Jerdi tıimdi paıdalaný qajet

Osy jyldyń 1 shildesinen bastap Jer kodeksine engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlarǵa sáıkes, elimizdiń aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jerleri turǵyndar men zańdy tulǵalarǵa aýksıon arqyly satylmaq. Al, satyp alynǵan jerler maqsatty paıdalanylmaıtyn bolsa memleket ıeligine qaıtarylady. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi oblys ákimdigimen birlese «100 naqty qadam» Ult Josparyn iske asyrý sheńberinde Jer kodeksiniń normalaryn jáne basqa zańnamalyq aktilerdi túsindirý boıynsha keńes ótkizdi. Keńeske memlekettik, jergilikti atqa­rýshy organdar, aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty. Keńes barysynda aýylsharýashylyq maqsatyndaǵy jer­lerdi tıimdi paıdalaný, sonymen birge, qurylys salasyndaǵy salyq zań­nama­syna engiziletin josparlanǵan ózgerister máseleleri talqylandy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi qurylys, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri jáne jer resýrs­taryn basqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Smaǵulovtyń aıtýynsha, jalpy, aýylsharýashylyq jumystaryn júrgizý úshin usynylǵan jerdiń jalpy aýdany qazirgi ýaqytta 100,8 mıllıon ga quraıdy, bul rette aýylsharýashylyq maqsattaǵy jerdiń tek 1,3%-y (1,3 mln.ga) jeke menshikte. «100 naqty qadam» Ult Josparynyń 35-36 qadamdaryn iske asyrý sheńberinde aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jekemenshikke berýdiń jańa mehanızmin engizý maqsatynda ótken jyly qarashada Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Jer ko­dek­sine engizilgen túzetýler memleket menshigindegi aýyl sharýashylyǵy maqsat­yndaǵy jer ýchaskelerin jekemenshikke aýksıon arqyly berýdi qarastyrady. Baýyrjan Smaǵulovtyń baıan­daýynsha, eger eki aýksıonnyń qory­tyn­dylary bo­ıynsha ýchaske satylmasa, onda ol ýchaskeniń baǵasyn kadastrlyq qu­nynyń belgilengen eń tómengi shegine (ka­dastrlyq qunynyń 50 %) deıin tómen­detýdi kózdeıtin aýksıonǵa qoıylatyn bolady. Ekinshi jańashyldyq – ol jalǵa berilgen jer ýchaskelerin satyp alý boıynsha jeńildik sharttaryn usyný. Bul norma qazirgi jalǵa alýshylardyń múddelerin eskeredi jáne olarǵa budan buryn berilgen aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskelerin jaldaý merzimi aıaqtalǵanǵa deıin 10 jylǵa deıin bólip tóleý arqyly, olardyń kadastrlyq qunynyń 50 % mólsherinde aıqyndalatyn jeńildik baǵamen jekemenshikke satyp alýǵa quqyq beredi. Kelesi másele – jalǵa alynǵan aýyl­sha­rýashylyq maqsatyndaǵy jerlerdi paıda­laný boıynsha shekteýlerdi alyp tastaý. Usynylyp otyrǵan norma jer­di paıdalanýshylarǵa jalǵa alý quqy­ǵymen quqyqtyq mámileler jasasýǵa, atap aıtqanda, bankke kepilge berýge, jaldaý merzimi ishinde ıelikten shyǵa­rýǵa múmkindik beredi. Tórtinshi, aýylsharýa­shylyq jerleriniń nysanaly maqsatyn ózgertý rásimin alyp tastaý. Aýyl sharýa­shylyǵymen aınalysatyndar úshin ákimshilik kedergilerdi joıý jáne shy­ǵystardy qysqartý arqyly qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda aýyl sharýa­shylyǵyn júrgizýge baılanysty obektilerdi salý kezinde jáne sharýa­shylyq júrgizý nysanyn aýystyrǵan kezde jer ýchaskesiniń nysanaly maqsatyn ózgertý rásimi alyp tastalady. – Bul sharalar aýylsharýashylyq maqsatyndaǵy jerlerdi naryqtyq aına­lymǵa engizý úshin qajetti jaǵ­daılar týǵyzady. Bul jer resýrstaryn utymdy paıdalaný boıynsha jer paıdala­ný­shylardyń jaýapkershiligi men yntasyn kóteredi dep, – atap ótti Baýyrjan Smaǵulov. Búgingi tańda oblysta aınalymdaǵy 4,5 mln. gektar aýylsharýashylyq maqsat­taǵy jerlerdiń jalpy aýdany 5,2 myń ga bolatyn 57 jer ýchaskesi jekemenshikke satylǵan. Bul kúnderi aýyl sharýashylyǵyna paıdalanylmaı bostan-bosqa jerlerge qatysty memleket menshigine qaıtarý jáne naryqtyq aınalymǵa engizý boıynsha sharalar qoldanylýda. Aǵymdaǵy jyldyń bes aıy ishinde oblystyń jer ınspeksııasy mamandary jer paıdalanýshylarǵa 70 tekseris júrgizgen. Tekseris barysynda 12 sharýa qojalyǵy óz erkimen memleket menshigine 4936 ga jerdi qaıtarǵan. Joǵaryda atalǵan 70 tekseristiń 48-i aıaqtalyp, onyń 23-i boıynsha jer zańnamasyn buzýshylyq faktileri anyq­talǵan. 15 tekseris boıynsha buzýshylyq anyqtalǵan joq. 10 tekseris boıynsha sýbektisiniń joq bolýyna baılanys­ty jerler esepten alynǵan. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly 16  is qozǵalǵan. Olar boıynsha jalpy somasy 1 mln. 506 myń teńge bolatyn aıyppul túrinde jaza qoldanylǵan. Jer zańnamasyn buzý­shy­lyqty joıý týraly 22 nusqama berilgen. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ótkiz­gen alqaly jıynda «100 naqty qadam» Ult Josparynyń 44-45 qadamdaryn, son­daı-aq, «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósý, reformalar, damý» atty Elbasy Joldaýyn, Úkimet pen Ult­tyq banktiń ekonomıkalyq jáne áleý­mettik turaqtylyqty qamtamasyz etý jónindegi 2016-2018 jyldarǵa arnal­ǵan daǵdarysqa qarsy is-qımyl jos­paryn iske asyrý sheńberinde salyq júıesin túbegeıli reformalaýǵa qatysty kóptegen máseleler aıtyldy. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.