О́negeli orda órisi

Qazirgi tańda Memleket basshysy kásiptik bilim beretin mekemelerge aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵany málim. Sol sebepten «100 naqty qadam» Ult Josparynda arnaıy basymdyq berip, biliktiligi álemdik talaptarǵa saı keletin mamandar daıarlaýdy júktedi. Bul talaptyń údesinen shyǵýǵa Qazaqstannyń kóptegen kolledjderi daıyn. Sonyń biri «Qaztutynýodaǵynyń» Saýda-ekonomıkalyq kolledji desek qatelespeımiz. Bıyl táý eter Táýelsizdigimizdiń 25 jyl­dyǵymen qatar, irgetasynyń qalanǵanyna 60 jyl tolǵanyn keń kólemde merekelegeli otyrǵan oqý ordasy aldaǵy kúnge jańa jospar, tyń jobalar jasap, el aldyndaǵy mindetterin múltiksiz oryndaý maqsatyna jumyldyrýda. Atalǵan bilim oshaǵy elor­dadaǵy bedeli bekem, mártebesi máıekti oqý ordasy. Birinshiden, kolledjdiń osy kúnge deıingi 20 myńnan astam túleginiń basym kópshiligi elimizdiń ár óńirimen qatar, Almaty men Astana qala­laryndaǵy tutqaly mekemelerde bilikti mamandar sanatynda qyzmet etip júr. Ekinshiden, Dúnıejúzilik banktiń arnaıy jobasyna qatysqan 300-den astam kolledjdiń arasynda talapty da talantty mamandarynyń arqasynda 380 myń AQSh dollaryn quraıtyn grantty jeńip aldy. Bul qarajat tolyǵymen kolledj ıgiligine jaratylyp, oqý oshaǵyna 79 monoblok, 25 kompıýter, 25 noýtbýk, 28 planshet, 13 proektor, 13 ınteraktıvti taqta, taǵy basqa qural-jabdyqtar satyp alyndy. Bul júlde kolledj oqytýshylary men oqýshy jastaryna sony serpin berip, jańashyldyq baǵyttaǵy oqýǵa degen yntasyn arttyrǵandyǵyn oraıy kelgende aıtsaq ta artyq bolmas. «Memleket basshysynyń tap­syr­masyna saı, kolledj ujymy jańa­shyldyqqa den qoıyp, oqý úderisinde ınnovasııalyq tehnologııalardy kóbirek paıdalanýdy basty mindetine alǵan. Sonyń bir dáleli – 2009 jyldan bas­tap tájirıbege engizile bastaǵan oqytýdyń modýldik tehnologııasy. «Qazaqstannyń tehnıkalyq jáne kásiptik bilim júıesindegi áleýmettik seriktestigi» halyq­aralyq Eýroodaq jobasy boıynsha qolǵa alynǵan bul jobaǵa tájirıbe retinde aldymen «Esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamamen qam­tamasyz etý» mamandyǵy tań­dalyp alyndy. Endi osy júıe boıynsha oqyǵandar úsh mamandyq alyp shyǵady. Onyń birinshisi – ekinshi kýrstan keıin EEM operatory, úshinshi kýrs­tan keıin – terimshi, úshinshisi – tehnık-baǵ­darlamashy. Bul de­genińiz, ekinshi kýrstan keıin-aq jas maman EEM operatory bolyp jumys isteı alady degen sóz. Modýldik oqytýdyń dástúrli bilim berý júıe­sinen artyqshylyǵy sol, munda eń­bek naryǵynda qandaı mamandyqqa suranys kóp eken­digi qatań eskeriledi. Kezekti mo­dýldik oqýdan ótkennen keıin birneshe mamandyqty ıgerýge múmkindik bar. Sondaı-aq, oqý ornymen tyǵyz baılanysta jumys istegen jumys berýshi bolashaq mamanǵa óz talabyn qoıa alady. Stýdent óz kezeginde teorııadan góri praktıkaǵa kóbirek júginip, tańdaǵan mamandyǵyna beıimdele bas­taıdy. «Esep jáne aýdıt», «Qarjy», «Marketıng», «Qu­qyq­taný», «Esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etý», «Aqparattyq júıe­ler», «Týrızm», «Baǵalaý» syndy mamandyqtardy ıge­rip shyqqan jastarymyzǵa kez kelgen jerden jumys tabýǵa múmkindik bar dep oılaımyn», – dedi bul jóninde oqý ornynyń dırektory, ekonomıka ǵy­lym­darynyń kandıdaty Myrzabek Kújimov. Atalmysh taqyryp tóńireginde osynaý bilim mekemesiniń birqatar qyzmetkerleri men stýdentterine kezdesip áńgime-dúken qurdyq. Málim bolǵany, biliktilik sanaty joǵary 45 ustaz dáris júrgizedi eken. Olar óz elimizben qatar, shetelderde de biliktilikterin shyńdap otyrady. Daryndy shákirtteri de túrli baıqaýlarǵa qatysyp, shetel asyp oqýyn jalǵastyryp jatqandary bar eken. Dese de, dırektor bilimmen qatar, tárbıe máselesine de erekshe kóńil bó­letinderin basa aıtty. Ondaǵy túpki maqsat – deni saý, ulttyq sana-sezimi qalyptasqan, rýhanı oılaý dárejesi bıik, elin, jerin súıetin patrıot tulǵa retinde adamgershilik qasıeti men estetıkalyq talǵamy joǵary, salamatty ómir saltyn tań­daǵan, isker azamat tárbıeleý. Osyndaı joǵary kásibı deńgeıdegi eńbek naryǵyna qajetti, básekege qabi­letti mamandardy daıarlaý atalǵan kolledjdiń negizgi baǵytynyń biri. «Biz balalardy bir aýysymda oqytamyz. Onyń birneshe sebebi bar. Birinshiden, mamandarymyzdyń basym kópshiligi áıel adamdar. Olardyń otbasy, bala-shaǵasy bar. Áıel adamnyń osy turǵydaǵy jaǵdaıy málim. Ekinshiden, stý­dentterimizdiń kelesi kúngi dá­riske tııanaqty daıyndalyp ke­­lýine jetkilikti ýaqyty bolady. Úshinshiden, olarǵa arnap qurylǵan úsh birdeı zerthanada teorııalyq bilimi men tájirıbesin ushtastyryp eńbek etýine de qolaıly jaǵdaı týady. Tórtinshiden, zań boıynsha bilim men tárbıe qatar júrýi tıis», dep sabaqtady sózin Myrzabek Tórebekuly. Oqý úderisin aqparattyq tehnologııalardy baılanystyra júr­gizý jańa pedagogıkalyq zertteýlerdi, ınnovasııalyq izdenisterdi, jańa tálim-tásilderdi engizýdi talap etedi. Máselen, 2013 jyly qarasha aıynda Dúnıejúzilik bank uıymdastyrǵan «Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi jańǵyrtý» jobasyn jeńip alý arqyly kolledjdiń materıaldyq-tehnıkalyq qory jańartyldy. Qaıta jabdyqtalýdyń arqa­synda, stýdentterdiń sheberhana­dan alatyn tájirıbelik daǵdy­larynyń aımaǵy keńeıtildi, zaman talabyna saı tájirıbelik jumystarǵa beıimdiligi jáne stýdentterdiń oqýǵa degen qy­zy­ǵýshylyǵy arta tústi. Dál osy jo­ba aıasynda ótken oqý jylynda kolledjde «Kompıýterlik grafıka» oqý ortalyǵy ashyldy. Atalyp ótken oqý-zerthanalyq sheberhana men kompıýterlik grafıka oqý ortalyǵynyń jumysyn jandandyrý jáne stýdentterdiń oqýǵa degen qyzyǵýshylyqtaryn arttyrý, kásibı biliktilikterin damytý, bos ýaqyttaryn tıimdi ót­kizý maqsatynda «Tehnık» jáne «Dızaın» atty úıirmeler ashylǵan. Joba boıynsha satylyp alynǵan quraldar arqyly sheberlik shyńdaǵan kolledj stýdentteri qalalyq ártúrli sa­ıys­­­tarǵa qatysyp júr. Qaztutyný odaǵynyń Saýda-ekonomıkalyq kolledji «Esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etý» mamandyǵynyń 8 stýdenti Bilim basqarmasy uıym­dastyrǵan Astana qalasy kolledj stýdentteriniń arasynda qalalyq mýltımedııalyq baıqaýǵa qatys­ty. Bul alaman saıysta da kolledj stý­dentteri óte jaqsy nátıje kór­setti. Qysqasy, mundaı jaǵymdy jańalyqtar jeterlik. Bilim men biliktilikti, tártip pen tájirıbeni ush­tastyrǵan oqý ordasynyń jetken jeńisi men jemisi osyndaı.  Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst. Astana.