Konstıtýsııaǵa jáne Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı Bas prokýratýra Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtattaryn kezekten tys saılaý jáne máslıhattardyń depýtattaryn saılaý barysynda zańdylyqty qamtamasyz etý boıynsha qajetti sharalardy qabyldady.
Elektorattyq kezeńde saılaý prosesiniń barlyq qatysýshylarymen zańnama talaptarynyń jáne azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtarynyń saqtalý máseleleri prokýrorlar úshin jumystyń negizgi basymdylyǵy boldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy 2016 jylǵy 19 aqpanda jáne 16 naýryzda buqaralyq aqparat quraldary arqyly saılaý prosesine qatysýshylarǵa saılaý zańnamasynyń normalaryn túsindirýmen jáne olardy buzǵany úshin jaýapkershilik týraly eskertýmen eki ret resmı úndeý jasady.
Úgitti jáne daýys berý prosesin qosa alǵanda barlyq saılaý is-sharalary «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń talaptaryna saı júrgizilgenin atap ótemiz.
Azamattardyń saılaý quqyqtaryn óreskel buzý faktileri anyqtalǵan joq. Daýys berýdiń qorytyndylaryna yqpal etpegen zańnama talaptaryn saqtamaýdyń jekelegen faktileri ǵana oryn aldy. Atap aıtqanda, Shyǵys Qazaqstan oblysy Zyrıan aýdanynyń prokýratýrasy ýchaskelik saılaý komıssııasynyń tóraǵasy A.Ý.Júnisovaǵa qatysty máslıhat depýtattyǵyna kandıdattardyń birin qoldaýmen saılaý aldyndaǵy úgit júrgizgeni úshin ákimshilik is qozǵady.
A.Ý.Júnisova komıssııa tóraǵasynyń mindetterin atqarýdan bosatyldy, sondaı-aq sotpen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 122-baby boıynsha 30 AEK mólsherindegi aıyppul túrinde ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Shymkent qalasynyń Qarataý aýdanynda qala máslıhatynyń depýtattyǵyna kandıdattyń úgitteý materıaldaryn búldirgeni úshin qalanyń turǵyny J.K.Býbeev Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 114-baby boıynsha 15 AEK mólsherindegi aıyppul túrinde ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Sondaı-aq, saılaý aldyndaǵy úgitti júrgizý erejelerin buzý faktileri boıynsha prokýratýra elordanyń úsh turǵynyna zańdy buzýǵa jol berilmeıtini týraly aldyn ala eskertý jarııalady. Saılaý zańnamasynyń buzylý faktileri boıynsha ózge qadaǵalaý aktileri engizilgen joq. Degenmen, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Shardara aýdanynda máslıhat depýtattyǵyna kandıdattardyń birimen saılaý komıssııasynyń otyrysyn qasaqana boldyrmaýmen ushtasqan onyń qyzmetine kedergi jasaý faktisi oryn aldy. Bul fakt boıynsha ishki ister organdarymen Qylmystyq kodekstiń 150-baby (Saılaý quqyqtaryn júzege asyrýǵa nemese saılaý komıssııalarynyń jumysyna kedergi jasaý) boıynsha sotqa deıingi tergep-tekserý júrgizilýde.
Budan basqa, aǵymdaǵy jylǵy 19 naýryzda áleýmettik jelilerdi qosa alǵanda jekelegen Internet-resýrstarda úshinshi tulǵalardyń daýys berýge arnalǵan bıýlletenderdi jasaý prosesine zańsyz aralasýy týraly kórineý jalǵan aqparat taratylý faktisi anyqtaldy. Osyǵan baılanysty Bas prokýratýra Qylmystyq kodekstiń 274-baby 2-bóliginiń 3-tarmaǵy boıynsha (Buqaralyq aqparat quraldaryn paıdalana otyryp, kórineý jalǵan aqparat taratý) sotqa deıingi tergep-tekserýge bastama jasady, ony júrgizýmen Ishki ister mınıstrligi aınalysýda.
Daýys beriletin kúnniń aldyndaǵy kezeńde prokýratýra organdaryna Parlament Májilisine saılaý boıynsha nebári úsh ótinish tústi. Mysaly, Valentına Bezrýkova Parlament Májilisiniń depýtattyǵyna ózin ózi usynǵan kandıdat retinde tirkeýden bas tartqan saılaý komıssııalaryna shaǵymdanǵan. Aryzdanýshyǵa kandıdattardy usynýdyń belgilengen tártibi túsindirildi.
Máslıhattarǵa saılaý boıynsha 181 ótinish tústi, olardyń kópshiligi saılaý aldyndaǵy úgitti júrgizý tártibine, sondaı-aq, saılaý komıssııalarynyń ártúrli sheshimderine qatysty boldy. 113 aryz quzyreti boıynsha qaraý úshin saılaý komıssııalaryna jáne ýákiletti organdarǵa joldandy, 51 ótinish boıynsha olardyń avtorlaryna zańnamanyń normalary túsindirildi, zerdeleý/tekserý nátıjelerimen 12-si boıynsha bas tartý sıpatyndaǵy jaýaptar berildi, 5-i aryzdanýshylardyń ózderiniń ótinimderi boıynsha qaraýsyz qaldyryldy.
Daýys berý kúni prokýratýra organdaryna 21 ótinish tústi, olardyń 16-sy quzyreti boıynsha saılaý komıssııalaryna jáne ishki ister organdaryna joldandy. 5-eýi sonyń ishinde tekserister júrgizý arqyly prokýrorlardyń ózderimen qaraldy. Mysaly, Kókshetaý qalasynyń №22 saılaý ýchaskesi boıynsha komıssııamen saılaýshy D. Jetpisbaev úshin bıýlleten zańsyz úshinshi tulǵalarǵa berilgendigi týraly shaǵym tústi.
Tizimde janynda ornalasqan basqa saılaýshy (O.M.Jeteev) daýys berý barysynda kóziniń nashar kórýine oraı D.Jetpispaevtyń aty-jóniniń tusyna qate qol qoıǵany anyqtaldy. Tekseris nátıjesi boıynsha D.Jetpispaevqa daýys berý múmkindigi berildi, ıaǵnı onyń saılaý quqyǵy buzylǵan joq.
Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııanyń Saılaý aldyndaǵy shtaby ótinishine beınejazbany tirkeı otyryp, Almaty qalasynyń №535 ýchaskesinde saılaýshylardyń bireýi búkil otbasy úshin zańsyz daýys bergeni týraly málimdedi. Atalǵan beınejazba bıýlletenderdi jappaı tastaý faktileri bar ekendiginiń dáleli retinde Internet jelisinde taratylǵanyn atap ótý qajet. Tekserispen joǵaryda kórsetilgen tulǵanyń (R.I.Rozıev) jeke basy anyqtaldy, ol óziniń otbasy múshelerimen saılaý ýchaskesinde bolǵanyn, olardyń árqaısysy bıýlletenderdi alǵanyn jáne daýys berý kabınalarynda jeke-jeke toltyrǵanyn, ol tek búktelgen bıýlletenderdi barlyq otbasy músheleri úshin jáshikterge salǵanyn kórsetti.
R.Rozıevtyń aıǵaǵy ýchaskelik saılaý komıssııasynyń múshelerimen, sondaı-aq, saılaýshylar tizimindegi onyń otbasy músheleriniń qoıǵan qoldarymen rastaldy. Osylaısha, zańnamanyń árbir saılaýshynyń ózi daýys beredi degen talaptary buzylmaǵan.
Túrkistan qalasynda aryzdanýshy ókiliniń qatysýymen júrgizilgen tekserispen №273 saılaý ýchaskesinen bıýlletenderdiń urlanýy týraly máslıhat depýtattyǵyna kandıdat B.Ataevtyń habarlamasy rastalmady.
Jalpy, elektorattyq naýqan sııaqty, daýys berý kúni de tynysh jaǵdaıda ótti. Azamattardyń saılaý quqyqtarynyń buzylýy nemese basqa eleýli quqyqqa qarsy áreketter tirkelgen joq.
Elektorattyq kezeńdegi qadaǵalaý qyzmetiniń nátıjeleri Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtattaryn kezekten tys saılaý, sondaı-aq, máslıhattar depýtattaryn kezekti saılaý Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń talaptaryn saqtaı otyryp ótkizilgen dep qorytyndylaýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy.