Meshittiń jıiligi – ımandylyqtyń ıirimi

Bir aýyz sóz Din – kórkem minez qalyptastyratyn jemisti de bereketti ımandylyq bulaǵy ekendigi qulaqqa áý bastan sińirilip júr. Onyń káý­sarynan qanyp ishken ár pende erte me, kesh pe baqytqa, keńirek alsaq, eldik qaýipsizdik pen senimdilikke qol jetkizeri kámil. Al mundaı qundylyqtan qur qalǵandar ýaqyt óte kele óz barmaqtaryn ózderi tisteıtinin jadynda ustaǵandary jón degen qaǵıda jáne saltanat qurǵan. Qaıtkende de ımandylyq shyraǵy ár júrekte janyp, jan jylytqanǵa ne jetýshi edi! Táýelsizdik syılaǵan Astana eleýli ǵumyr­lyq ólshemderimen halyq iltıpatyna bólenip keledi. Tereń saraptap kórsek, Astananyń ońǵarylyp jatqan álemdik deńgeıdegi aby­roı­ly isinde ıslam dininiń órken jaıýy – ózin­dik úrdispen zor mańyz ıelenetinin ja­syrýǵa bolmaıdy. Osy turǵyda ne aıtqymyz kelip otyr? Iá, osy eldik minberge shyǵarylyp otyr­ǵan eldik máseliniń túıini mynadaı. Halqy údemelep ósip kele jatqan Astanada Alla úıi – meshittiń áli de bolsa, kóbeıe túskenin oqyrmandarymyz árdaıym aýyzsha da, jazbasha da bildirip jatady. Bul saıyp kelgende, jalpy jurtshylyqtyń kókeıindegi qundy pikiri, úkili úmiti desek jarasar. Astana meshitsiz emes. Bar. Salynyp ta jatyr. Degenmen, halyq ósiminiń shapshań­dyǵy oılantpaı qoımaıdy. Meshit sany soǵan ilese alar ma eken degen qaýipti kúniburyn oılaǵannyń esh ábestigi joq sekildi. Meshittiń jıiligi – ımandylyq ıiriminiń mándi bastaý­lary dep bilsek, bul oraıda batyl qadamdar jasalǵany abzal. Búginderi Juma namazy oqylǵanda, meshit bitkenniń syrtyna da musylmandar syımaı ketedi. Qaı meshitti almańyz, solaı. «Nur Astana» ortalyq meshitinde de, Sadýaqas qajy Ǵılmanı meshitinde de syrtta juma namazǵa qatysýshylar sany 2-3 myńǵa jetedi eken. Qaqaǵan saryshunaq aıazda ashyq dalada turyp, ımandylyq paryzyn óteý ońaı bolyp pa?! Ol jaǵyn táptishtep jatpaıyq. Budan shyǵatyn qorytyndy sol, meshit sanyn kóbeıtýge baǵyt ustalǵany jón bolar edi. Ras, Esildiń sol jaǵalaýynda Haziret Sultan meshiti salynyp jatyr. Ol musylman­dyq jappaı suranysty tolyq óteı alady deýden taǵy aýlaqpyz. Budan basqa da «Qyrqyn­shy stansada», Astrahan trassasynyń boıyn­da áli tirkelip úlgermegen shaǵyn meshitter ashylýǵa daıyn tur eken. Kóńil ósiredi, árıne. Báribir bular qajettilikti túgendeı almaıtyndaı. Iri musylman memleketterinde ár 500 adamǵa bir meshitten keledi eken. Baryp, minájat etýge yńǵaıly. Kólik sarsańymen áýrege túsip jat­paıdy. Azan shaqyryldy ma, bar tirshiligin jıyp tastap, meshitke júgiredi. Bizde she... Qala­nyń bir qıyrynan ekinshi alys aýmaǵyndaǵy meshitterge jetý úshin taýyń shaǵylady. Sharshap, shaldyǵa­syń. Asyqqan – shaıtannyń isi desek, ımandylyq jolynda júrip, mundaı dúrbe­leńde ımansyzdyqqa urynyp qalýyń da kádik... Elordadaǵy japyraıǵan eski úılerdiń túptiń-túbinde ysyrylyp tastalyp, ornyna záýlim úıler turǵyzylatyny asqan bol­jaýdy qajet etpes. Mine, sáýletshiler istiń qybyn osy tustan taba alsa degen usynysymyz bar. Shúkir, elimizde táýelsizdik jyldary meshit sany kúrt ósip, búginderi 2200-ge jetipti. Qýanatyn úrdis. Qalada da, dalada da ımandy­lyq­qa uıytatyn Allanyń úıi ushan-teńiz tárbıelik jumystar atqaryp jatqany kókeıge qonymdy. Islam dinin qabyldaýshylar qatary da molyǵa túsýde. Tek Astanadaǵy Sadýaqas qajy Ǵılmanı meshitinde táýelsizdik jyldarynda ǵana 182 adam osyndaı ısharatpen berik senimge kelgen eken. Byltyrdyń ózinde «Nur Astana» ortalyq meshitinde mundaı saýapqa 25 adam tartylypty. Bul neni kórsetedi? Bul ıslam dininiń álemdik órkenıette alatyn asyl da qasıetti ornynyń asa bólekshe ekendigin dáleldeıtin mysaldar ǵoı. ... Alla rahymymen, sátin salyp, Astanada meshit kóbeıe berse, táýbe, myń shúkirshilik deımiz de! Qaısar ÁLIM, Astana.