Ult bolashaǵynyń sara joly

N.Á.Nazarbaev «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasynda álem­dik ekonomıkalyq daǵdarys kezeńindegi ult bolashaǵynyń, qa­zaqstandyq da­mýdyń sara jolyn taǵy bir márte aıqyndap berdi. Ult Josparynyń áý bastaǵy negizi ótken jylǵy kezekten tys prezıdenttik saılaýdyń tu­ǵyr­namasy retinde belgilengeni bar­­­­shaǵa aıan. 2015 jyldyń mamyr aıynda Elbasy «100 naqty qadam» Ult Jospary ataýymen ulttyń bolashaq damýynyń strategııalyq josparyn halyq talqylaýyna usyndy. Endi, mine, N.Á. Nazarbaev Ult Josparynda aıtyp ótkendeı, «Biz Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna jańa qazaqstandyq armanmen aıaq bastyq, onyń basty maq­saty júzege asyrylyp jatqan «2050» Stra­tegııasymen bara-bar. HHI ǵasyrdyń ortasynda biz Qazaqstannyń álemdegi asa damyǵan 30 memlekettiń qa­ta­ryna qosylýyna qol jet­kizýdi josparlap otyrmyz. 2015 jyldyń sáýirinde ótip, qa­zaq­standyqtardyń absolıýtti kóp­shiligi qoldaý kórsetken kezekten tys prezıdenttik saılaý barysynda paıda bolǵan búkil­halyqtyq armanǵa aınaldy». N.Á.Nazarbaev baǵdarlamalyq maqalasynda elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy bar­lyq salany qamtyp, Ult Jos­paryndaǵy oryndalatyn jańa bas­tamalar týraly aıtyp ótti. Buǵan deıin ózi tarapynan «birqatar keńes ótkizilip, sarapshylarmen, saıasatkerlermen, bıznes jáne qarjy uıymdarynyń basshylarymen áńgimelesip, halyqaralyq saparlar men kezdesýler sheń­berinde ózge elderdiń memleket jáne úkimet basshylarymen keńesip» ártúrli saraptamalardan, talqylaýlardan ótken 5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» – Ult Josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńi 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastalǵanyn atap aıtty. Ult Josparynda bilim máselesi de nazardan tys qalmady: «Bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne ha­lyq­ty áleýmettik qorǵaý salalaryn reformalaý adam áleýetiniń sapasyn arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy. Bilim berý salasynda mektepke deıin jáne mektepte bilim berýdiń jańa úılestirilgen standarttaryn ázirleý jáne bekitý boıynsha jumystar júrgizilýde. Bilim berý úsh tilde – qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde júrgiziletin bolady», – degen adam damýynyń tujyrymdamalyq baǵdarlamasy qamtylǵan. Adam áleýetiniń damý sapasynyń joǵary elder qa­taryna tek bilim arqyly kó­teriletini tujyrymdalady. Bul jóninde Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan mem­lekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda: «Básekege qabiletti damyǵan el bolýymyz úshin biz saýattylyǵy joǵary elge aınalýymyz kerek», – degen edi. Adam damýynyń bazalyq kór­­­­­­setkishteriniń negizgi kom­po­nentiniń biri bilimdilik – adam­nyń bilim jınaý, qoǵammen aralasý, zaman talabyna saı bilikti mamandyq alý múmkindikterin qarastyratyny belgili. Bulardyń bári – bilim berý mekemelerinde jú­zege asyrylatyn jumystar. Bú­gingi tańda Pavlodar memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń mıssııasy – eńbek naryǵynda suranys­qa ıe bola alatyn básekelestik­ke qa­bi­letti jańa pishimdegi ká­sibı pedagog mamandar daıarlaý. Osyǵan oraı elimizdiń álemge tanylýyna úles qosatyn bilimdi jáne bilikti muǵalim ma­man­dar daıar­laý qajettigin ınstıtýttyń árbir qyzmetkeri óziniń kásibı mindeti ekenin jaqsy túsinedi. Búginde elimizde kóptildi­lik ózekti máselelerdiń biri bolyp otyr. N.Á.Nazarbaev óziniń jyl­­daǵy Joldaýlarynda «úsh tuǵyrly til» jobasyn iske asyrýdy jedeldetýge erekshe mán berip keledi. «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» baǵdarlamalyq maqalasynda da bilim berýdiń úsh tilde – qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde oqytý sapasyn arttyrý qajettigine taǵy da toqtap ótti. Sondyqtan kóp­tildilikti meńgertý, úsh tuǵyrly til­de oqytý – elimizdiń bilim berý júıesindegi pedagogıkalyq negizgi baǵyttardyń biri. Osy oraıda, Pavlodar mem­lekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynda kóptildilikti iske asyrý jáne damytý baǵdarlamasy aıasynda 12 arnaıy mamandyq ashylyp qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde dáris júrgizilýde. Qazaqstannyń aldyńǵy qatarly JOO-larynyń tájirıbesine súıenip 1-2-kýrs stýdentterine ár tilge jeke kredıt bólinip oqytylýda. Jahandyq qarjy daǵdary­synan týyndap otyrǵan jumys­syzdyq máselesi bizdiń elimizge de qaýip tóndirýi múmkin. Son­dyqtan Elbasy maqalasynda «Qarjylandyrýdyń kólemin arttyra otyryp, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» ózekti etile túsedi», – dep Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń ıdeıasyn ómirge engizý qajettigin qadap aıtty. Jumyssyzdyqtyń aldyn alý­dyń joly – Bilim berý sala­­syndaǵy dýaldy oqytý júıesi. Teorııa men praktıkany biriktirgen bul júıe boıynsha bolashaq mamandar oqý ýaqytynyń 70-80%-yn óndiriste, qalǵan 20-30%-yn oqý mekemesinde ótkizedi. Bul baǵytta Pavlo­dar memlekettik pedagogıkalyq ıns­tıtýty aımaqtaǵy dýal­dy júıeni qoldanýǵa bolatyn mamandyqtardy anyqtap, «Mek­­tepke deıingi oqytý men tár­bıeleý», «Bastaýysh oqytý pedagogıkasy men ádistemesi», «Defektologııa» mamandyqtary boıynsha dýaldy bilim berý jú­ıesin engizdi. Bolashaq mamandar óndiris oryndarynda tájirıbe jınaqtap, bilimderin jetildirýde. Bitirip shyqqan túlekterdi jumys ornymen qamtamasyz etý máselesi de jolǵa qoıyldy. Aldyńǵy ýa­qytta da ınstıtýt ujymy Qa­zaq­standy jańǵyrtýdyń basty jobasy – Ult Josparyn iske asyrýǵa óz úlesin qosa beredi. N.Á.Nazarbaev maqalasyndaǵy «Men qazaqstandyqtardy Ult Josparyn júzege asyrýǵa jáne reformalardy júrgizýge barynsha belsendi qatysýǵa, olar ashatyn múmkindikterdi paıdalanýǵa shaqyramyn. Biz ózimizdiń qazaq­standyq armanymyzdyń oryndalýyna jáne Qazaqstannyń ór­­kendeýine senimdi túrde qol jetkizetin bolamyz», degen se­nimi bilim berý salasyndaǵy qyz­metkerlerge de úlken jaýap­ker­shilik júkteıdi. Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasynda júktelgen min­det­terdi oryndaýǵa ár qazaq­stan­dyq atsalysýy tıis. Sonda ǵana bizdiń armanymyzdyń oryndalatyny áliptik aqıqat. Ádilbek ÁMIRENOV, Pavlodar memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýty qazaq tili jáne ádebıet kafedrasynyń  dosenti, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty.  Pavlodar.