Jańaqalada et kombınaty jańǵyrtyldy
Qyryq jyldyq jýrnalıstik tájirıbe qaıda aparmady dersiz. О́tken ǵasyrdyń sonaý sekseninshi jyldarynyń bas kezinde jaısań jandar men aqıyq alyptardyń mekeni atanǵan qazaq jeriniń bir qut mekeni Jańaqalaǵa jýrnalıstik saparmen jolymyz túskeni bar. Aýdan ortalyǵynda eń aldymen kózimizge kóringeni et kombınatynyń atshaptyrym alyp ǵımaraty edi. Oı men qyrdan soıý úshin tasymaldanyp jetkizilip jatqan iri qara mal men qoı-eshkiniń esebi joqtaı kórindi. Nesin aıtasyz, et kombınatynyń qyzmeti bul jyldary dúrildep turǵan-dy.
Sóıtip, araǵa taǵy da tabany kúrekteı on jyl tústi. Bul toqsanynshy jyldardyń bas kezi edi. Taǵy da Jańaqala jerine jettik. Et kombınatyna eriksiz kózimiz tústi. Bári zym-zııa. Kombınat ǵımaraty qańyrap bos qalypty. Syrtqy kórinisi de súreńsiz kúıge enipti. Ne deıik, «O, zaman-aı», dep basymyzdy bir shaıqap qoıǵanbyz. Al kúni keshe araǵa taǵy bir jıyrma bes jyl túsken kezde Jańaqaladan qýanyshty habar keldi. Qulazyp turǵan et kombınaty jan-jaqty jańǵyrtý jumystarynan keıin iske qaıta qosylypty.
Osy jaǵymdy jańalyqqa kýá bolǵanyńyzdy qalar edik, dedi elden telefon arqyly til qatysqan Jańaqalanyń jaısań azamattary. Nesi bar, jaqsyny kórmek úshin degen. Jolǵa jınalyp, júrip kettik. Bardyq. Kórdik.
Bul jolǵy kórinis keńestik kezeńdegiden de áserli boldy. Eger sol kezde aýyldaǵy atalǵan tutyný qurylymy tek bir ǵana maldy soıyp, sodan keıin etin tońazytqyshqa qatyryp, Oral et kombınatyna jóneltýmen ǵana aınalysqan bolsa, qazir munda maldy soıýmen qatar, et ónimderin tikeleı óndirý men óńdeý isi belgilenipti. Eń bastysy, búgingi zamanǵy jańa tehnologııaǵa negizdelgen qural-jabdyqtardy aıtsańyzshy!
Ári burynǵydaı emes, tar, shekteýli múmkindikterdiń barynsha kóbeıgeni bólek áńgime. Qysqasy, aıyrmashylyq jer men kókteı.
Keńestik nusqadaǵy kombınattyń adam tanymastaı bolyp, qaıta jańǵyrtylýyna «QazAgroQarjy» AQ qomaqty qarjylaı qoldaý kórsetipti. Endigi jerde osyndaı jańa óndiristiń ıgiligin tek óz fermerlerimiz jáne Jańaqala óńirindegi jeke aýla ıeleri ǵana emes, sonymen birge kórshiles aýdandarynyń da mal ósirýshileri kóre alady dedi, bizge Jańaqala aýdanynyń ákimi Lavr Haıretdınov.
Jańaqala – maldy óńir. Túlik óz tóli esebinen ósedi degendeı, ári munda sońǵy jyldary mal sany kúrt kóbeıip keledi eken. Buǵan Úkimet tarapynan berilgen jeńildikter men mal ósirýdi yntalandyrý jónindegi memlekettik baǵdarlamalardyń shapaǵaty tıipti. Tipti, memleket tarapynan belgilengen osyndaı múmkindik óńirde asyl tuqymdy mal sanynyń jedel túrde artýyna da septigin tıgizipti.
Buǵan deıin respýblıkanyń mal ósirýmen aınalysatyn kez kelgen aýyl turǵynyna tán bolǵan kórinis – aq-adal mańdaı terimen ósirgen maldary óte arzan, sý tegin baǵaǵa jumyrtqadan jún qyryqqan alyp-satarlarǵa jem bolyp ketýi desek, shyndyqtan aýytqymaımyz. Alys aýdanda et kombınatynyń ashylýy mundaı «áttegen-aılardyń» aldyn alýǵa da alǵyshart qalaıdy. О́ıtkeni, endigi jerde mal ıeleri ony ózderine tıimdi ári yńǵaıly baǵaǵa ótkize alady. Taǵy da sheginis jasar bolsaq, Jańaqala sekildi shalǵaıdaǵy aýyl turǵyndary ósirgen maldaryn Oral nemese Atyraý qalalaryna puldaý úshin kólik jaldap alyp baratyn jaǵdaılar da jıi kezdesken. Kólikpen tasymaldaý, taǵy basqa da moraldyq jáne materıaldyq shyǵyndardy eseptegende mundaı áýreshiliktiń nátıjesi qarajat qurap jarytpaıtyn. Endigi másele múldem basqasha. Malyńdy irgedegi et kombınatyna apar da ótkize ber. Izdegenge suraǵan degen osy da.
Qazirgi kúni Jańaqaladaǵy et kombınatynda bir aýysymda júz iri qara mal jáne myńnan astam qoı-eshki soıylýda. Biraq bul múmkindik shegi emes, deıdi mundaǵy menshik ıeleri, esimderi Oral óńirine tanymal kásipkerler Asqar Suńǵatov pen Merlan Kenjeǵalıev. Ázirge sehta on jeti adam jumysqa tartylǵan. Áıtse de, taıaýda shujyq jáne sút ónimderi sehtaryn ashýdy kózdep otyrmyz. Bul úshin sútti baǵyttaǵy jıyrma sıyr satyp alǵan edik. Atalǵan joba qazirdiń ózinde ázir tur. Onyń iske qosylatyn kúni de alys emes. Sol kezde qazirgi jumys oryndary eki-úsh esege deıin kóbeıetin bolady, dedi olar.
Jańaqalada qaıtadan jańǵyrtylǵan et kombınatynda ónim sapasyn baqylaıtyn ári tekseretin arnaıy zerthana jumys jasaıdy. Sondaı-aq, munda sanıtarlyq normalardyń saqtalýy úshin de barlyq jaǵdaılar jasalǵanyna kýá boldyq. Osyndaıda bárekeldi demegende, ne demekpiz.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy,
Jańaqala aýdany.