǵa deıin ónim shyǵarýdy kózdep otyr.
Elimizdiń affınajdy zaýyty óz salasynda álemdik standarttarǵa saı ónim shyǵarýmen aımaqtaǵy elder arasynda aldyńǵy qatarda tur deýge aýyz barady. Sebebi, álemdegi eń ozyq tehnologııamen jabdyqtalyp, mamandary sol tehnologııa boıynsha ozat elderden bilim alyp, biliktilikterin shyńdaǵan kásiporyn Londondaǵy baǵaly metaldardy synnyń tezinen ótkeretin mekemeniń 19 talabynyń 18-in tolyq oryndap bolǵan. 19-shy talaptyń údesinen shyǵý úshin kásiporynnyń jumys istegenine keminde úsh jyl tolýy qajet eken. Zaýyt dırektory belgili merzim kelgende ol talapty da qanaǵattandyratyndaryna tolyq senimdi.
Búgingi kúnde Qazaqstandaǵy asa qundy metaldardy affınajdaý salasyndaǵy úsh zaýyt jylyna 130 tonna altyn shyǵara alady eken. «Eger shıkizat bolsa, Qazaqstannyń úsh zaýyty birigip 130 tonna altyn shyǵarýǵa múmkindigi bar. Onyń ishinde «QazSınk» zaýytynda jylyna 52 tonna, «Qazaqmysta» 10 tonna altyn shyǵarýǵa, al «Taý-Ken Altyn» kásipornynda 70 tonnaǵa deıin ónim óndirýge múmkindik bar. Ortasha eseptegende Qazaqstan bir jylda 130 tonna altyn shyǵarýǵa qaýqarly. Al bizdiń kásiporyn bıylǵy jyly 14 tonna taza altynnyń standartty quımalaryn shyǵarýdy josparlap otyr», dedi M.Tileýjanov.
Zaýyt dırektorynyń sózine ılansaq, Qazaqstan Irannyń altynyn óndirý kólemin arttyryp, Mońǵolııa qundy metaldaryn óndirýge de nıetti. «Qazirgi kezde Iranmen tıisti jumystar júrgizip jatyrmyz. Bul elden altyn Qazaqstanǵa jetkizildi jáne ony óndirip, shyǵaryp jatyrmyz. Iаǵnı, osy altyndy Irannan shıkizat retinde satyp alýdamyz. Atap aıtqanda, búginde qundy metaldardy shıkizat retinde shetelge satpaımyz. Bul rette kerisinshe, shıkizatty shet memleketterden Qazaqstanǵa tasymaldaýdy pysyqtap jatyrmyz», degen ol Iran eli buǵan deıin shıkizatyn sonaý AQSh-ta qaıta óńdetip otyrǵanyn aıtty. Al qazirgi kúnde jaqyndaǵy Qazaqstannyń affınaj zaýytynyń tehnologııasy ozyq bolýmen qatar, ekonomıkalyq turǵyda da tıimdi ekenin eskerip bizdiń elge baǵaly metaldaryn ákele bastapty.
Munymen birge, Qazaqstan tarapy bıylǵy mamyr aıynda Mońǵolııada ótetin sammıtke daıyndalyp jatyr eken. Halyqaralyq sammıtke qatysýdaǵy negizgi maqsattyń biri, atalǵan eldiń altynyn shıkizat retinde satyp alyp, elimizde óndirý josparyn júzege asyrmaq. «Reseıde 11 affınaj zaýyty bar. Biz solarmen básekege túsip otyrmyz. Bizdiń kásiporyn ónimderiniń sapasy jaqsy bolǵandyqtan jáne ekonomıkalyq turǵyda tıimdi bolǵanyn eskerip, reseılik «Polımetall» kompanııasy óz altyndaryn Qazaqstanǵa alyp kelip, bıyldan bastap taǵy da affınaj júrgizbek. Reseıden eki tonna alyp ta keldik. Sondyqtan aldymyzdaǵy maqsat, tek Qazaqstannyń ǵana altynyn emes, bizben jumys istegisi keletin álemniń kez-kelgen elinen shıkizatty satyp alyp, ózimizde óndirý jáne Ulttyq bankti altynmen qamtamasyz etý», dedi M.Tileýjanov.
Atalǵan zaýyt tek altyn quımalaryn ǵana jasaýmen aınalysyp otyrǵan joq, ol myń gramdyq quımadan bastap, kishkentaı altyn burshaqtaryn da shyǵarady. Ol ónimin otandyq zergerlik buıymdar shyǵaratyn shaǵyn zaýyttarǵa sata bastaǵan. Sondaı-aq, baǵaly metaldardyń sapasyn anyqtap, belgi soǵyp berýge de quqyly. Ol úshin arnaıy zerthanasy men kepildik beretin sertıfıkaty da bar. Buǵan qosa, byltyr «Taý-Ken Altyn» affınaj zaýyty lombardtardan 110 keli altyn satyp alypty. «Lombardtardyń kóbisi bizdi bile bermeıdi, alaıda oǵan qaramastan, biz 110 keli altyn satyp aldyq. Sebebi, bizdiń zaýyt iske qosylǵaly eki jyl ǵana ýaqyt ótti jáne jumysymyzdyń ekinshi jylynda lombardtar bizge 110 kılo tapsyrdy. Bıyl biz budan artyq satyp alýǵa nıettimiz», degen ol bir gramm altynnyń baǵasy londondyq metall bırjasyna sáıkes aıqyndalatynyn eske saldy. Sóıtip, zaýyttyń zerthanasy tıisti tirkeýden ótkenin jáne altyn buıymdardyń quramyn sapaly anyqtaıtynyn, sondaı-aq, zertteý nátıjesi boıynsha taza altynnyń salmaǵyna sáıkes tólem jasaıtynyn atap ótti.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».