2015 jylǵy 24 aqpan, Astana qalasy
Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Elektr energetıkasy týraly» 2004 jylǵy 9 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 5-babynyń 39) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
Qosa berilip otyrǵan Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý qaǵıdalary bekitilsin.
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Elektr energetıkasy departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótkennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin;
osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýyn;
osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalarymen kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr V.ShKOLNIK
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń
2015 jylǵy 24 aqpandaǵy №137 buıryǵymen bekitilgen
Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) 2004 jylǵy 9 shildedegi «Elektr energetıkasy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – Zań) 5-baby 39) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) esep aıyrysý vedomosy – ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq qorytyndylary boıynsha elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda– sattyq naryǵynyń operatory jasaıtyn jáne qyzmet kórsetýshi bankke ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqta jasalǵan mámileler boıynsha ózara esep aıyrysýdy júzege asyrý úshin jiberiletin qujat;
2) juptyń eń az sany – jasalǵan málimdemelerdiń eń az sanyna málimetti qamtamasyz etetin tetik;
3) klırıngtik baǵa – «bir kún buryn» rejıminde spot-saýda-sattyqtyń qorytyndylary boıynsha elektr energııasyn satyp alý-satýdy eseptesý úshin suranys pen usynystyń saralanǵan kestesin salystyrýmen anyqtalǵan operasııalyq táýliktiń árbir saǵaty úshin elektr energııasynyń baǵasy;
4) qyzmet kórsetetin bank – elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýdasy naryǵynyń operatory aıqyndaǵan jáne saýda-sattyqta jasalǵan mámileler boıynsha ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqqa qatysýshylardyń mindettemelerin qarjylyq retteýdi júzege asyratyn bank;
5) mámile baǵasy – orta merzimdi, uzaq merzimdi kezeńderge ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtyń ekinshi saýda sessııasy barysynda jáne «operasııalyq táýlik ishinde» spot-saýda-sattyǵynda aıqyndalǵan elektr energııasynyń baǵasy (talap etilgen yńǵaılaspa ótinimde kórsetilgen baǵa);
6) saralanǵan keste – saýda-sattyqqa qatysýshylardyń ótinimderiniń olarda kórsetilgen baǵalar boıynsha, al birkelki baǵalar kezinde – olardyń saýda júıesine túsý ýaqyty boıynsha bir tártipke keltirilgen tizimi;
7) satyp alýdyń (satýdyń) biryńǵaı baǵasy – ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtyń birinshi saýda sessııasy barysynda suranys pen usynystyń ortasha merzimdi jáne uzaq merzimdi kezeńderge saralanǵan kestesin salystyrýmen, belgilengen elektr energııasynyń baǵasy;
8) «satyp alýshy-satýshy» jubynyń tizimi – «satyp alýshy-satýshy» juby tirkeletin elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq naryǵynyń operatory jasaıtyn qujat;
9) saýda júıesi – ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq ótkizýdi qamtamasyz etetin uıymdastyrýshylyq, tehnıkalyq, baǵdarlamalyq quramdar kesheni;
10) saýda-sattyq qatysýshysy – elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵyna qatysýǵa shart jasasqan jáne saýda júıesinde naryq operatory tirkeýden ótkizgen elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektisi;
11) saýda-sattyq operatory – saýda júıesindegi jumys boıynsha elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy operatorynyń oqytýynan ótken jáne parolderge ruqsaty bar, saýda-sattyqqa qatysýǵa baılanysty aqparatty engizýge quqyly elektr energııasynyń kóterme naryǵy sýbektisiniń jaýapty qyzmetkeri;
12) saýda-sattyqtarda jasalǵan mámileler tizilimi – elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtarda mámilelerdiń jasalǵanyn rastaıtyn elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynyń operatory jasaıtyn qujat;
13) saýda sessııasy – saýda-sattyqqa qatysý úshin ótinimder berý júzege asyrylatyn, sondaı-aq elektr energııasynyń satyp alynǵan (satylǵan) baǵasyn, kólemin jáne ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq qorytyndylary boıynsha «satýshy–satyp alýshy» juptardy belgileý júzege asyrylatyn prosess;
14) tabıǵat qorǵaý turǵysyndaǵy sý jiberý kezeńi – Qazaqstan Respýblıkasynyń sý resýrstaryn paıdalaný týraly zańnamasyna sáıkes energııa óndirýshi uıymdar – sý elektr stansııalary sý jiberýdi júzege asyratyn ýaqyt kezeńi;
15) tólemdi qamtamasyz etý – jasalǵan mámileniń tıisti túrde oryndalýyn qamtamasyz etýshi bolyp tabylatyn, berilgen ótinimdegi elektr energııasy kólemi qunynyń mólsherinde spot-saýda-sattyqtardyń ótýi bastalǵanǵa deıin qyzmet kórsetetin bankke salatyn ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqqa qatysýshylardyń aqshasy;
16) úzdiksiz yńǵaılaspa saýda-sattyq ádisi – kelip túsken ótinimder qolda bar yńǵaılaspa ótinimder esebinen qanaǵattandyrylatyn elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqty ótkizý tetigi;
17) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵyna qatysý sharty – elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektisi men elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy operatorynyń arasynda elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyna qatysý týraly jasalatyn jazbasha shart;
18) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýdasyna qatysýǵa beriletin ótinim – elektr energııasynyń baǵasyn, kólemin jáne jetkizý merzimin kórsete otyryp, elektr energııasyn satyp alý (satý) úshin ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqqa qatysýǵa arnalǵan saýda-sattyqqa qatysýshynyń resmı málimdemesi (ótinishi);
19) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda–sattyq naryǵy - elektr energııasyn qysqa merzimdi (spot-saýda-sattyǵy), orta merzimdi (apta, bir aı) jáne uzaq merzimdi (toqsan, jyl) kezeńderge satyp alý-satý úshin uıymdastyrylǵan saýda alańy;
20) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizý kestesi – elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizý kúnin, bastalý jáne aıaqtalý ýaqytyn kórsete otyryp jasalatyn keste.
Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn ózge uǵymdar men termınder Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energetıkasy salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes qoldanylady.
3. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyna kóterme saýda naryǵyna ruqsaty bar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektilerine (budan ári – naryq sýbektisi) ruqsat beriledi.
4. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵyna qol jetkizý sharttary mynalar bolyp tabylady:
1) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda qatysý shartyn jasasý;
2) saýda júıesinde tirkelgen ótinimdi jáne saýda-sattyq qatysýshysynyń tirkeý kartochkasyn naryq operatory ázirlegen nysan boıynsha eki danada toltyra otyryp, naryq operatorynyń saýda júıesine saýda-sattyq qatysýshysyn tirkeý;
3) osy Qaǵıdalardyń 9-tarmaǵynda kózdelgen talaptardy oryndaý.
5. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵy naryǵyna qatysý sharty mynalardy qamtıdy:
1) shart máni, naryq operatory kórsetetin qyzmet túrleri, tóleý merzimi men tártibi. Naryq operatorynyń qyzmetterin Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energetıkasy salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes belgilengen tarıf boıynsha naryq sýbektileri tóleıdi;
2) ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqqa qatysý jáne saýda júıesine qol jetkizý úshin naryq sýbektisine usynylatyn ólshemder men talaptar;
3) ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq ótkizý ádistemesi, onyń ishinde mámilelerdi tirkeý jáne saýda-sattyq nátıjeleri týraly saýda-sattyq qatysýshylaryna habarlaý tártibi;
4) saýda-sattyq qatysýshysy satyp alǵan elektr energııasyn tóleýdi qamtamasyz etý somasyn, tóleý merzimin aıqyndaý tártibi;
5) shart talaptaryn buzǵany úshin shart qatysýshylarynyń jaýapkershiligi.
6. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵy naryq operatorynyń saýda júıesiniń ınternet-resýrstarynda Internet jelisin paıdalana otyryp, jasyryn, qashyqtyqtan júrgiziledi.
7. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵy mynalardan turady:
1) «bir kún buryn» rejıminde spot-saýda-sattyǵy;
2) «operasııalyq táýlik ishinde» spot-saýda-sattyǵy;
3) orta merzimdi (bir apta, bir aı) jáne uzaq merzimdi (toqsan, jyl) kezeńderge arnalǵan saýda-sattyq.
8. Saýda-sattyqty júrgizý rásimi ózine mynalardy qamtıdy:
1) saýda-sattyqqa qatysýshynyń elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýdasyna qatysýǵa ótinim (budan ári – ótinim) berý;
2) baǵalardy esepteý jáne naryq operatorynyń «satyp alýshy-satýshy» juptarynyń tizimin qurý;
3) naryq operatorynyń saýda-sattyq qorytyndylary boıynsha saýda-sattyqta jasalǵan mámilelerdi tizilimde tirkeý jáne saýda-sattyq qatysýshysyna bolǵan saýda-sattyqtyń nátıjeleri týraly habardar etý;
4) spot-saýda-sattyqty qospaǵanda, saýda-sattyqqa qatysýshylardyń arasynda elektr energııasyn satyp alý-satý (jetkizý) sharttaryn jasaý.
9. Naryq sýbektisine elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq naryǵyna qatysý úshin myna talaptardy oryndaý qajet:
1) saýda júıesiniń derekter bazasymen jumys isteýge múmkindik beretin tehnıkalyq jáne baǵdarlamalyq quraldarmen saýda-sattyq operatorynyń jumys ornyn jabdyqtaý;
2) naryq operatoryna saýda júıesinde jumys boıynsha naryq operatorynan nusqaýdan ótken ýákiletti tulǵalar – saýda-sattyq operatorlarynyń tizimin usyný.
Spot-saýda-sattyǵyna qatysý úshin naryq sýbektisi qyzmet kórsetýshi bankte banktik shot ashady jáne elektr energııasyn satyp alýǵa tólem qamtamasyz etýdi engizedi.
2. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý tártibi
1-paragraf. Naryq operatorynyń jumys isteýi
10. Naryq operatory elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrýdy júzege asyrý maqsatynda:
1) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý jáne ótkizý boıynsha ádistemelik nusqaýlardy ázirleıdi;
2) saýda júıesin elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizýge turaqty daıyndyqta ustaıdy;
3) naryq sýbektileriniń kommersııalyq táýekelderin barynsha tómendetý maqsatynda elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda satyp alynǵan (satylǵan) elektr energııasy úshin kepildendirýdiń jáne ózara esep aırysýdyń ortalyqtandyrylǵan júıesin ázirleıdi jáne engizedi;
4) osy Qaǵıdalardyń 4-tarmaǵynda kózdelgen talaptarǵa naryq sýbektileriniń sáıkestigin aıqyndaıdy;
5) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizý kestesin qalyptastyrady jáne bekitedi;
6) saýda-sattyq qatysýshylaryn saýda-sattyq bastalǵanǵa deıin keminde kúntizbelik 7 kún buryn saýda júıesiniń veb-saıtyna aqparat ornalastyrý jolymen aldaǵy saýda-sattyq týraly habarlaıdy;
7) saýda júıesindegi jumys boıynsha saýda-sattyq operatorlaryna nusqaý júrgizedi;
8) qyzmet kórsetýshi bankpen jáne saýda-sattyq qatysýshylarymen ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizý jáne ózara esep aırysý máseleleri boıynsha ózara is-qımyl jasaıdy;
9) elektr energııasyn satyp alý-satý sharttaryn jedel jasaýda barlyq naryq sýbektilerine járdem kórsetedi;
10) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrýmen jáne ótkizýmen baılanysty máseleler boıynsha júıelik operatormen ózara is-qımyl jasaıdy;
11) jasalǵan ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq mámileleriniń oryndalý monıtorıngin júzege asyrady;
12) júıelik operator usynatyn naqty teńgerim derekteri boıynsha saýda júıesiniń qatysýshylary úshin ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda elektr energııasyn óndirýdiń/tutynýdyń naqty kólemderi týraly aqparatty usynady.
11. Naryq operatory ınternet-resýrsynde elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizý kestesin jarııalaıdy.
2-paragraf. Elektr energııasyn ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda ótinimder berý tártibi
12. Saýda-sattyqqa qatysýshylar elektr energııasyn satýǵa (satyp alýǵa) ótinim beredi. О́tinim berý saýda sessııasy ashylǵan sátten bastap jáne ótinimdi qabyldaý aıaqtalǵanǵa deıin júrgiziledi.
13. Saýda-sattyqqa qatysýshynyń ótinimdi berýi Internet jelisin jáne (nemese) faksımıldi baılanysty paıdalana otyryp júzege asyrylady.
14. Saýda-sattyqqa qatysýshynyń ótinimdi berýi úzdiksiz yńǵaılaspa saýda-sattyq ádisin (orta merzimdi jáne uzaq merzimdi kezeńderge ekinshi saýda sessııasy jáne «operasııalyq táýlik ishindegi» saýda-sattyqta) paıdalaný kezinde faksımıldi baılanysty paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
15. Saýda-sattyqqa qatysýshynyń faksımıldi baılanys arqyly beriletin ótinimderine saýda-sattyqqa qatysýshynyń ýákiletti tulǵasy qol qoıady jáne olar uıymnyń mórimen rastalady.
16. Internet jelisin paıdalana otyryp beriletin saýda-sattyqqa qatysýshynyń ótinimderi naryq operatorynyń saýda júıesinde avtomatty túrde qalyptasady.
17. Saýda-sattyqqa qatysýshy ótinimderdi qabyldaý ýaqyty aıaqtalǵanǵa deıin aldynda berilgen ótinimdi jańa ótinim berý jolymen ózgerte nemese onyń kúshin joıa alady.
18. Satýǵa ótinim berilgen elektr energııasy basqa sharttyq mindettemelerden erkin.
19. Eksporttyq (ımporttyq) operasııalarǵa arnalǵan elektr energııasy Qazaqstan Respýblıkasynyń kedendik zańnamasyna sáıkes saýda-sattyqqa qatysýshynyń kedendik resimdeýine jatady.
20. О́tinimde mynadaı negizgi málimetter qamtylady:
1) saýda-sattyqqa qatysýshynyń ataýy;
2) ótinimniń túri (satyp alýǵa nemese satýǵa);
3) satyp alynatyn (satylatyn) elektr energııasynyń (bazalyq nemese eń joǵary deńgeıdegi) túri;
4) elektr energııasynyń baǵasy Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq valıýtasymen kórsetilýi;
5) jetkizýdi bastaý men aıaqtaý merzimin kórsete otyryp, elektr energııasyn jetkizý (tutyný) kezeńi (jyl, toqsan, aı, apta, táýlik saǵattary);
6) satyp alýǵa (satýǵa) málimdengen elektr energııasynyń saǵattyq kólemi;
7) satyp alýǵa (satýǵa) málimdengen elektr energııasynyń jıyntyq kólemi;
8) ótinimge qol qoıǵan basshynyń nemese jaýapty tulǵanyń tegi men aty-jóni;
9) saýda-sattyqqa qatysýshynyń derektemeleri (telefon, faks, elektrondyq pochtanyń mekenjaıy);
10) kólemi saǵatyna keminde 1 myń kılovatt/saǵat jáne 1 myń kılovatt/saǵat quratyn saýda-sattyqqa qatysýshynyń satyp alýǵa nemese satýǵa málimdelgen elektr energııasynyń kólemi.
3-paragraf. «Bir kún buryn» rejıminde spot-saýda-sattyqty uıymdastyrý
21. «Bir kún buryn» rejıminde spot-saýda-sattyq aýksıon nysanynda júrgiziledi.
22. Elektr energııasyn «bir kún buryn» rejıminde satyp alýǵa jáne satýǵa arnalǵan saýda-sattyqqa qatysýshylardyń ótinimderinen naryq operatory elektr energııasyna suranys pen usynystardyń saralanǵan kestelerin jasaıdy:
1) satyp alýǵa arnalǵan ótinimder ótinimderde kórsetilgen baǵanyń azaıý tártibinde, al baǵalar teń kezinde - olardyń saýda júıesine túsý kezegi tártibinde saralanady;
2) satýǵa arnalǵan ótinimder ótinimderde kórsetilgen baǵanyń ósýi tártibinde, al baǵalar teń kezinde - olardyń saýda júıesine túsý kezegi tártibimen júrgiziledi.
23. Naryq operatorynyń operasııalyq táýliktiń árbir saǵatyna arnalǵan klırıngtik baǵany anyqtaýy suranys pen usynystyń saralanǵan kestesin salystyrýmen júrgiziledi.
24. Eger elektr energııasynyń satýǵa nemese satyp alýǵa arnalǵan túpkilikti talap etilgen ótinimde elektr energııasynyń eń az jol berilgen saǵattyq kólemi týraly shart bolsa jáne bul shart qolda bar suranys (usynys) kezinde oryndalmaǵan jaǵdaıda, onda mundaı satýǵa (satyp alýǵa) ótinim kelesi kezektegi satý (satyp alý) ótinimimen almastyrylady.
25. Árbir operasııalyq táýlikke arnalǵan klırıngtik baǵany esepteýden keıin naryq operatory elektr energııasyn satyp alýdyń (satýdyń) kólemin jáne osy kólemge ótinimderi (tolyq nemese ishinara) engen saýda-sattyqqa qatysýshylardyń tizimin aıqyndaıdy. Olarǵa klırıngtik baǵadan tómen nemese oǵan teń satýǵa baǵa málimdegen satýshylar jáne klırıngtik baǵadan joǵary nemese oǵan teń satyp alýǵa baǵany málimdegen satyp alýshylar jatady. Klırıngtik baǵany esepteý, osy kólemge ótinimderi engen satyp alýdyń (satýdyń) kólemin jáne saýda-sattyqqa qatysýshylardyń tizimin aıqyndaý negizinde naryq operatory saýda-sattyqqa qatysýshylardyń arasynda ózara esep aıyrysýlardy júzege asyrý úshin «jup sandaryn neǵurlym azaıtý» qaǵıdatyna súıene otyryp, «satýshy-satyp alýshy» juptarynyń tizimderin qalyptastyrady.
26. Qazaqstannyń birtutas elektr energııasy júıesindegi elektr energııasyn óndirý-tutyný rejımin josparlaý kezeńinde Ulttyq elektr jelisiniń jekelegen ýchaskelerinde artyq júkteme (tehnıkalyq shekteýler) anyqtalǵan jaǵdaıda ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq naryq sýbektileri rezervtegen júkteletin qımanyń ótkizý qabilettiginiń sheginde ótkiziledi.
27. Saýda sessııasynyń aıaqtalýy boıynsha naryq operatory elektr energııasynyń satyp alynǵan kólemderin kúndik kestege engizý úshin júıelik operatorǵa kelisýge elektr energııasyn qabyldaý (bosatýdy) esepke alý núktelerin kórsete otyryp, saýda-sattyq nátıjelerin beredi.
28. Naryq operatory júıelik operatordan oǵan elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵynda satyp alynǵan kólemderin engize otyryp, bekitilgen táýliktik kesteni alǵannan keıin úsh jumys kúni ishinde qyzmet kórsetýshi bankke saýda-sattyqqa qatysýshylar arasynda olardyń saýda-sattyqta jasasqan mámilesi boıynsha ózara esep aıyrysýdy júrgizý týraly kórsete otyryp, esep aıyrysý vedomosyn jiberedi.
29. Ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtyń qorytyndylary boıynsha bekitilgen táýliktik kestege engizilgen elektr energııasyn jetkizý men tutynýdyń barlyq kólemderin naryq operatory ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqqa qatysýshylarǵa satylǵan jáne satyp alynǵandar retinde belgilenedi.
30. Saýda-sattyq eger:
1) júıelik operator «Júıelik operatordyń qyzmet kórsetý, júıelik jáne qosalqy qyzmet kórsetý naryǵyn uıymdastyrý jáne onyń jumys isteýi qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 29 naýryzdaǵy № 300 qaýlysyna sáıkes saýda-sattyqtyń nátıjeleri boıynsha elektr energııasyn satyp alýdyń (satýdyń) kólemderin kelispegen;
2) elektr energııasyn satyp alýǵa (satýǵa) ótinimder bolmaǵan;
3) saýda-sattyqqa 3 saýda-sattyq qatysýshysynan kem adam qatysqan;
4) suranys pen usynystyń saralanǵan kesteleri qıylyspaǵan jáne suranys kestesiniń satyp alýǵa berilgen birde-bir ótinimi usynys kestesiniń satyp alýǵa berilgen kez kelgen ótiniminiń baǵasyna qaraǵanda, artyq baǵany quramaǵan jaǵdaıda, ótpedi dep jarııalanady.
31. Saýda-sattyqtyń nátıjeleri týraly naryq operatory saýda-sattyqqa qatysýshylardy saǵat 18-00-ge deıin (Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń ýaqytymen) habarlaıdy.
4-paragraf. «Operasııalyq táýlik ishinde» spot-saýda-sattyǵyn uıymdastyrý
32. «Operasııalyq táýlik ishinde» saýda-sattyq úzdiksiz yńǵaılaspa ádisi boıynsha júrgiziledi.
33. Saýda-sattyqqa qatysýǵa ótinim berý elektr energııasyn naqty jetkizý (tutyný) bastalǵanǵa deıingi 3 saǵattan keshiktirilmeı júzege asyrylady.
34. Barlyq qabyldanǵan ótinimder mynadaı satyp alý men satý qanaǵattandyrylmaǵan ótinimder kezeginde jınaqtalady:
1) satyp alýǵa berilgen ótinimder olarda kórsetilgen baǵanyń azaıý tártibinde, baǵa teń kezinde – olardyń saýda júıesine túsý kezeginiń tártibinde saralanady;
2) satýǵa berilgen ótinimder ótinimderde kórsetilgen baǵany kóbeıtý tártibinde, baǵa teń kezinde – olardyń saýda júıesine túsý kezeginiń tártibinde saralanady.
35. Elektr energııasyn satýǵa jańadan kelip túsken ótinim satyp alýǵa qolda bar ótinimder esebinen qanaǵattandyrylady, olarda satyp alý baǵasy eń joǵary baǵany qamtıtyn satyp alýǵa arnalǵan ótinimnen bastap túsken ótinimniń baǵasynan joǵary nemese teń. Osy prosess ne satýǵa túsken osy ótinimdi tolyq qanaǵattandyrǵanǵa deıin, ne bolmasa baǵa boıynsha qoldanýǵa keletin ótinimder taýsylǵanǵa deıin jalǵasady.
36. Elektr energııasyn satyp alýǵa jańadan kelip túsken ótinim, eń tómen baǵany quraıtyn satýǵa túsken ótinimnen bastap, satý baǵasy kelip túsken ótinim baǵasynan tómen nemese teń satýǵa qolda bar ótinim esebinen qanaǵattandyrylady. Bul úderis ne satyp alýǵa túsken osy ótinimdi tolyq qanaǵattandyrǵanǵa deıin, ne bolmasa baǵa boıynsha qoldanýǵa keletin ótinimder taýsylǵanǵa deıin jalǵasady.
Jańadan kelip túsken ótinim negizinde satyp alýǵa (satýǵa) túsken talap etilgen yńǵaılaspa ótinimderdiń sanyna baılanysty bir nemese odan artyq sharttar jasalady. Mámileler talap etilgen yńǵaılaspa ótinimde kórsetilgen baǵa boıynsha jasalady.
37. Elektr energııasyn satyp alýǵa (satýǵa) arnalǵan tolyq qanaǵattandyrylǵan ótinimder budan ári saýda-sattyqta qatyspaıdy. Ishinara qanaǵattandyrylǵan ótinimder elektr energııasyn satyp alýdyń (satýdyń) qanaǵattandyrylmaǵan kólemi bóliginde saýda-sattyqqa qatysýyn jalǵastyrady.
38. Tolyq qanaǵattandyrylǵan ótinimder qabyldaý (jiberý) núktelerin kórsetýmen elektr energııasyn naqty jetkizýdiń operasııalyq saǵatyna deıin 2 saǵattan keshiktirilmeı elektr energııasynyń jetkizý (tutyný) kólemin kelisýge júıelik operatorǵa jiberiledi.
39. Naryq operatory úsh júmys kúni ishinde júıelik operatordan elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵynda satyp alynǵan (satylǵan) elektr energııasy kólemderiniń táýliktik kestege engizilgendigi týraly rastaý alǵannan keıin bankke saýda-sattyqqa qatysýshylar arasyndaǵy olardyń saýda-sattyqta jasalǵan mámileleri boıynsha banktiń satyp alýshynyń shotynan onyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqta satyp alǵan elektr energııasyna arnalǵan somasyn akseptsiz tártippen esepten shyǵarý jolymen ózara esep aıyrysý júrgizý úshin esep aıyrysý vedomosyn jiberedi.
40. Saýda-sattyqqa qatysýshylar arasyndaǵy mámile júıelik operatormen elektr energııasynyń jetkizý (tutyný) kólemderi kelisilmegen jaǵdaıda jasalmaıdy, ol týraly naryq operatory júıelik operatordan aqparatty alǵan sátten bastap 1 saǵattyń ishinde saýda-sattyqqa qatysýshylardy habarlandyrady.
5-paragraf. Elektr energııasynyń orta merzimdi (apta, aı) jáne
uzaq merzimdi (toqsan, jyl) kezeńderge arnalǵan saýda-sattyǵyn uıymdastyrý
41. Elektr energııasynyń orta jáne uzaq merzimdi kezeńderge ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵy bir-birinen táýelsiz eki saýda sessııasynda júrgiziledi. Birinshi saýda sessııasy aýksıon nysanynda, ekinshi saýda sessııasy úzdiksiz yńǵaılaspa saýda-sattyq ádisi arqyly júrgiziledi. Saýda-sattyqqa qatysýshy eki saýda sessııasyna da nemese óziniń sheshimi boıynsha kez kelgen bireýine qatysa alady.
42. Elektr energııasynyń orta merzimdi jáne uzaq merzimdi kezeńderge saýda-sattyǵynyń nátıjesi boıynsha ony aptanyń barlyq kúnderine (aptanyń barlyq kúnderine túri boıynsha aıyrylatyn elektr energııasyn birkelki keste boıynsha elektr energııasynyń bazalyq júktemesin jabý úshin jetkizý (budan ári – bazalyq elektr energııasy) jáne aptanyń barlyq kúnderine elektr energııasyn - birkelki keste boıynsha elektr energııasynyń eń joǵary júktemesin (budan ári – eń joǵary júkteme) jabý úshin jetkizýdiń bir jyl, bir toqsan, bir aı, bir apta merzimderimen elektr energııasyn jeke jetkizýge forvardty saýda-sattyq) jetkizý merzimi ótip ketken taýarǵa qatysty quqyqtary men mindetterin ózara berýmen baılanysty mámileler jasalady.
Eń joǵary elektr energııasyn jetkizý saǵattary qajet bolǵan jaǵdaıda jetkizý maýsymyna baılanysty naryq operatory túzetýi múmkin. Bul ózgerister týraly naryq operatory saýda-sattyqqa qatysýshylardy saýda sattyq bastalǵanǵa deıin keminde jeti jumys kún buryn habardar etedi.
43. Satyp alý men satýǵa saýda-sattyqqa qatysýshynyń ótinimderinen naryq operatory elektr energııasyna suranys pen usynystyń mynadaı saralanǵan kestelerin quraıdy:
1) satyp alýǵa berilgen ótinimder ótinimderde kórsetilgen baǵanyń azaıý tártibinde, al baǵa teń kezinde - olardyń saýda júıesine túsý kezeginiń tártibinde saralanady;
2) satýǵa berilgen ótinimder ótinimderde kórsetilgen baǵanyń ósý tártibinde, al baǵa teń kezinde – olardyń saýda júıesine túsý kezeginiń tártibinde saralanady.
44. Elektr energııasynyń satyp alýdyń (satýdyń) biryńǵaı baǵasy jáne satyp alynǵan (satylǵan) kólemi suranys pen usynystyń saralanǵan kestesin salystyrýmen aıqyndalady.
45. Birinshi saýda-sattyq sessııasynyń qorytyndysy boıynsha:
1) mámile jasalatyn elektr energııasyn satýdyń (satyp alýdyń) biryńǵaı baǵasy;
2) satyp alynǵan (satylǵan) elektr energııasynyń kólemi;
3) «satýshy-satyp alýshy» jubynyń tizimi aıqyndalady.
Saýda sessııasy aıaqtalysymen paıda bolǵan juptar týraly derekterdi naryq operatory saýda-sattyqta jasalǵan mámileler tizilimine tirkeıdi.
46. Osy Qaǵıdalardyń 30-tarmaǵynyń 2), 3) jáne 4) tarmaqshalarynda kórsetilgen jaǵdaılar bastalǵan kezde «satýshy-satyp alýshy» jubyn aıqyndaý júzege asyrylmaıdy jáne saýda-sattyq ótpedi dep jarııalanady.
47. Úzdiksiz yńǵaılaspa saýda-sattyq ádisimen júrgiziletin, elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵynda elektr energııasyna jasalǵan mámilelerdiń baǵasyn jáne onyń satyp alynǵan (satylǵan) kólemin aıqyndaý tártibi osy Qaǵıdalardyń 34-37-tarmaqtarynda belgilengen tártipke uqsas.
6-paragraf. Saýda-sattyqqa qatysýshylardyń arasynda
elektr energııasyn satyp alý-satý (jetkizý) sharttaryn jasasý
48. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵynyń barysynda jasalǵan mámileler, saýda-sattyqta jasalǵan mámileler tiziliminde naryq operatory tirkegen sátten bastap jasalǵan bolyp esepteledi. Mámileniń jasalǵandyǵyn rastaý naryq operatorynyń ótken saýdanyń nátıjeleri týraly satylǵan (satyp alynǵan) elektr energııasynyń kólemi, baǵasy, jetkizý kezeńi kórsetilgen habarlamasy bolyp tabylady.
49. Spot-saýda-sattyqtyń qorytyndylary boıynsha elektr energııasyn jetkizý/satý ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqta qujatsyz nysanda jasalǵan mámilelerdiń negizinde saýda-sattyqqa qatysýshylar osy Qaǵıdalarǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksine sáıkes júzege asyrady.
50. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵy barysynda orta merzimdi jáne uzaq merzimdi kezeńderge jasalǵan mámileler boıynsha naryq sýbektileri elektr energııasyn satyp alýǵa-satýǵa (jetkizýge) eki jaqty jazbasha sharttar jasasady. Saýda-sattyqqa qatysýshylar arasynda elektr energııasyn satyp alý-satýǵa (jetkizýge) sharttardy jasaý ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqta jasalǵan mámilelerdiń nátıjesi týraly naryq operatorynyń habarlamasynyń negizinde derbes júzege asyrylady.
51. Spot saýda-sattyǵynda jasalǵan mámileniń oryndalýy, satyp alynǵan (satylǵan) elektr energııasyn kólemin júıelik operator táýliktik kestege engizgennen keıin júzege asyrylady.
52. Elektr energııasynyń orta merzimdi (apta, aı) jáne uzaq merzimdi (toqsan, jyl) kezeńderge ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵynyń qorytyndylary boıynsha jasalǵan mámilelerdi oryndaý satyp alý-satý sharty saýda-sattyqqa qatysýshylardyń jasasqan sharttaryna sáıkes júzege asyrylady.
3. Elektr energııasyn ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtyń ótkizilýin toqtata turý
53. Elektr energııasyn ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqty júrgizý mynadaı jaǵdaılar týyndaǵan jaǵdaıda toqtatyla turýy múmkin:
1) serverlik jabdyqtarda tehnıkalyq aqaýlyqtar nemese saýda júıesin jumysqa qabiletsizdikke keltirgen elektrondyq júıedegi isten shyǵýlar;
2) saýda júıesine shyǵýǵa múmkindik bermegen Internet jelisi jabdyǵynyń nemese baılanys arnalarynyń tehnıkalyq aqaýlyqtar;
3) saýda júıesiniń saýda zalyn jáne (nemese) serverlik jabdyqtaryn elektrmen jabdyqtaýdaǵy uzaq (2 saǵattan astam) úzilisi;
4) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn ótkizýdi bastaǵanǵa deıin naryq operatoryna qatysýshylardyń banktik shottarynda kepildikti qamtamasyz etýdiń bolýy týraly aqparatty banktiń bermeýi.
54. Ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqty júrgizý múmkin bolmaǵan kezde naryq operatory saýda-sattyqqa qatysýshylardy baılanystyń ózge de qol jetimdi tehnıkalyq quraldary arqyly jedel túrde habarlandyrady.
4. Qorytyndy erejeler
55. Ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqta jasalǵan mámilelerdi oryndaý máseleleri boıynsha saýda-sattyqqa qatysýshylardyń arasyndaǵy daýlar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq is júrgizý zańnamasynda belgilengen tártippen sheshiledi.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 27 naýryzdaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 10550 bolyp engizildi.