Prokýratýra organdary 2016 jylǵy 20 naýryzǵa taǵaıyndalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn jáne máslıhattar depýtattarynyń kezekti saılaýyn uıymdastyrý jáne ótkizý kezeńinde saılaý zańnamasynyń dálme-dál jáne birkelki qoldanylýynyń zańdylyǵyna joǵary qadaǵalaýdy júzege asyrýdy jalǵastyrýda.
Búginge saılaý prosesine qatysýshylar tarapynan qandaı da bir eleýli buzýshylyqtar tirkelgen joq. Tek qana saılaý aldyndaǵy úgitti ótkizý sharttarynyń jekelegen buzýshylyqtary oryn aldy. Mysalǵa, aǵymdaǵy jylǵy 23 aqpanda Astana qalasynyń prokýratýrasy «Aýyl» partııasynyń úgitteý materıaldaryn búldirý faktileri boıynsha azamat I.Týstıkbaevqa jáne M.Bolathanovqa zańdy buzýǵa jol berilmeıtini týraly aldyn ala eskertý jasady.
Ońtústik Qazaqstan oblysynda aǵymdaǵy jylǵy 29 aqpanda Shymkent qalasy Qarataý aýdanynyń prokýratýrasy qalalyq máslıhattyń depýtattyǵyna kandıdat Z.Bazarbaevtyń senim bildirilgen adamynyń ótinishi boıynsha úgitteý materıaldaryn búldirý faktisi boıynsha J.Býbeevke qatysty ákimshilik is qozǵady (ÁQBtK-niń 114-baby). Kináli sot arqyly 5 AEK kólemindegi aıyppul túrindegi ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Jalpy, úgitteýdi qosa alǵanda, barlyq is-sharalar búgingi kúngi jaǵdaıǵa «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń (budan ári – Konstıtýsııalyq zań) talaptaryna sáıkes ótkizildi. Degenmen, saılaý qarsańyndaǵy, sondaı-aq, saılaý kúni quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý maqsatynda saılaý prosesiniń barlyq qatysýshylarynyń nazaryn zańnamanyń kelesi normalaryna aýdaramyz.
Konstıtýsııalyq zańnyń 27-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes, saılaý aldyndaǵy úgit saılaý bolatyn kúnniń aldyndaǵy kúngi jergilikti ýaqyt boıynsha nól saǵatta, ıaǵnı 2016 jylǵy 19 naýryzdaǵy 00.00 saǵatta aıaqtalady (nemese 2016 jylǵy 18 naýryzdaǵy 24.00 saǵatta). Saılaý bolatyn kúni jáne onyń qarsańyndaǵy kúni kez kelgen úgitke tyıym salynady (Konstıtýsııalyq zańnyń 32-baby). Bul rette, saılaý komıssııalarynyń úı-jaılarynan jáne daýys berýge arnalǵan úı-jaılardan tys jerlerde burynnan ilýli turǵan baspa úgit materıaldaryn sol oryndarynda qaldyrýǵa bolady.
Daýys beriletin kún aldyndaǵy bes kún ishinde jáne daýys beriletin kúni buqaralyq aqparat quraldarynda qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin, saılaý nátıjeleriniń boljamyn, saılaýǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi jarııalaýǵa jol berilmeıdi. Saılaý kúni daýys beriletin úı-jaıda nemese daýys berý pýnktinde qoǵamdyq pikirge suraý salýǵa tyıym salynady (Konstıtýsııalyq zańnyń 28-babynyń 9-tarmaǵy).
Konstıtýsııalyq zańnyń 39-babynyń 2-tarmaǵyna saı daýys berýge arnalǵan úı-jaıdaǵy adamdar daýys berýdi ótkizý jónindegi komıssııa belgilegen erejelerdi qatań saqtaýǵa mindetti. Tıisti saılaý komıssııasynyń tóraǵasy tártipke jaýapty bolady jáne Konstıtýsııalyq zańnyń erejelerin buzyp, daýys berýdi ótkizýge kedergi keltirgen kez kelgen adamnyń ol jerden ketýin talap etýge quqyly.
Daýys berý kúni daýys berýge arnalǵan úı-jaıda saılaý prosesine qatysy joq bógde adamdardyń bolýyna tyıym salynady.
Árbir saılaýshynyń ózi daýys beretinin atap ótemiz. Saılaýda daýys quqyǵyn basqa bireýge berýge jáne sol sııaqty basqa adam úshin daýys berýge jol berilmeıdi (Konstıtýsııalyq zańnyń 41-baby).
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy:
- saılaý aldyndaǵy úgitti saılaý kúni ne onyń aldyndaǵy kúni júrgizgeni;
- eki ne odan kóp ret nemese basqa saılaýshyǵa daýys berý jolymen teń saılaý quqyǵy týraly talaptardy buzǵany;
- basqa adamdar úshin daýys berýge múmkindik berý maqsatynda azamattarǵa saılaý bıýlletenderin bergeni;
- daýys beriletin kún aldyndaǵy bes kún ishinde jáne daýys beriletin kúni buqaralyq aqparat quraldarynda qoǵamdyq pikirge suraý salý nátıjelerin, saılaý nátıjeleriniń boljamyn, saılaýǵa baılanysty ózge de zertteýlerdi jarııalaǵany;
- saılaý kúni daýys beriletin úı-jaıda nemese daýys berý pýnktinde qoǵamdyq pikirge suraý salǵany úshin jaýapkershilik týraly resmı eskertedi.
Joǵaryda keltirilgen zańnama normalaryn túsindire otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy barlyq jeke jáne zańdy tulǵalardy, sondaı-aq, buqaralyq aqparat quraldaryn saılaý qarsańyndaǵy, sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn jáne máslıhattar depýtattarynyń kezekti saılaýyn ótkizý kúni zańdylyqty buljytpaı saqtaýǵa shaqyrady, dep habarlady Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy.