Úsh ǵaryshker

*Búgin – Dúnıejúzilik avıasııa jáne ǵarysh kúni Qazaqstan aýmaǵynda ornalasqan «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy ǵylymnyń eń ozyq salasy úshin 60 jyldan beri qaltqysyz qyzmet etip keledi. Adamzat ókili Iýrıı Ga­garın eń alǵash alys sapar­ǵa attanǵan ýaqyttan beri qaraıǵy jarty ǵasyr­dyń ishinde barlyǵy 38 elden 545 ǵaryshker bizdiń Baı­qońyrdan attanyp, ǵarysh keńistiginde bolyp qaıt­qan eken. Attary ańyzǵa aı­nalǵan sol tulpar toptyń músheleri – qazaq ǵarysh­kerleri Toqtar Áýbákirov, Talǵat Musabaev, Aıdyn Aıym­betov týraly shertetin tol­ǵamdy syr az emes. Bizdiń  tuńǵysh ǵaryshkerimiz Toqtar Áýbákirovtiń 24 jyl burynǵy ǵaryshqa sapary Qazaqstan Táýelsizdiginiń altyn bas­taýy boldy. Osy ushýdy júzege asyrý úshin qanshama qıyndyqty eńserýge týra kelgeni esimizde. Ekinshi ǵaryshkerimiz Talǵat Musabaev – jalpy jıyntyǵy 341 táýlikke sozylǵan 3 ǵarysh ekspedısııasyna qatysty. Ol – ashyq ǵarysh keńistigine 8 ret shyǵyp, 42 saǵattan astam ýaqyt bolǵan tuńǵysh qazaq. Aıdyn Aıymbetov  táýelsiz Qazaqstannyń úshinshi ǵaryshkeri atandy. Men halqymdy elimiz baǵyndyrǵan jańa jetistikpen quttyqtaımyn.

Nursultan NAZARBAEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti.

(Aqorda, 14 qazan, 2015 jyl) 1.Toqtar Kádimgi Toqtar Áýbákirov dese – bárimizdiń kóz aldymyzǵa jaı­dary júzdi, qurysh deneli, suń­ǵaq boıly qaǵilez-qaısar aza­mattyń shýaq shashqan nurly beı­nesi jylyushyrap kele qalady.Toqtar Áýbákirov dese, budan shırek ǵasyr buryn bar qazaqtyń týyn kóterip, rýhyn asqaqtatyp onyń ǵaryshqa attanǵan umytylmas sáti eske túsedi. Búginde jigit aǵasyna aınalǵan qalyby qyran tektes qaısar janǵa degen qazaqtyń iltıpaty áli kúnge deıin bir mysqal kemigen emes! Osynyń bárin kózben kórip, qulaqpen estý netken ǵanıbet! Halyqtyń súıikti ulyna degen shynaıy súıispenshiligi, darhan peıili naq osyndaı-aq bolar! Ol – dybystan da ozǵan eń qýatty keńestik 50 áskerı ushaqtyń tusaýyn kesken ataqty synaqshy-ushqysh. Sol keńes zamanynyń ózinde áskerı avıasııadaǵy aıryq­sha jetistigi úshin Gınnestiń rekord­tar kitabyna kirgen! Ol – Dúnıe­júzilik avıasııa mýzeıinde (AQSh) esimderi máńgilikke mármar tasqa qashalyp jazylǵan irikti on áskerı ushqyshtyń úshinshisi! Qazaq úshin munyń eshqaısysy eshqashan da kóptik etken emes, biraq... osy jyl­dar ishinde meniń aıryqsha ańǵar­ǵanym – Toqtar Áýbákirovti janyndaı jaqsy kóretin qazaq halqy úshin ol tek – tuńǵysh ǵaryshker! Ǵaryshker bolǵanda, ataq-abyroıy, salmaqty túr-sıpaty, jymıǵan jyly kúlkisi bar sánimen, árimen úılesken súıikti ǵaryshker! Al endi myna qyzyqqa nazar aýdaryńyz! О́te bilimdar, bil­gir qytaılyq professor-dári­ger Toqtar aǵamyzdyń ǵaryshker eke­nine senbeı-aq qoıady!.. Nege? Adam­nyń dene jaratylysynyń kánigi kásibı mamany – fızıolog ǵalym basyn shaıqaı-shaıqaı tańdanyp, aqyr sońynda moıynsunǵany shyǵar, súısine kelip Toqtar aǵama qolyn usynady! Munda qandaı jum­baq bar? Endeshe, kópshilikke beı­málim bul jaıttyń sheshýin shamamyz jetkenshe taýyp kóreıik! ...1999 jyly jeltoqsanda Al­matyda ejelden ornyqqan áskerı-dárigerlik komıssııanyń eń sońǵy saraptamasynyń qorytyndysyna sáıkes, gımnastıkadan KSRO sport sheberi Láıla Ergeshqyzy jańadan jasaqtalyp jatqan qazaqstandyq ǵaryshker qyz-kelinshekter tobyna ilikpeı qaldy. Sondaǵy taldyrmash qyzdyń qaraqattaı janarynan tamshylaǵan monshaqtardy kórý qandaı aýyr edi! O basta dańq­ty sportshynyń birinshi qazaq qyzy retinde ǵaryshkerler toby­na ilinetinine kópshiliktiń esh kú­máni bolmaǵan-dy. Biraq, fızıologııalyq barlyq málimetter talapqa saı kelgenimen, Láılanyń jambas súıegi bitken urshyǵynda ıneniń jasýyndaı syzat-synyq bar bolyp shyqty. Tynymsyz jattyǵýdyń birinde baıqaýsyzda alǵan beımálim dene jaraqaty, súıektegi syzat aıaq-qoly balǵadaı sportshy qyzdyń ǵaryshqa bet alǵan dańǵyl jolyn short kesti de tastady. Dárigerler bizge salmaqsyzdyq jaǵdaıynda ıneniń jasýyndaı sol syzat kózge kórinbegenmen, ǵarysh keńistiginde onyń ómirine úlken qaýip tóndiretini týraly ýáj aıtty. Salmaqsyzdyq jaǵdaıynda, ıaǵnı ǵaryshta adam aǵzasynyń jasýshalary erkinen tez aıyrylatyny týraly sonda bilgen edim. Keńes Odaǵynyń ǵaryshkeri, Keńes Odaǵynyń eki márte batyry Vıtalıı Sevastıanovtyń ǵaryshqa shyqqan ekinshi saparynan kelgende bir sıraǵynyń ekinshi sıraǵynan uza­ryp oralǵany ǵarysh zertteýshi dárigerlerdi oılantyp, jańasha qam jasatqan degennen de habardar bolatynbyz. Ǵaryshta adam súıe­gindegi kalsıı elementi termen birge sýsha aǵyp ketedi degeni jáne bar... Toqtar aǵamnyń ǵaryshtan oral­ǵanda Jerge óte qınalyp tús­ken jaıyn óz basym kópke deıin túsine almaı júrdim. Onyń mán-jaıyn suraǵanymda: «Qaı­týǵa bir táýlik qalǵanda uıqym kelmedi. Sodan soń saparlas árip­tes­terdiń jumysyn jeńildetý úshin olarǵa jaǵdaı jasadym, bar jumysty moı­nyma aldym. Olar demaldy. Onyń ústine, Jerge top ete túskende shar kabınadaǵy sapyry­lysa qulaǵan birneshe konteıner meni basyp qaldy», degen. Ol ras. Borttyq jazbalarda munyń bar­lyǵy tirkelgen. Naq­tyraq aıtsam, «Ǵaryshker Toq­tar­­­taný iliminde» azdy-kópti jýr­nalıstik tájirıbe jınaqtaǵan meni san jyldar boıy mazalaǵan saýaldyń bolǵanyn da jasyrmaımyn. О́ıtkeni deıikshi, máselen, júıkesi temirdeı áskerı-synaqshy ushqyshtyń ǵaryshtan Jerge ora­latyn táýlikte uıqysynyń «buzy­lýyna» ne sebep? Odan da zor on-san salmaqsyzdyq synaqtaryn basy­nan ótkergen, dybystan ozǵan qyrannyń júregi qaǵyp, kóńi­li tolqyp qobaljýy tip­ti de múm­kin emes, menińshe?! Ush­qysh­tyń qan qysymy esh ýaqytta 120/80 kórsetkishinen aýytqyǵan emes. Jıyrma bes jyl boıy qalyp­tasqan standarttyq ólshem solaı. Endeshe, ne sebep? Ne sebep... Amal joq, qytaı dárigeri Lıýn myr­zanyń aıtqanyna júginýge týra keledi. Tuńǵysh ǵaryshkerimizdiń kúl­li fızıologııalyq bolmysynan bir min tappaǵan qytaı dárigeri onyń moıyn omyrtqasyndaǵy zaqym­dandanǵan syzatty kórgende, Toqtar aǵanyń synaqshy-ush­qysh ári ǵaryshker ekenin bil­gen­de ǵoı, «Múmkin emes, múm­kin emes...» dep shalqasynan tús­­keni. «Ǵarysh keńistiginde salmaq­­syzdyq jaǵdaıynda mynadaı syzatpen janyńyz aýyrmaı qa­laı shydadyńyz?» degeni shyǵar, bálkim! Moıyn omyrtqa jara­qatyn eńbegi sińgen synaqshy-ushqysh 1986 jyly «Tbılısı» avıa­tasyǵysh kreıserine dybystan jyldam MıG-29K áskerı usha­ǵyn qondyrǵan kezde alǵan... Eń tómengi jyldamdyq saǵatyna 250 kılo­metr! Kemege taban tiregen 25 ton­nalyq áskerı ushaqty ilgek arqy­ly qas-qaǵym sátte toqtatý! Osy­nyń bárin kóz al­dyńyzǵa eles­tetip kórińiz... Synaqshynyń dybystan ozǵan zymyran tektes beıtanys ushaqpen kókke árbir kóterilýi ólimmen bet­pe-bet kelý ekenin ekiniń biri bile­miz be?! Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń tuńǵysh ǵaryshkerdi ushýǵa daıyndaý barysyndaǵy keder­gili qıyn kezeńderde: «Toqtar, baýy­rym, qazaǵyń úshin janyńdy berý­ge daıynsyń ba? Ýaqytty soz­baıyq...» degende: «Daıynmyn!» de­gen ór tulǵaly azamatqa sengeni bolar! Toqtar aǵa ǵaryshqa ushqanda 45 jasta edi! Bıyl, Alla taǵala qala­sa 70-ke keledi. – Toqtar aǵa, amerıkalyq tuń­ǵysh ǵaryshker Djon Glenn 77 jasynda ekinshi ret ǵaryshqa baryp rekord jasady! Endeshe, sizde de áli bir táýekel bar ǵoı... – dep ázil­desem, ol ádettegideı: – Endi ne istep júrsińder, da­ı­yn­dalyńdar... qımyldańdar, qa­ra­­jat jınańdar... men árqashan da daıyn­myn! – dep jarqyldaı kúledi. О́zine ǵana tán kúlki. Halyqqa tanys sol shýaqty da jaıdary kúlki. «Gollıvýd juldyzdarynyń» kúlkisi Toqtar aǵamnyń jan jadyratar bir ǵana jymıǵanynyń janynda jip ese alar ma eken?! Mine, naǵyz batyr! Mine, naǵyz qazaǵynyń qyrany! P.S. Moıyn omyrtqa syza­ty­nyń zar­daby – jınalǵan máli­met­­ter­den keıingi jasaǵan óz boljamym ekenin eskertkendi jón sanadym. 2.Talǵat Jurt aıaq astynan dúrlikti. Taǵy da sol atyń óshkir «Pro­­ton» zymyrany orbıtaǵa shyq­paı jatyp, omyrtqasy úzilip, oma­qa­syp qulady. Jaı qulaǵan joq, ý men zaharyn aınalasyna shashyp ketti. Jurt dúrligip, Astana abyrjyp, BAQ shýlady. «Proton» geptıl... Geptıl «Proton»... Keshkilik edi. Alyp ush­qan saıttardyń birinde «Qaz­ǵaryshtyń» jetekshisi Talǵat Mu­sabaev tilshini balaǵattady degen jańalyq jeldeı esti de ketti. Sodan sol «asa mańyzdy jańa­lyq» úsh kún qyzýy basylmaı «ýildep» údedi de turdy. Kók zeń­girge shyqpaı jatyp qulaǵan «Proton», onyń geptıliniń «ýy» jaıyna qaldy... Saıt forýmy bizdiń Halyq batyrymyzdy, ekinshi ǵaryshkerimizdi aıaýsyz muqatyp jatty...Tyrnaqtyń astynan kir izdep otyrǵan aǵaıynnyń aýzyna óz áriptesimiz tájirıbesizdiginiń arqasynda sóz saldy da berdi. Ǵarysh salasyndaǵy sý astynyń ıirimderi bolatynyn kóbimiz bile de bermeımiz! Meniń biletinim – osy «Proton» úshin, ıá... sol bir jyldary Toqtar Áýbákirov Máskeýden kele jatqan ushaq ús­tinde aryz jazyp qyzmetten ketken! Meniń biletinim – Talǵat Musa­baevtyń «Roskosmostyń» bas­shylarymen jaǵa jyrtyspasa da talaı ret sózge kelip qalǵany... En­deshe, eki azamatymyzdyń, eki qaharmanymyzdyń qara bas­tary­nyń qamy úshin emes, jarylystan kóz ashpaǵan qazaqtyń dalasy úshin, zardap shekken balasy úshin jan aıamaı daýlasqanyna qalaısha kóz juma qaraýǵa tıistimiz?! Ǵaryshker bolý qashan jeńil bolyp edi? Ǵarysh mekemesin basqarý odan da aýyr! Esime 1994 jyldyń tamyzy tústi. Ǵarysh kóginen oralǵan ekin­shi qyranymyzben talaı ret suh­bat­tasýǵa týra keldi. Ádette, ǵarysh­kerler keńistiktegi orbıtalyq «Mır» stansasyna jaıǵasqan soń, ekinshi táýlikten soń olardyń sońynan azyq-túlik, ǵylymı tájirıbege qajetti basqa da qural-jabdyqtar tıelgen júk kemesi kelip jetedi. «Kelip jetedi» degen jaı sóz, áıtpese, Jerden júk tıep shyqqan, ǵarysh jyldamdyǵymen (!) ushqan ǵarysh kemesin «Mır» stansasyna túıistirý ekıpajdaǵy bort ınjenerdiń – Talǵat Musabaevtyń mindeti. «Kóz ushynda kórinip, kóp keshikpeı qýyp jetken keme negizgi otsekten aýytqyp men otyrǵan modýlge soǵyldy. Soǵyldy da eki aýnap túsip, jaıyna ketti. Túıis­pedi. Qas pen kózdiń arasynda bolǵan oqıǵa. Qudaı saqtady, men otyrǵan modýl aýyr soqqydan julynyp ketse, ǵaryshtyń máńgilik qoqym-tozańyna aınalyp júre beretin edim... Júk kemesi sol ketkennen Jer sharyn óz orbıtasynda aınalyp, belgili ýaqyttan soń qaıta oralady. Júregim lúpildep sony kúttim. Baǵyma qaraı, ekinshi talpynysta Jerdegi Ushýdy basqarý ortalyǵynyń qosymsha nusqaýlarymen, qoldaǵy lazerdiń kúshimen júk kemesin aman-esen túıistirdim...» Muny men Talǵat aǵanyń óz aýzynan óz qulaǵymmen estigenmin. Sol joly ol alǵash ret ashyq ǵarysh keńistigine shyǵyp, birinshi soqqydan maıysqan uńǵyǵa kiretin bilik temirdiń burandasyn burap túzeıdi. Ǵarysh sapary týrıstik sapar dep kim aıtty? Onda qansha kún bolsań, sonsha kún qaýip-qatermen birgesiń. Aıtpaqshy, ǵarysh tarıhyndaǵy eń alǵashqy týrısti – amerıkalyq, tegi ıtalııalyq mýltı-mıllıoner Dennıs Entonı Tıtony 20 mıllıon dollarǵa saıahattatyp alyp kelgen de osy Talǵat Musabaev. Nege Musabaev?! Sebebi, mundaı jaýapty tapsyrmany oryndaý ǵaryshkerler arasynda eń tańdaýlylardyń tańdaýlysyna ǵana tapsyrylatyn is. Ol úshin birneshe satyly emtıhan­nan ótýge mindettisiń. Úzdik maman ǵana tapsyrma alady... Tártip solaı! Ushardyń aldynda azdap júregi syr bergen Tıto «tárbıeshisi» Talǵat Musabaevtyń jetegimen júrip, jónge keledi. Munymen is bitpeıdi. Halyqaralyq ǵarysh stansasynda basyn lıýkke uryp ońdyrmaı jaraqattap alǵan Dennıske taǵy da tálimgeri Musabaev asqan biliktilikpen minsiz medısınalyq kómek kórsetedi. Ǵarysh keńistiginde oryn alǵan tótenshe jaǵdaıda kórsetilgen dárigerlik kómek, ol – fantastıka! Jerge aman-esen oralǵan bette AQSh-tyń Ulttyq batyryna aınalǵan Dennıs Entonı Tıto jany qysylǵanda eki márte dem bergen ǵaryshker-nusqaýshy Talǵat Musabaev týraly júregi eljirep: «Bári de meniń №1-shi tárbıeshim, tálimgerim Talǵattyń arqasy!» dep jer-jahanǵa jar saldy. Mine, bile-bilseńizder, Toq­tar­dyń inisi bizdiń Talǵat Musabaev osyndaı jigit! Al aıtylmaǵan ǵaryshtyq syrlar qanshama!.. 3. Aıdyn Teginde, ǵaryshkerlerge kúlki ja­rasqan. Álemniń tuńǵysh ǵaryshkeri Iýrıı Gagarınniń kúlkisin eske alyńyzdarshy! Jyly júzdi, kúlimsiregen jigittiń beınesi Jer sharyn mekendegen barsha halyqtyń esinde máńgige saqtalyp qalǵanynda esh kúmán joq. Ol – Gagarın! Jer sharynyń tuńǵysh ǵaryshkeri! О́zimizdiń Toqtar men Talǵattyń kúlkisi she?! «Kúlki – kóńildiń kórki», deıdi qazaq. Úshinshi ǵaryshkerimiz... kúlki jaǵyna sarańdaý sekildi. –Almatyǵa kelgen saparynda Aıdyn Aıymbetovti eki kezdesý barysynda da sýretke tú­sirdim, – deıdi ardager fotojýr­na­lıst Nurmanbet Qızatov. – О́ziń baıqaısyń ba, óte sabyrly, salmaqty jigit. Kúlmeıdi. Jy­mı­ǵanynyń ózi sırek. Tipti, kúlkisi joq. Minezi solaı aýyr boldy, shamasy... Sodan birde sýretke túsi­rip jatyp: «Aınalaıyn Aıdyn! Tegi kúlmeseń de, eń bolmasa, bir ret durystap jymıshy...» – dep edim, kúlip-aq jibergeni. Sol sátte foto­apparattyń «shúrippesin» basyp úlgerdim, áıteýir... Qýanyshyn jasyrmaǵan fo­totilshi sýretti aldymyzǵa tastady. Baıqaǵanymyz – Aıdyn sol sý­re­tinde de sol baıaǵydaı, sál ǵana ezý tartyp, jymıyp turdy! Naǵyz áskerı ushqysh, naǵyz ǵaryshker, naǵyz polkovnık dersiń! Nurmanbet aǵamyzdyń qazaq­tyń úshinshi ǵaryshkeri Aıdyn Aıymbetov degende sýret qor­jyny – baı! О́tken jyly Aıdyn ǵa­ryshtan oralǵanda bir kezde áskerı ushý alańynda, ushaq ústin­degi jap-jas kapıtannyń, bola­shaq ǵaryshkerdiń ózi túsirgen sırek sýretin ákelip gazet oqyr­man­darynan «Súıinshi!» suraǵany bar. Astanalyq kózi qaraqty oqyr­manymyz Toqtar Áýbákirov pen Aı­dyn Aıymbetovke qatysty úıle­simdilik týraly qyzyqty derekter jarııalaǵany da kópshiliktiń esinde qalýy tıis. Dese de, Aıdyn Aıymbetovtiń ǵa­rysh kógindegi sapary, ashyǵyn aıtaıyq, jerde joly bolmaı júrgen qazaq aspazdyq máziriniń ǵaryshtaǵy juldyzdy sátteri aqparattyq «dúm­pýimen» este qaldy desek, esh qa­telespeımiz. Halyqaralyq ǵarysh stansasynda jaıylǵan qazaq das­tarqany dúnıejúziniń talaı eliniń aspaz sheberleriniń uıqysyn buzǵany aqıqat. Aıdynnyń ǵa­rysh­ta daıyndaǵan «Jigit» atalatyn sorpasy, til úıirgen qazaqy tátti taǵamdary men qurt pen irim­shik halyqaralyq ekıpaj múshe­lerine erekshe unaǵany týraly kúlli álemniń buqaralyq aqpa­rat quraldary jarysa jazdy. Nemisterdiń gambýrgerdiń ǵarysh­tyq túrin daıyndap, Ǵarysh zert­teý ortalyǵyna usynýyna túrtki bolǵan da bizdiń Aıdynnyń arqa­sy der edim... Árıne, budan tys Aı­dynnyń ǵarysh sapary alǵashqy eki ǵaryshkerimizdiń ǵylymı-ǵa­ryshtyq zertteý jobasynyń jal­ǵasy bolǵanynda sóz joq. Onyń syrtynda bul sapar aldynda eli­mizdiń qansha ǵalymdary birik­ken joba jasap usyndy. Ǵarysh­ta onshaqty baǵyttaǵy qazaq­standyq ǵylymı tájirıbe jasalyn­dy. Aıdyn Halyqaralyq ǵarysh­ker­lerden quralǵan tájirıbe toby­nyń da jumysyna atsalysty. Salmaqsyzdyq jaǵdaıyndaǵy ǵa­ryshkerdiń kóz talshyqtaryndaǵy qan qysymyn endoskopııalyq, to­mografııalyq tekserý sol zert­teý­lerdiń bir bólshegi. Qazaq ǵarysh­keri Aıdyn Aıymbetov ol salada qoltańbasyn qaldyrdy. Úshinshi ǵaryshkerimiz qazir «Qazǵarysh» mekemesinde qyz­mette. Ǵarysh keńistigindegi oıly tájirıbe, memlekettik tapsyrma ǵylymı jalǵasyn tapqan sekildi. Ádette, Aıdyn Aıymbetov degende onyń ǵarysh mektebinde birge oqyp, egiz qozydaı birge júrip «Ǵaryshker-ushqysh» ataǵyn birge alǵan áriptes-dosy Muhtar Aımahanov týraly aıtpasqa, sirá, bolmas. Qazaq qarajatyna oqyp, besaspap maman bolǵan ǵaryshker «Qazǵarysh» pen «Roskosmos» ara­syn­daǵy kelisim sharttardy qaı­ta qaraý barysynda óz sheshimi­men Reseı azamattyǵyn alyp, Más­keýdegi «Juldyzdy qala­shyqqa» attanyp ketti. Tıisti oryndar arqyly baı­lanysqa qansha talpynǵanymen qan­dasymyz – qazaqtyń tórtinshi ǵaryshkeri Muhtar Rabatuly Aı­ma­­hanovpen baılanysýdyń osy kúnge deıin esh oraıy keler emes. О́ıtkeni, ol shetel azamaty ári ǵa­ryshkeri bolyp sanalady. Baı­lanysý qıyn. О́kinishti-aq... Biraq, alda úmit bar. * * * Ǵarysh saparynan mindettelgen tapsyrmalardy oıdaǵydaı oryndap Otanyna aman-esen oral­ǵan Aıdyn Aıymbetovke Elbasy Nursultan Nazarbaev «Halyq Qaharmany» ataǵyn ádette­gideı óz qolymen tapsyrdy. Sal­tanatqa ǵaryshkerlerimiz – Toq­tar Áýbákirov pen Talǵat Musa­baev qatysty. Ǵaryshkerler Prezı­dentpen qatar turyp sýretke tústi. Telearnanyń alǵashqy jazba­syn­da Nursultan Ábishulynyń: «Endi úsheýiń birge sýretke túsińder!..» degen jaıdary daýysyn estidik. Aldynda ǵana Memleket basshysy óz sózinde Qazaqstannyń álem boıynsha ǵarysh keńistigin baǵyndyrǵan azamattarynyń sany úsheýden kem emes 9 eldiń biri bolǵanymyzǵa nazar aýdarǵan edi. Prezıdenttiń beınekamera aldynda ǵaryshkerlerge jasaǵan usynys-ısharasyn: «Sizderdiń isterińiz bolashaqta halyqaralyq ǵaryshtyń yntymaqtastyq aıasynda jalǵasyn tabady. Sondyqtan da aldaǵy qyzmette yntymaqtasa jumys isteńizder», degen astarly ǵıbratqa saıady-aý degen tereń oıda qaldyq... Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.