Aqmola – yrysty aımaq

Senimge sony serpin

Keshe «Aqmola Medıa Ortalyǵynda» Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagın «100 naqty qadam» Ult Josparynyń» Aqmola oblysynda oryndalý barysy týraly» taqyrybynda baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Bul sharaǵa respýblıkalyq, oblystyq, aýdandyq aqparat quraldarynyń akkredıtasııalanǵan 40 jýrnalısi men oblystyq basqarmalardyń, vedomstvolardyń basshylary qatysty. – Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev 2015 jyldyń naýryz aıynda belgilegen bes ınstıtýttyq reformany basshylyqqa alǵan Aqmola oblysy ústimizdegi jyl­dyń 1 qańtarynan «100 naq­ty qadam» Ult Josparyn júzege asyrýdy bastady, – dedi Ser­geı Vıtalevıch. – Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdenti ja­nyn­daǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııanyń músheleri 30 naýryz kúni baspasóz máslıhatyn ótkizip, jalpyulttyq jospardyń barlyq baǵyttary boıynsha keńinen túsinik berdi. Endi sizderge óńirlik deńgeıdegi atqarylǵan jumystar týraly baıandap berýge ruhsat etińizder. О́ńir basshysy Ult Josparyn júzege asyrý mindetteri keńi­nen ári tııanaqty túrde talqy­lanǵanyn aıta kelip, onyń negizgi baǵyttary boıynsha jan-jaqty jáne tolyq aqparat berdi. Biz bir saǵattan astam ýaqytty al­ǵan májilistegi máselelerdiń bar­lyǵyn tizbelemeı, jýrnalıster qoıǵan suraqtarǵa qaı­tarylǵan jaýaptardy iriktep sóz etýdi jón kórdik. Aımaq basshysynyń aıtýynsha, agrarlyq sektor – óńirlik ishki ónimniń jalpy kóleminiń tórtten birin óndiretin oblys ekonomıkasynyń negizgi salasynyń biri. Sonymen qatar, óńirde mal sharýashylyǵy da jaqsy damyp otyr. Oblysta jalpy qýaty 27,6 myń iri qara malǵa arnalǵan 31 bordaqylaý alańy jumys isteıdi. Bulardyń qazirgi kezdegi qýaty 65 paıyz­dy quraıdy. Bıylǵy jyly Ereımentaý aýdanyndaǵy «Jańa Bereke» JShS 3 myń bas iri qaraǵa arnalǵan bordaqylaý alańy ashylmaq. Sondaı-aq, Zerendi aýdanyndaǵy «Shýche sút zaýyty» JShS qýatyn 3 myń basqa deıin ulǵaıtý kózdelgen. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha oblysta et óndirisi 12,1 paıyzǵa artty. «Yrys» baǵdarlamasynyń aıasynda jalpy sany 1200 bas saýyn sıyry bar 14 taýarly-sút fermasy jumys istep tur. Osyndaı qolǵa alynǵan sharalardyń nátı­jesinde sút óndirisi 28 paıyzǵa ósken. Qajetti jemshóp qory da jasalǵan. Kóktemgi dala jumystaryna daıyndyq ta tyńǵylyqty júr­gizilýde. О́tken jylǵy aýa raıy­nyń qolaısyzdyǵyna qara­mas­tan, oblysta eginniń ortasha shy­­­ǵymdylyǵy gektaryna 11,6 sentnerden aınalyp, 4,7 mıllıon tonna astyq jınap alynǵan. Osyǵan oraı, oblystan tys jerge 1,8 mıllıon tonna astyq eksportqa shyǵaryldy. Bıylǵy jyly aqmolalyq dıqandar 4,7 mıllıon gektar jerge dán sińirýdi kózdep otyr. Oǵan qajetti 520 myń tonna tuqym qory jasalypty. Sondaı-aq, 3,3 mıllıon gektar alqapqa nemese egistiktiń jalpy kóleminiń 75,3 paıyzyna ylǵal únemdeý tehnologııasy engiziledi. Mashına-traktor parkin joǵary ónimdi tehnıkamen jańartý qarqyndy júrgizilýde, dedi S.Kýlagın. Aqmola oblysynda mem­le­kettik-jekemenshik seriktestik aıasynda 24 mıllıard teńge kólemindegi 52 jobany júzege asy­rý josparlanyp otyr eken. – Birinshi kezeńde jeti jobany iske asyrýdy kózdep otyrmyz. Bul turǵyda jeti balabaqshanyń qurylysy eskerilgen, ıaǵnı bul nysandar boıynsha qujattardyń tolyq toptamasy daıyndalyp, ınjenerlik-kommýnıkasııalar tartyldy. Al, qalǵan joba­lar ınjenerlik jelilerdiń daıar­lyǵyna qaraı júzege asyrylady. Sondaı-aq, Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankimen yn­tymaqtastyq aıasynda 18 mıl­­lıard teńgege turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyq sa­la­syndaǵy úsh jobany iske asyrý jos­parlanyp otyr, – dedi oblys ákimi. Jýrnalıster Kókshetaý qa­lasynda jylý elektr ortaly­ǵyn salý máselesi qashan sheshi­letini jóninde suraq qoıdy. Bul týraly oblys ákimi ızraıldik jáne qytaılyq kompanııalar bul mańyzdy nysandy salýǵa nıet tanytyp otyrǵanyn habarlady. – Qazir Kókshetaýda quny 126 mıllıard teńge bolatyn JEO-nyń qurylysy boıynsha áriptes kompanııalardyń usynystaryn qarastyrý­da­myz. Búginde atalǵan jobany júzege asyrýda ızraıldik «ALLENERGYHoldingLTD» kom­­­panııasy ilgeri kele jatyr. Bul kompanııa Kókshetaýda energııa óndirý nysanyn, sondaı-aq, Saryadyr kómir ken orny mańynda 400 MVt qýaty bar qosymsha elektr stansasyn salýdy usyndy, – dedi ákim. Sonymen qatar, ol qalada gaz taratqysh qondyrǵylardy qal­pyna keltirý jumystaryna toqtaldy. Sergeı Vıtalevıchtiń sózine qaraǵanda, Kókshetaýda jalpy uzyndyǵy 58 shaqyrymǵa sozylǵan 227 gaz taratý jelisi bar. Búginde 75 qondyrǵy jumys istep turǵan kórinedi. Bıylǵy josparda 10 jelini qalpyna keltirý qarastyrylǵan. Atalǵan baǵdarlama mindetti túrde oryndalady, dedi ol.

Eýropa bankimen yntymaqtastyq 

Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagın Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankiniń ókilderimen kezdesti.

– Biz Eýropa bankimen kom­mýnaldyq ınfraqurylymdy damytý jáne ekologııany jaq­sartý maqsatynda sý jáne jy­lý júıelerin ınvestısııalaý jó­nindegi jobalardy atqarýǵa múddelespiz. Meniń tapsyrmam boıynsha Kókshetaý qalasynyń ákimdigi osy salalar boıynsha bankpen jumysty belsendi túrde bastap ketti. Sonymen birge, biz Stepnogor, Atbasar, Ereımentaý, Derjavın, Makın qalalary men Arshaly kentindegi sý jáne jylýmen qamtý nysandarynyń qurylysy men qaıta qurylýyn sizderdiń bank arqyly qarjy­landyrylýyna usynys bildiremiz. Bizdiń tarapymyzdan nesıelik resimdeý qujattaryn daıyndaýǵa qatysty jumystar júrgiziledi, – dedi óńir basshysy. Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki Reseı jáne Ortalyq Azııa ınfraqurylymdary de­partamentiniń jetekshi bankıri Bahtııar Faızıev óz kezeginde qa­­zirgi kúni usynylǵan barlyq jobalardyń qaralyp jatqandyǵyn atap ótti. Sonyń ishinde, Kókshetaý qalasyn sýmen qamtý jónindegi joba qanatqaqty bolýy múmkin. Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki ókilderimen kezdesý barysynda turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyn tolyq kólemde qar­jylandyrý jónindegi ózge de jobalardyń tanystyrylymy ótkizildi.

Jas mamandardyń aımaqtyq baıqaýy

Oblystyq fılarmonııada «World Skills Kazakhstan» aımaqtyq baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý sharasy bolyp ótti. Oǵan oblys aýmaǵyndaǵy kásiptik-tehnıkalyq mamandyqtarǵa oqytatyn oqý oryndarynyń 100-ge tarta oqýshylary qatysty. Elbasynyń ótken jylǵy Qa­zaq­­stan halqyna Joldaýynda kásiptik bilim berý júıesin damytý máselesine jete kóńil bólý qa­jettigi atalyp ótken edi. Búginde álemniń 72 elin qamtyp otyrǵan jumysshy mamandary arasyndaǵy «World Skills» baıqaýyna Qazaqstan 2014 jyldan qatysady. Jumysshy mamandyǵynyń mártebesin art­tyrýǵa baǵyttalǵan bul shara bizdiń elimizde de qyzý qoldaý taýyp otyr. Árbir eki jylda ótkizilip turatyn halyqaralyq jarysqa irikteý bolyp sanalatyn aımaqtyq baıqaýda 14 mamandyq boıynsha úmitkerler baq synasty. Olardyń arasynda metall dánekerleý tehnologııasy, shashtaraz isi, kirpish qalaý, aspazdyq, mektepke deıingi bala tárbıesi, tokarlyq is, taǵy basqa búginde eń­­bek naryǵynda úlken suranysqa ıe mamandyqtar bar. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Balym Izbasarova baıqaý jeńimpazdaryn quttyqtap, arnaıy dıplomdarmen marapattady. Aımaqtyq jarysta jeńiske jetkender taıaý arada Astanada ótetin respýblıkalyq birinshilikke qatysatyn bolady. Al, onda jeńis tuǵyryna kóterilgender bıyl jazda San-Paýlýda ótetin álemdik konkýrsqa joldama alady. Eske sala keteıik, osydan eki jyl buryn ótken álemdik sa­ıysta stepnogorlyq kolledj oqý­shysy Ádilet Tákejanov «To­karlyq is» atalymy boıynsha júl­deger atanǵan bolatyn. Búgingi aımaqtyq jarys qorytyndysy boıynsha respýblıkalyq jáne álemdik konkýrstyń júldegerleri tolyǵa túsedi degen úmit uıalatady.

Qorǵaljyn – ekologııalyq jáne etnotýrızmdik meken

Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna Joldaýlarynda ekonomıkamyzdy, memleketimiz ben qoǵamdy nyǵaıtýdy kózdeıtin belsendi baǵyttardy kún tártibine shyǵaryp keledi. Solardyń qatarynda týrızmdi damytýǵa qatysty klasterlik júıeni qalyptastyrý aıryqsha tapsyrma sanalady. Bul turǵyda birqatar sharýalar atqarylýda. «Qazaqstan Respýblıkasynda týrıstik salany damytýdyń 2020 jyldarǵa arnalǵan tuǵyrnamasynda» elimizde iri bes týrıstik klaster qurý josparlanǵan. Astana klasteri elordamyz ben Aqmola oblysyn biriktiredi. Munda Qorǵaljyn aýdany men IýNESKO tizimindegi Qorǵaljyn memlekettik tabıǵat qoryǵy erekshe oryn alady. ­Qorǵaljyn qoryǵynda orna­lasqan ınteraktıvti sapar-orta­lyq qazaqstandyqtar men shetelderden jylyna 2000 týrısti qabyldaıdy. Buǵan qosa, 2011 jyldyń qańtar aıynda jergilikti bıýdjetten qarjylandyrylatyn týrıstik-aqparattyq ortalyq quryldy. Aqparattyq ortalyqtyń saıtynan 3 tildegi kez kelgen aq­paratty alýǵa bolady. Osynyń nátıjesinde, Astana, Qaraǵandy jáne sheteldik týrıstik fırmalar­men áriptestik baılanystar or­natylǵan. Ortalyq Azııada balamasy joq qoryq aına kólder men saıyn dalalyq 543171 gektarlyq eki ekojúıeni qamtıdy. Qaıtalanbas tabıǵaty, janýarlar áleminiń baılyǵymen erekshelenetin Teńiz-Qorǵaljyn kólderi 1976 jyly halyqaralyq Ramsar tizimine, al 2007 jyly IVA ornıtologııalyq júıesi aımaǵyna engizilgen. Sondaı-aq, nysan 2008 jyly IýNESKO-nyń halyqaralyq tabıǵı mura tizimine alynyp, 2012 jyldyń shildesinen Qazaqstannyń birinshi bıosferalyq rezervaty sanalady. Qoryq ósimdiktiń 60 tuqymynyń 374 túrin, sý mekendilerdi qosyp eseptegende, janýarlardyń 1400 túrin biriktiredi. Qustardyń 347 túri kezdesse, olardyń 60-y «Qyzyl kitapqa» engizilgen. Qor­ǵaljyn álemge belgili qyzyl qoqıqazdardyń mekeni ekendigin bólektep aıtýǵa bolady. – Qorǵaljyn halqymyzdyń qonaqjaılyq dástúrlerin keńinen qamtyǵan aımaq, – dedi bizben áńgimesinde aýdandyq kásipkerlik, ónerkásip jáne týrızm bóliminiń basshysy Gúlshat Qaraǵojına. – Aýdanymyzda jekemenshik 6 shaǵyn qonaqúı bar. Bular bir mezette 50 adamǵa deıin qabyldaı alady. Osy oraıda, klasterlik jobanyń jolashary sanalatyn «Pana» jeke kásipkerligine rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Qazir Bıbinur Álimjanova bas­qaratyn qonaqúı kesheni dáre­jesindegi nysan BUU baǵ­dar­la­masymen qurylǵan edi. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» aksıonerlik qoǵamynan alynǵan 6 mıllıon teńgege óz qarjysyn qosqan kásipker ulttyq naqyshta tolyq jabdyqtalǵan kópqanatty kıiz úı, úsh shaǵyn qonaqúı, ashana turǵyzdy. Tý­rıster men saıahatshylarǵa ulttyq taǵamdarymyz, qymyz, aıran, sút usynylyp, otaǵasy Marat Álim­janov uıymdastyrǵan «Dýdaraı» folklorlyq ansambli qyzmet kórsetedi. Aýdanda issaparda bolǵa­ny­­myzda biz de osynda qon­ǵanbyz. Ulttyq kıimdegi Álim­janovtar izetpen tórge ozdyryp, tapsyrystaǵy taǵamyńyz daıyn bolǵansha el ańyzdaryn jańǵyrtyp, dombyrany kúm­birletip otyrady eken. Shetel­dik qonaqtar kóńil jadyratar shashýmen qarsy alynady, ulttyq salt-dástúrlerdiń kór­­setilýi umytylmas áserge bóleıdi. Qonaqtar demekshi, pikir kitabynan Eýropa, Amerıka, Ja­ponııa, Avstralııa, tipti, Jańa Ze­landııadan kelgen týrısterdiń ártúrli tilde jazǵan alǵystaryn oqyp, qaıran qaldyq. Sheteldikter Álimjanovtardy týrızmdi damy­týdyń resýrstyq saıtynan taýyp alatyn kórinedi. Sondaı-aq, aýdanǵa uzaq merzimdi jumys babyman kelgender úsh mezgil tamaǵymen aıyna 35 myń teńge tóleıdi eken. О́ńirge tanymal azamat Erbol Baltabekov Birtaban kóliniń mańaıynan «Bal-Myrza» at sporty saýyqtyrý ortalyǵyn paıdalanýǵa beripti. Munda aǵashtan qıylyp salynǵan elı­talyq úsh úıdiń jasaýy kózdiń jaýyn alady. Jyl boıy jumys isteıtin ortalyqta birneshe ba­ǵytta týrıstik-saýyqtyrý qyzmeti kórsetiledi. Sapar barysynda ulttyq kıim men kórpeshe, qalta, qamzol, taǵy basqa buıymdardy tigýshi Raıhan Qasymnyń, ásem áshekeı-alqalardy, monshaqty sómkelerdi, sanalýan gúlderdi jasaıtyn Gaý­har Qasymovanyń shaǵyn sheber­hanasyndaǵy yjdaǵatty jumysqa rıza boldyq. Qorǵaljyn aýdandyq ákimdigi memlekettik qoryqpen birlesip ótkizetin «Qoqıqaz» festıvali mańyzdy oqıǵa sanalady. Dástúrli túrde ári aýqymy keńeıip otyrǵan shara tabıǵat baılyǵyn saqtap, molaıtýda qoǵamdyq yqpaldyń kúsheıýine de septigin tıgizýde. Byltyrǵy festıval Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 20 jyldyǵy men Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna oraılastyrylyp uıymdastyrylypty. Iаǵnı, «Aq­­mola oblysynyń týrıstik klasterdi damytýdyń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan sheberlik-josparyndaǵy» jobanyń tár­bıelik tálimi artyp otyr degen sóz. Buǵan qosa, festıval nusqaýshy-gıdterdiń synaq-dárisine de aınalǵan. Jalpy, aýdan týrıstik ba­ǵyt­­taǵy aýqymdy sharalardy uıymdastyrý ortalyǵyna aınala bastaǵany dittegen túpki maqsattyń oryndalatynyna senim qalyptastyrady. Munda byltyr «Qorǵaljyn brendi» kádesyılar aksııasy, Qyzylorda oblystyq kásipkerlik jáne týrızm basqarmasynyń tájirıbe almasý semınary, Dúnıejúzilik týrızm kúnine oraı raftıng (sý týrızmi) saıysy ótkizilýi, halyqaralyq «SES aǵa senor» uıymynan ger­manııalyq tájirıbeli sarapshy Gıýnter Dresstiń sheberlik sabaǵyn ótkizýi, bıyl da osyndaı sharalardyń jalǵasyp jatqany jaqsy oılarǵa bastaıdy. Sondaı-aq, el týrızmine erekshe ekpin beretin EKSPO-2017 kórmesi qorǵaljyndyqtardyń ıgi qadamyn óristete túsetini anyq. Qorǵaljyn aýdany. Betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstannyń»  Aqmola oblysyndaǵy tilshisi Baqbergen Amalbek.