– deıdi Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Qostanaı oblysyndaǵy óńirlik ortalyǵynyń tóraǵasy Álimjan Bekmaǵambetov
– Álimjan Baýyrjanuly, osy saılaýdaǵy qoǵamdyq baıqaýshylardyń qyzmetine qalaı baǵa berer edińiz?
– Baıqaýshylar tańerteńnen keshke deıin saılaý ýchaskelerinde júrip, saıası sharanyń ádil ótýine atsalysty. Olar daýys bergen kúnniń erteńine ózderi saılaý ýchaskelerinde júrgizgen hattamalaryn úılestirýshilerge tapsyrdy. Úılestirýshiler ony saılaýdy baıqaý jónindegi óńirlik ortalyqqa ákelip berdi. Ony biz ortalyq shtabqa jiberetin bolamyz. Qoǵamdyq baıqaýshylardyń osy hattamalary saılaý kúni júrgizgen kóp jumystyń kórinisi deýge bolady. Oblystaǵy 797 qoǵamdyq baıqaýshylar óńirdegi 795 saılaý ýchaskesinde boldy. Baıqaýshylardyń saılaýaldy naýqanda semınarlarǵa qatysýǵa jáne saılaý kúngi atqarǵan mindetine nemquraıdy qaramaǵany, patrıottyqpen atsalysqany úshin olardyń qyzmeti maqtaýǵa turarlyq dep bilemin.
Osy saılaýǵa jastar belsendi qatysty. Olardyń arasynda qoǵamdyq baıqaýshy bolýǵa suranǵan jastarǵa rıza boldym. Chelıabi memlekettik ýnıversıtetiniń Qostanaı fılıalynda oqıtyn Dmıtrıı Lıtvınov degen stýdent qoǵamdyq baıqaýshylyqty belsendi atqardy. Ol áıeliniń ornyna daýys bergisi kelgen bir adamǵa saılaý ýchaskeleriniń músheleri onyń zańǵa qaıshy ekenin túsindirgenin aıtty. Dmıtrııdiń saılaýǵa qoǵamdyq baıqaýshy bolyp qatysýy onyń zańdy tájirıbe júzinde paıdalanýǵa, bile túsýine múmkindik bergen. Jastardyń mundaı sharaǵa qatysýy jaqsylyqtyń belgisi. «Bolar bala on besinde baspyn der...» degen emes pe atalarymyz.
– Osy saılaýdyń qandaı da bir ereksheligin bóle-jara ataýǵa bola ma?
– Jalpy, bizdiń elimizdegi budan burynǵy saılaýlarda da saılaýshylar belsendiligi kúshti boldy. Sondyqtan, bul saılaýdyń aldyńǵylardan asa kózge kórinip turǵan ereksheligin atap aıtý orynsyz da shyǵar. Degenmen, Qazaqstannyń basqa oblystaryn qaıdam, dál bizdiń Qostanaı óńirindegi saılaý saılaýshylar belsendiligimen erekshelendi desem artyq aıtpaǵan bolar edim. Onyń sebebi, birinshiden saılaý kúni aýa raıy óte qolaısyz boldy, qar tynbaı jaýyp, jer laısań bolsa da azamattardyń óz tańdaýyn jasaýlaryna kedergi keltirmedi. Jurttyń patrıottyq sezimi kóńilderdi tolqytqandaı boldy. Ekinshiden, saılaý Naýryz merekesimen tuspa-tus keldi. Berekesiz el bolsa merekeniń ózi saıası sharanyń aldyna kóldeneń turar edi de. Bizdiń elimizdegi saılaýlardyń ereksheligin syrtkózder jaqsy baıqaıdy dep oılaımyn. О́ıtkeni, ózge elderge qaraǵanda bizdiń elimizdegi saılaý saılaýshylardyń belsendiligimen, eldiń judyryqtaı jumylǵan birligimen erekshelenedi. Oǵan ózimniń de kózim jetken. 2011 jyly men kórshi Reseıde ótken Memlekettik dýma depýtattarynyń saılaýyna baıqaýshy bolyp qatysqanmyn. Sonda saılaýshylardyń dál bizdiń eldegideı belsendiligin baıqaı alǵanym joq. Ony Reseıden kelgen baıqaýshylardyń ózderi de aıtyp otyr.
Qazir saılaýdyń ashyq ta, móldir ótýine órkenıet múmkindikteriniń, ınternet, buqaralyq aqparat quraldarynyń qatysýy da sebep bolyp otyr. Mysaly, bizge baıqaýshylar aýdandardan, ózge qalalardan ár eki saǵat saıyn telefon arqyly málimet berip turdy. Onyń ústine telefon, ınternet arqyly saılaý ýchaskelerinen fotosýretter, beınematerıaldar alyp turdyq. Ekinshiden, saılaýdyń sıpaty tek baıqaýshylar pikirine ǵana baılanyp qalǵan joq, buqaralyq aqparat qúraldary daýys berý barysyn «kózdi ashyp, jumǵansha» jurtshylyqqa jetkizip otyrdy. Munyń barlyǵy saılaýdyń ashyqtyǵy emes pe?
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 5 ınstıtýttyq reformasynda óte kókeıkesti máseleler aıtylǵany belgili. Parlament Májilisi jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýy osy reformalardyń birtindep júzege asa bastaǵanyn kórsetedi. Saılaýshylardyń da saıası sanasy joǵarylap keledi, olardy eshkim májbúrlegen emes nemese aqshaǵa, basqaǵa qyzyqtyrǵan joq. Qazaqstannyń ár turǵyny óziniń azamattyq tańdaýyn jasaý úshin saılaý ýchaskelerine keshke deıin aǵyldy. Munyń barlyǵy aınalyp kelgende eldegi saıasattyń durystyǵyn, yntymaqty kórsetedi.
Áńgimelesken
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.