2015 jylǵy 27 aqpan, Astana qalasy
«Alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý obektilerine, alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý jáne saqtaý sharttaryna qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptar» sanıtarııalyq qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 144-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan «Alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý obektilerine, alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý jáne saqtaý sharttaryna qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptar» sanıtarııalyq qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstri E.DOSAEV
«KELISILGEN»
Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri
______________T.DÚISENOVA
2015 jylǵy 11 naýryz
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń
2015 jylǵy 27 aqpandaǵy №152 buıryǵymen bekitilgen
«Alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý obektilerine, alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý jáne saqtaý sharttaryna qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptar» sanıtarııalyq qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. «Alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý obektilerine, alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý jáne saqtaý sharttaryna qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptar» sanıtarııalyq qaǵıdalary (budan ári – Sanıtarııalyq qaǵıdalar) «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń (budan ári – Kodeks) 144-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes ázirlengen, alkogol, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirýmen baılanysty kásipkerlik qyzmetpen aınalysatyn jeke jáne zańdy tulǵalarǵa (budan ári – obekt) arnalǵan jáne osy obektilerdiń qyzmetine, alkogol ónimderin, alkogolsiz ónimderdi jáne ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý jáne saqtaý sharttaryna qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptardy aıqyndaıdy, olardy saqtamaý adamnyń ómirine nemese densaýlyǵyna qaýip tóndiredi, sondaı-aq aýrýlardyń paıda bolýy men taralýyn týdyrady.
2. Osy Sanıtarııalyq qaǵıdalarda mynadaı termınder men anyqtamalar paıdalanyldy:
1) alkogol ónimi – Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes dárilik zat retinde tirkelgen, quramynda spırti bar medısınalyq maqsattaǵy ónimderdi qospaǵanda, taǵamdyq shıkizattan alynǵan etıl spırtin jáne (nemese) quramynda spırti bar tamaq ónimderin paıdalana otyryp óndirilgen etıl spırtiniń kólemdik úlesi 0,5 paıyzdan (budan ári – %) asatyn tamaq ónimi;
2) avtohtondy bakterııa – aýyz sýmen jabdyqtaýdyń osy kózine tán, jerasty sýynda únemi bolatyn, tabıǵı jolmen jańartylatyn, onyń ishinde bakterııalardyń erekshe fızıologııalyq toptarynyń jıyntyǵy;
3) ashanalyq sharap – quramynda qant bar zattardy qosyp nemese qospaı júzimnen alynǵan, jańa pisken júzimniń bútin nemese untaqtalǵan jıdekterin nemese júzim ashytqy shyrynynyń tolyq nemese tolyq emes spırttik ashýy nátıjesinde daıyndalǵan, etıl spırtiniń kólemdik úlesi 8,5-ten bastap 15,0%-ǵa deıingi sharap;
4) arnaıy sanıtarııalyq kıim (budan ári – arnaıy kıim) – shıkizatty, qosymsha materıaldardy jáne daıyn ónimdi mehanıkalyq bólshektermen, mıkroorganızmdermen jáne basqa las zattarmen lastanýdan qorǵaýǵa arnalǵan personaldyń qorǵanysh kıiminiń jıyny;
5) gazdalǵan taza sharap – quramynda qant bar zattardy (kúkirt dıoksıdimen shoǵyrlandyrylǵan nemese konservilengen ashytqy shyryn, qant) qosyp nemese qospaı, ashanalyq sharap materıalyn kómirteginiń qos totyǵymen jasandy qanyqtyrý jolymen alynǵan, etıl spırtiniń kólemdik úlesi 8,5-ten bastap 12,5 %-ǵa deıin jáne plıýs 20 gradýs Selsıı (budan ári – 0S) temperatýrada shólmektegi kómirtegi qos totyǵynyń qysymy 100-den 250 kıloPaskalǵa deıin bolatyn sharap;
6) gazdalǵan sharap – quramynda qant bar zattardy (kúkirt dıoksıdimen shoǵyrlandyrylǵan nemese konservilengen ashytqy shyryn, qant) qosyp nemese qospaı, ashanalyq sharap materıalyn kómirteginiń qos totyǵymen jasandy qanyqtyrý jolymen alynǵan, etıl spırtiniń kólemdik úlesi 8,5-ten bastap 12,5 %-ǵa deıin jáne plıýs 20 0S temperatýrada shólmektegi kómirtegi qos totyǵynyń qysymy keminde 300 kıloPaskal bolatyn sharap;
7) «jyljymaly atyz» – arpany ósirýge arnalǵan arnaıy jabdyq;
8) kronen tyǵyny – tyǵyzdaıtyn aralyǵy bar, táj tárizdi nysandaǵy metall qalpaq túrindegi tyǵyndaý quraly;
9) kegter – metall sılındr nemese ishki beti germetıkalyq jabyq arnaıy fıtıngimen jabdyqtalǵan, tamaq ónimderimen janasýǵa qoldanýǵa ruqsat etilgen basqa da materıaldardan jasalǵan ydys;
10) kýpajerler – sapasyn jaqsartý, belgili bir tıptegi jáne quramdaǵy buıymdy alý úshin belgili bir qatynastardaǵy ártúrli tamaq ónimderin aralastyrýǵa arnalǵan ydystar;
11) polıetılentereftalattan alynǵan preforma (PETF) – tamaq jáne tamaqtyq emes ónimderdi salýǵa arnalǵan shólmekterdi, bankalardy, qutylardy daıyndaýǵa arnalǵan daıyndamalar;
12) satýrator – suıyqtyqtardy kómir qyshqyl gazymen qanyqtyrýǵa arnalǵan apparat;
13) sanıtarııalyq óńdeý – jabdyqtardy, múkammaldy, ydystardy jýý jáne dezınfeksııalaýdyń sapasyn qamtamasyz etetin tehnologııalyq tásilderdiń jıyntyǵy;
14) sanıtarııalyq kún – úı-jaılarǵa kúrdeli jınaý júrgizýge, jabdyqtar men múkammaldy jýýǵa, qajet bolǵan kezde dezınfeksııalaý, dezınseksııalaý, deratızasııalaýǵa arnaıy bólingen ýaqyt (aıyna keminde bir ret);
15) sergitetin sýsyndar – shaıdy, kofe men olardyń negizindegi sýsyndardy qospaǵanda, adam aǵzasyna sergitý áserin qamtamasyz etý úshin jetkilikti mólsherde quramynda sergitetin, onyń ishinde ósimdikten alynatyn zattar (komponentter) bar alkogolsiz jáne alkogoldi sýsyndar;
16) tehnologııalyq jabdyq – óndiristiń jumys isteýine qajetti tetikter, mashınalar, qurylǵylar, aspaptar jıyntyǵy;
17) ýyt – daqyldardyń ósirilgen dánderiniń ónimi;
18) fıtıng – suıyqtyq beretin tútikpen qosylǵan, kegtiń túbine deıin jetetin, kegti jýýǵa, toltyrýǵa jáne bosatýǵa múmkindik beretin qural;
19) shaıyrlaý – ónimge erekshe qasıetter (ıis, dám) berý úshin ydystardy arnaıy zattarmen óńdeý.
3. Osy Sanıtarııalyq qaǵıdalarda osy taraýda arnaıy aıqyndalmaǵan termınder Keden odaǵy komıssııasynyń 2011 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy № 880 sheshimimen bekitilgen Keden odaǵynyń «Tamaq ónimderiniń qaýipsizdigi týraly» (021/2011 KO TR) tehnıkalyq reglamentinde (budan ári – 021/2011 KO TR) belgilengen maǵynada paıdalanylady.
4. Obektilerdi jobalaýǵa, salýǵa, rekonstrýksııalaýǵa, jóndeýge jáne paıdalanýǵa, óndiristik baqylaýǵa, óndiris prosesterine, personaldy medısınalyq qarap tekserýge jáne gıgıenalyq oqytýǵa qoıylatyn talaptar Kodekstiń 144-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salamattylyǵy salasyndaǵy memlekettik organ bekitetin sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq normalaý qujattaryna (budan ári – normalaý qujattary) sáıkes belgilenedi.
5. О́ndiristik úı-jaılardyń aýasyndaǵy zııandy zattardyń ruqsat etilgen shekti shoǵyrlanýy, óndiristik úı-jaılardaǵy shýdyń, dirildiń, jaryqtandyrý men mıkroklımattyń deńgeıleri normalaý qujattaryna sáıkes keledi.
2. О́nimderdi óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
6. Spırtti qabyldaý jáne spırtti berý bólimsheleriniń, spırttelgen tunbalar bólimsheleriniń, qant qoımalarynyń, ammıakty jáne kómirqyshqyl kompressorlary, untaqtaý, sýlfıtasııalaý bólimsheleriniń, shaıyrlaý sehtarynyń úı-jaılarynda jeldetý, aýa baptaý jáne aýamen jylytý júıeleri úshin aýanyń keri sırkýlıasııasyn paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
7. Ydystarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirý úshin shıkizat retinde jerasty sýyn óndirý olardyń qurylǵysyna sáıkes belgilengen sanıtarııalyq qorǵaý aımaǵy bar bolǵanda ónerkásiptik sanattar boıynsha sýdyń bekitilgen paıdalaný qory bar jerasty sýynyń shyǵatyn oryndarynda (ýchaskelerinde) júzege asyrylýy tıis.
8. Obektide óndiristiń qýattylyǵyna baılanysty óndiristik jáne aýyz sý maqsatyna arnalǵan sý rezervin saqtaý úshin taldaýǵa sý synamalaryn alýǵa arnalǵan krandarmen, tutqalarmen, satylarmen jáne lıýktermen jabdyqtalǵan jınaqtaýshy rezervýarlar kózdeledi.
Qosymsha sýǵa arnalǵan rezervýarlar ornatylǵan úı-jaılar oshaýlanýy, plombalanýy jáne tazalyqta ustalýy tıis.
9. Sý qoryna arnalǵan rezervýarlardyń lıýkteri qulyppen jabylady, plombalanady, «Aýyz sý» degen jazýmen tańbalanady. Ár rezervýarda: rezervýardyń nómiri, kólemi, tazartý jáne dezınfeksııalaý kúni, kelesi tazartý kúni týraly aqparat jazylady.
Rezervýardy óńdeý kúni osy Sanıtarııalyq qaǵıdalarǵa qosymshaǵa sáıkes arnaıy jýrnalda tirkeledi.
Rezervýarlardy aı saıyn mehanıkalyq jolmen tazartý jáne dezınfeksııalaý júrgiziledi. Sýdyń keri sırkýlıasııasy árbir 48 saǵat (budan ári – saǵ.), quıýǵa kelip túsetin sýdy saqtaý úshin – 24 saǵ. saıyn júrgiziledi.
10. Kómirqyshqyl kompressor bólimsheleriniń, ashytý jáne ashytýǵa deıingi sehtardyń sorý jeldetkishiniń aýa sorý qurylǵylaryn úı-jaıdyń tómengi bóliginde edennen 0,2 metr (budan ári – m) bıiktikke, ammıakty kompressor qondyrǵylarynyń mashına jáne apparat bólimshelerinde úı-jaılardyń joǵary jáne tómengi bólikterine ornatady.
11. Spırt, syra qaınatý óndirisiniń daıyndaý sehtarynyń kólik jabdyǵyn shań-tozańnyń bólinýine baılanysty germetızasııalaıdy nemese shań tutqysh jáne shań sorǵysh qurylǵylarmen jaraqtalǵan jabyq tyspen qaptaıdy. Úıindi shuńqyrlary men býnkerlerdi jergilikti sorý jeldetkishimen jabdyqtaıdy.
12. Kodekstiń 146-babynda kózdelgen adamnyń densaýlyǵyna zııandy áser etetin tamaq ónimderiniń jańa túrin jáne ónimder men zattardyń jekelegen túrlerin shyǵarýǵa olardyń 021/2011 KO TR sáıkes memlekettik tirkeýi bar bolǵanda jol beriledi.
13. Shıkizatty jáne daıyn ónimdi óndirýdiń, ólshep-oraýdyń, saqtaýdyń, tasymaldaýdyń barlyq prosesteri olardy lastaný men buzylýdan, olarǵa bógde zattar men quraldardyń túsip ketýinen qorǵaý jaǵdaılarynda júrgiziledi.
14. Zııankestermen zaqymdalǵan shıkizatty nemese jartylaı fabrıkattardy oqshaýlaıdy jáne qaıta suryptaıdy. Suryptalǵan shıkizat qaıta óńdeýge jiberiledi, zaqymdalǵan shıkizat joıylady.
15. Shıkizatty saqtaý oǵan belgilengen talaptarǵa sáıkes bólek saqtaý ereksheligi eskerile otyryp júrgiziledi. Shıkizattyń árbir partııasy zaýytqa kelip túsken kezde kirý baqylaýyna jatady.
16. Azyq-túlik jáne azyq-túliktik taýarlarǵa, sondaı-aq alkogol ónimderine arnalǵan qoıma úı-jaılary bólek kózdeledi. Bul rette, tamaq ónimderin edenge tikeleı jınaýǵa jol berilmeıdi.
17. Shyny shólmekterge shólmek jýatyn mashınanyń vannasyna salý aldynda brakeraj júrgiziledi. Moıyndary zaqymdalǵan, qylaýlary, kópirshikteri nemese bógde ıisi bar shólmekter brakqa shyǵarylady.
18. Shólmekterdi jýý (qolmen nemese shólmek jýatyn mashınalarda) Qazaqstan Respýblıkasynyń jáne Keden odaǵyna qatysýshy memleketterdiń aýmaǵynda qoldanýǵa rýqsat etilgen jýý quraldaryn qoldana otyryp, daıyndaýshynyń tehnologııalyq nusqaýlyǵyna, tehnıkalyq qujattamasyna sáıkes júrgiziledi. Shólmekter keminde 1,5 atmosfera (budan ári – atm) qysymynda shaıylady. Eritindilerdiń shoǵyrlanýyn óndiristik zerthana árbir aýysymda tekseredi.
19. Jýylǵan shyny shólmekterdi jaryq ekrany nemese avtomatty ınspektor baqylaıdy, durys jýylmaǵandary qaıta jýýǵa jiberiledi. Ydysty qyshqyldy-siltili jýýdy oqshaýlanǵan úı-jaıda, arnaıy jýý vannalarynda nemese mashınalarynda júrgizedi.
20. Shólmekterdi jýatyn mashınalardy tazartý jáne zararsyzdandyrý jabdyqty paıdalaný jónindegi nusqaýlyqqa sáıkes júrgiziledi. Jýý eritindisin kárizge aǵyzǵannan keıin jýý vannalary zattańba, shyny qaldyqtarynan jáne basqa da qoqystan tazartylady. Jýý vannalarynyń ishki beti dezınfeksııalanady jáne sýmen shaıylady. Jýylǵan vannalar jańa jýý eritindisimen toltyrylady.
21. Shólmek jýatyn mashınalardyń jumys rejımine tehnıkalyq jáne óndiristik zerthanalyq baqylaý ornatylady, onyń nátıjeleri obektiniń esepke alý qujattamasynda tirkeledi.
22. Synǵan shynyny jınaý úshin arnaıy býnker jabdyqtaıdy. Býnkerdi bosatýdy mashına shanaǵyna tikeleı ózdiginen aǵyzý arqyly júrgizedi.
23. Tyǵyndaý materıaly sehqa jabyq ydyspen kelip túsedi, ol qaqpaqtardy tyǵyndaý avtomatynyń býnkerine salý aldynda ǵana ashylady. Zaqymdalǵan qaptardaǵy tyǵyndaý materıalyn qabyldaýǵa jol berilmeıdi. Tyǵyndaý materıalyn óndirýshilerdiń erekshelikterine sáıkes jaǵdaılarda saqtaıdy.
24. Tyǵyndalǵan shólmekterdiń toltyrylý deńgeıin, tyǵynynyń jaı-kúıin jáne bógde zattardyń bolmaýyn baqylaıdy. Tekserý quıý kezinde jáne ekspedısııada júrgiziledi.
25. Shólmek jýatyn mashınalardyń jumys rejımin baqylaýdy árbir 2 saǵ saıyn (temperatýrasy, siltiniń bolýy) júzege asyrady.
26. Belgili bir kezeńde, biraq aýysymda bir retten sıretpeı sýǵa arnalǵan súzgilerdi ashady, torlaryn tazartady jáne jýady. Aǵyzý qubyrlarynda jáne mashınalardyń basqa bólikterinde paıda bolatyn qaq mehanıkalyq nemese hımııalyq jolmen ketiriledi.
27. О́nimi bar shólmekter tyǵyndalǵannan keıin brakeraj avtomattarynda kózben sholyp baqylanady.
28. Tyǵyndaıtyn avtomat arqyly ótken jáne tyǵyndalmaı qalǵan, ónimi bar shólmekter ishindegisinen bosatylady jáne qaıta jýýǵa jiberiledi.
29. О́ndiris toqtatylǵan kezde (túski úzilis kezinde jáne basqa da sebepter boıynsha) tyǵyndaıtyn avtomattyń aldynda ónimi bar tyǵyndalmaǵan shólmekterdi qaldyrýǵa jol berilmeıdi.
30. Daıyn ónimderde bógde qospalar anyqtalǵan jaǵdaıda quıý jelisindegi barlyq partııalarǵa qaıtalap brakeraj júrgiziledi.
31. Jumys prosesinde alynatyn synǵan shynyny tolýyna baılanysty bosatylatyn, arnaıy jabylatyn jáshikterge (býnkerlerge) jınaıdy. Jumys aıaqtalǵan soń jáshikterdi (býnkerlerdi) óndiristen obekt aýmaǵyndaǵy arnaıy bólingen oryndarǵa shyǵarady.
32. Shólmekterdi qolmen jýǵan kezde jýý vannalaryndaǵy sý aýysymda keminde eki ret aýystyrylady. Aýysym aıaqtalǵan soń jýý vannalary mehanıkalyq tazartylady, dezınfeksııalanady jáne sýmen shaıylady.
33. Kvas pen syrany tasymaldaıtyn sısternalardy jýý úshin sýyq, ystyq sý jáne bý keltirilgen estakada jabdyqtalady.
34. Avtosısternalardy toltyrý aldynda shetkamen shógindilerden tazartady, aǵyndy sýmen jýady, lıýgi jabyq kúıinde 5-6 mınýt (budan ári –mın) boıy býlaıdy. Kvasty óndirýge, saqtaýǵa jáne tasymaldaýǵa arnalǵan ydystardyń lıýkteri qyzmet kórsetetin personaldyń mehanıkalyq shetkalarmen onyń ishki betterin ishinen jýý múmkindigin qamtamasyz etedi.
35. Bóshkeler, kegter quıý aldynda sýyq sýmen, jýý eritindisimen jýylady, aýamen úrlenedi, sodan keıin ystyq sýmen shaıylady jáne býmen óńdeledi.
36. Qazirgi zamanǵy ónimdiligi joǵary jabdyqty jýý jáne dezınfeksııalaý úshin osyndaı jabdyq joq, qýattylyǵy az obektilerdi qospaǵanda, jýýdyń belgilengen baǵdarlamasyna sáıkes jumys isteıtin, jabyq tıptegi ortalyqtandyrylǵan jýý stansııasy paıdalanylady.
37. Sıntetıkalyq materıaldan jasalǵan, germetıkalyq emes qaptamada kelip túsetin ydys qoldaný aldynda keıinnen shaıý arqyly jýýǵa jatqyzylady.
38. Tyǵyndaý buıymdary ydysqa quıylǵan sharapty, sýsyndardy, aýyz sýdy quıý jelisine jiberý aldynda daıyndaýshynyń nusqaýlyǵyna (tehnıkalyq qujattamaǵa) sáıkes Tizilimge engizilgen dezınfeksııalaý quraldarymen óńdeledi (qajettiligine qaraı).
39. Mynalarǵa:
1) ónimdi las jáne pishini buzylǵan, syný belgileri aıqyn tutynýshylyq ydysyna quıýǵa;
2) halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salamattylyǵy salasyndaǵy memlekettik organ qaıta paıdalanýǵa ruqsat etken jáne Tizilimge engizilgen materıaldardan daıyndalǵan ydysty qospaǵanda, ónimdi (ydystarǵa quıylǵan alkogolsiz ónimderdi, aýyz sýdy) quıý jáne saqtaýǵa arnalǵan sıntetıkalyq materıaldar men polıkarbonattan jasalǵan ydysty qaıta paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
40. Shólmekterde, zattańbalarda, tyǵyndarda jelimniń jáne lastanýdyń qaldyqtaryna jol berilmeıdi. Sondaı-aq tutynýshylyq ydystyń tyǵyndaýyn zaqymdaýǵa jol berilmeıdi.
41. О́nimniń zerthanalyq zertteýleriniń qanaǵattanarlyqsyz nátıjeleri kezinde úlgilerdiń (alkogol óniminen basqa) eki eselengen mólsheri qaıta zertteledi, óndiristegi tehnologııalyq prosestiń barysyna, shıkizatqa, jartylaı fabrıkattarǵa, qosymsha materıaldarǵa, sý jáne aýaǵa, jumyskerlerdiń arnaıy kıimine, qoldaryna, barlyq jumys úı-jaılarynyń sanıtarııalyq-gıgıenalyq jaǵdaıyna qosymsha baqylaý júrgiziledi jáne tıisti sanıtarııalyq-gıgıenalyq jáne epıdemııaǵa qarsy is-sharalar júrgiziledi.
3. Alkogol ónimderin óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
42. Alkogol ónimderin óndirý «Etıl spırti men alkogol óniminiń óndirilýin jáne aınalymyn memlekettik retteý týraly» 1999 jylǵy 16 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2010 jylǵy 20 qazandaǵy №1081 qaýlysymen bekitilgen «Alkogol ónimderiniń qaýipsizdigine qoıylatyn talaptar» tehnıkalyq reglamentinde belgilengen talaptarǵa sáıkes júzege asyrylady.
43. Alkogol ónimderin óndirý kezinde qoldanylatyn shıkizat jáne materıaldar standarttaý salasyndaǵy normatıvtik qujattadyń talaptaryna sáıkes bolýy tıis.
44. Etıl spırti jáne rezervýarlarǵa arnalǵan saqtaý qoımalarynyń qurylǵysy jáne ony paıdalaný mynadaı talaptarǵa sáıkes qamtamasyz etiledi:
1) rezervýarlar, qubyrlar, flanesti qosylystar, tyǵyzdamalar germetıkalyq ornatylady;
2) barlyq rezervýarlarǵa aýa ajyraýy bar lıýkter ornatylady;
3) aýany burýǵa arnalǵan aýa ótkizgishterdi saqtaý ydysynan ortaq júıege biriktiredi jáne spırt tutqyshqa nemese gıdravlıkalyq qaqpaqqa qosady;
4) sorǵylardyń jumysy jáne spırtti aıdaý kezinde qajet bolǵan jaǵdaıda sorý jáne syrtqa taratý jeldetkishin qosady;
5) spırtti tartyp shyǵarǵannan keıin sısternalardy, rezervýarlardy, apparattardy tazalaý jáne ishki jumystar jeke qorǵanysh quraldaryn paıdalana otyryp jáne joǵaryda ekinshi jumysshynyń saqtandyrýy arqyly júrgiziledi.
45. Koler daıyndaıtyn qazandyqqa salynatyn qant qantty tutynýshylyq ydysynda paıdalaný jaǵdaılaryn qospaǵanda, elenedi jáne magnıt tutqyshtan ótkiziledi.
46. Kolerdi qaınatý sý men bý júrgiziletin oqshaýlanǵan úı-jaıda júrgiziledi. Koler qaınatý qazandyǵynyń ústine jergilikti sorǵyshy bar qalqa ornatylady.
47. Kolerden bosatylǵan qazandyq sýmen jýylady, keptiriledi jáne qaqpaqpen jabylady.
48. Qant sıropyn úzdiksiz daıyndaý kezinde súzgileý materıaly aptasyna keminde bir ret jýylady.
49. Hosh ıisti spırtterdi daıyndaǵannan jáne mezgany býlandyrǵannan keıin qaldyqtar úı-jaılardan tez arada shyǵarylady.
50. Etıl spırtin saqtaý Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 10524 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstriniń 2015 jylǵy 20 aqpandaǵy № 109 buıryǵymen bekitilgen Etıl spırtin saqtaý jáne ótkizý (tıeý, qabyldaý) qaǵıdalaryna jáne standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarǵa sáıkes júzege asyrylady. Etıl spırtin saqtaý merzimi shektelmeıdi.
51. Etıl spırtin jáne alkogol ónimderin óndirýdi jáne aınalymyn memlekettik retteý salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkes alkogol ónimderin (syra men kúshi 12 % -dan aspaıtyn tómen gradýsty lıker-araq ónimderinen basqa) temir ydysqa, zattańbasy joq ydysqa, plastıkten jasalǵan ydysqa ónerkásiptik quıýǵa jol berilmeıdi.
4. Sharap jasaý ónimderin óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
52. Sharap jasaý ónimderin (onyń ishinde ashana sharabyn) óndirýdiń tehnologııalyq prosesi mynadaı kezeńderden turady:
1) júzimdi jáne jemisterdi jınaý jáne qaıta óńdeý;
2) ashytqy shyryndy ashytý, saqtaý, kýpajdaý jáne sharaptyń tolysýyn (sharap materıaldaryn) turaqtandyrý;
3) qurǵaq sharaptyń tolysýyn dıstıllıasııalaý;
4) sharap jasaý ónimderin babyna keltirý (júzimniń tolysýyn, sharap, konıak dıstıllıaty, brendıge arnalǵan dıstıllıat);
5) daıyn ónimdi alý jáne quıý.
53. Sharap jasaý maýsymyna óndiristik úı-jaılar men tehnologııalyq jabdyqty daıyndaý jemisterdiń (jıdekterdiń) óńdeýge túsýi bastalǵanǵa deıin kúntizbelik otyz kún buryn aıaqtalady.
Kórsetilgen merzimge:
1) tehnologııalyq jabdyqty jáne múkammaldy jóndeý, boıaý jáne tekserý júrgizý;
2) júzimmen, ashytqy shyrynmen, sharappen janasatyn jabdyqtyń bólshegine qorǵanysh, tot basýǵa qarsy jabyn jaǵý (eger olar ashytqy shyrynǵa jáne sharapqa shydamaıtyn materıaldan daıyndalǵan bolsa);
3) sharap jasaý ónimderine arnalǵan ydystardy jóndeýdi jáne daıyndaýdy aıaqtaý (temir beton jáne metall sısternalardyń ishki betteriniń ónimge tózimdi qorǵanysh jabyny bolýy tıis);
4) tarazylardy, baqylaý-ólsheý aspaptaryn, spırtke arnalǵan ólsheýishterdi, sondaı-aq zerthanalyq jabdyqty tekserýdi aıaqtaý;
5) óńdeý pýnktterine jemisterdi (jıdekterdi) tasymaldaýǵa arnalǵan kólik quraldary men ydystardy daıyndaýdy aıaqtaý;
6) jemisterdi (jıdekterdi) qabyldaıtyn jáne óńdeıtin úı-jaılardy jóndeýdi aıaqtaý;
7) óndiristi barlyq qajetti shıkizatpen, qosymsha materıaldarmen, reaktıvtermen jáne basqa da qajetti materıaldarmen qamtamasyz etý qajet.
54. Ydystardyń ishki jáne syrtqy betterin qorǵaý tot basýǵa qarsy jabynmen júzege asyrylady.
55. Júzimdi jınaý, tasymaldaý jáne ýaqytsha saqtaý úshin taza, qurǵaq, ıisi joq ydystar paıdalanylady. Kúndelikti jumys aıaqtalǵannan keıin ydys tazartylady, sýmen jýylady jáne eritindidegi massalyq shoǵyrlanýy 0,1 % kúkirt dıoksıdiniń eritindisimen dezınfeksııalanady. Júzimdi kesý úshin paıdalanylatyn aspap jýylady, keptiriledi jáne jeke jáshikterde nemese shkaftarda saqtalady.
56. Shańdanýdy boldyrmaý maqsatynda jol, qurylys jáne agrotehnıkalyq is-sharalar aıaqtalǵanǵa deıin júzimdikterdegi jáne baqtardaǵy júzimdi jáne jemisterdi tasymaldaýǵa jol berilmeıdi.
57. Ydystar (akratoforlar) lıýk jabyq kezinde 0,5 %–1 % kúkirt dıoksıdi eritindisin nemese qoldanýǵa ruqsat etilgen basqa da preparattardy paıdalana otyryp, ystyq jáne sýyq sýmen jýylady.
58. Tehnologııalyq jabdyqty jáne ydystardy, stasıonarlyq qubyrlardy, shlangilerdi, shyny ótkizgishterdi, sorǵylardy jáne basqa da múkammaldy óńdeý jáne jýý olardy ónimnen bosatqannan keıin birden júrgiziledi. Tehnologııalyq jabdyqty jýylmaǵan kúıde eki saǵattan artyq qaldyrýǵa jol berilmeıdi.
59. Ashytqy shyryndy jáne sharapty quıý lıverlerdi, shaǵyn sorǵylardy qoldana otyryp nemese sıfondarǵa suıyqtyqty aldyn ala quıý arqyly júzege asyrylady.
60. Sharapty sary qanqyzyl tuzben óńdeýge qajetti óndiristik jabdyǵy jáne osy prosestiń júrgizilýine senimdi baqylaýdy qamtamasyz etýge qabiletti qajetti zerthanasy bar obektilerde ǵana sharapty sary qanqyzyl tuzben óńdeý jónindegi nusqaýlyq naqty saqtalǵan kezde jol beriledi.
61. Sharap jasaý ónimderiniń qaýipsizdigi men sapasyn qamtamasyz etetin tasymaldaý jáne saqtaý sharttaryn óndirýshi belgileıdi.
Sharap jasaý ónimderin jeldetiletin, bógde ıisi joq, temperatýrasy mınýs (budan ári – «–») 2 oS-tan plıýs (budan ári – «+») +20 oS deıin bolǵanda kún sáýlesiniń tikeleı áserin boldyrmaıtyn, aýanyń salystyrmaly ylǵaldylyǵy 85 % -den joǵary emes úı-jaılarda saqtaý usynylady.
5. Syra óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
62. Elevator jáne ýyt bólimshesiniń úı-jaılaryn jeldetý júıesine germetıkalyq qosylǵan astyqty tazartý jabdyǵyn paıdalana otyryp, sorý-syrtqa taratý jeldetkishimen nemese aspırasııalyq qondyrǵylarmen jabdyqtaıdy.
63. Buqtyrý kúbileri, ashytqy ósirýge arnalǵan jáshikter, barabandar, jáshik elekter, elek astyndaǵy keńistik, astyqqa arnalǵan aýdarǵyshtar árbir jumys sıklinen keıin tazartylady, jýylady jáne dezınfeksııalanady.
64. «Jyljymaly atyzdardy» paıdalanǵan kezde aldyńǵy partııanyń astyǵyn ashytqy aralastyrǵysh shómishterde jáne tizbekti berilis júıesinde qaldyrýǵa jol berilmeıdi. Shıki ashytqyǵa arnalǵan shnekter, tasymaldaǵyshtar, elevatorlar, býnkerler kúndelikti tazartylady.
65. Ashytqyny árbir túsirgennen keıin torlar tazartylady, al qabyrǵalar, terezeler jáne esikter súrtiledi. Keptirý úı-jaıyn jáne onyń janynda ornalasqan basqa qurǵaq úı-jaılardy aptasyna keminde bir ret súrtedi jáne toqsanyna keminde bir ret aǵartady. Terezeler men esikter ylǵaldy jınalady. Kóldeneń jáne tik keptirgishterdi, úzdiksiz jumys isteıtin keptirgishter sııaqty aptasyna keminde bir ret mehanıkalyq tásilmen (elekterdi tazartý) óńdeıdi.
66. Keptirgishtiń shatyry men sorǵysh qubyryn aıyna keminde bir ret tazartady jáne dezınfeksııalaıdy, kalorıfer bólimshesin táýligine bir ret óskinderden tazalaıdy.
67. Qaınatý sehy jabdyqtarynyń ishki betin árbir qaınatýdan keıin muqııat jýady jáne tazartady.
68. Barlyq ashytqy shyryn ótkizgishterdi árbir aıdaýdan keıin sýyq sýmen jýady, 15-20 mın ishinde býlaıdy jáne qaıta jýady. Qyzýǵa tózimdi shyny qubyr ótkizgishterdi qoldaný kezinde kommýnıkasııa men armatýra tyǵyzdap qıystyrylady, olardy býlaǵan kezde býdy shyǵarýǵa jol berilmeıdi.
69. Usaqtaýǵa arnalǵan shnekter men jáshikterdi bosatylǵannan keıin jýady, býlaıdy jáne aptasyna bir ret dezınfeksııalaıdy.
70. Shıkizatty (ashytqyny jáne qulmaqty, qantty jáne basqa da materıaldardy) qaınatý úı-jaıynda saqtaýǵa jol berilmeıdi.
71. Ashytqy shyryndy ashytý syra ashytqylarynyń taza ósirindilerin paıdalana otyryp, ashytý sehynda júrgiziledi. Ashytqy shyryndy ashytý ashyq nemese jabyq kúbi-apparattarda (tárelkelerde) nemese sılındrli konýsty tankterde júrgiziledi. Sehtaǵy aýa temperatýrasy únemi + 5 oS-tan +8 oS deıingi shekte ustalady.
72. Jabyq tońazytý apparattary (tútikti jáne plastınaly) kúndelikti sýmen jýylady jáne keıinnen jyly jáne sýyq sýmen jýyla otyryp, 1 % siltiniń ystyq (+60 oS) eritindisimen 15 mın ishinde óńdeledi.
73. Ashytqy bólimshesiniń úı-jaıy (jabyq ydystarda ashytqylar saqtalatyn bólimshelerden basqa) kórshiles úı-jaılardan oqshaýlanady, syrtqy jaǵynda kúndelikti aýystyrylatyn dezınfeksııalaý kilemshesi ornatylady.
74. Ashytqy bólimshesi temperatýrasy +2 oS aspaıtyn salqyndatylǵan sý qubyry sýynyń kelýimen qamtamasyz etiledi.
75. Alıýmınıı jáne emal ashytý kúbileriniń ishine qorǵanysh jabyny jaǵylmaıdy. Temir jáne alıýmınıı ashytý kúbileriniń syrty sýǵa tózimdi boıaýlarmen boıalady.
76. Ashytý kúbileri bosatylǵannan keıin ishki betteri mehanıkalyq jolmen shetkamen tazartylady, sýmen jýylady jáne keıinnen sýmen muqııat shaıyla otyryp, 30 mın ishinde dezınfeksııalanady. Bos alıýmınıı ydystarda ylǵal qaldyqtarynyń qalýyna jol berilmeıdi. Túbinde qalǵan sýdy shúberekpen qurǵatýǵa jol berilmeıdi.
77. Ashytý kúbileriniń alıýmınıı betterindegi syra tasy azot qyshqylynyń 17-19 % eritindisimen nemese sýlfamın qyshqylymen (10 l sýǵa 0,5-1,5 kılogramm) nemese qoldanýǵa ruqsat etilgen basqa da preparattardy paıdalana otyryp ketiriledi.
78. Usaq múkammal (syraǵa arnalǵan synamalar, shyrynǵa arnalǵan synama stakandary, ólsheýish sılındrler, termometrler, qant ólsheýishter) qoldanylǵanǵa deıin jáne odan keıin jýylady jáne shkafta saqtalady.
79. Edender men baspaldaqtardy shetkamen sanıtarııalyq óńdeý kúndelikti júrgiziledi.
80. Sehtarda apparatýrany jáne jabdyqtardy býlaý jáne dezınfeksııalaý ýaqytyn tirkeý boıynsha esepke alý qujattamasy júrgiziledi.
81. Taza ósirindiler bólimshesindegi barlyq jumys aseptıkalyq jaǵdaılarda júrgiziledi. Sterılızatorǵa jáne ashytýǵa arnalǵan sılındrlerge kelip túsetin aýa aýa súzgileri arqyly ótedi.
82. Ashytqy ósiretin apparattar jumys bastalar aldynda 0,5-1,0 atm. qysymmen 45 mın. ishinde býmen sterıldenedi.
83. Ashytqylardyń taza ósirindileri bólimshesiniń úı-jaıy árbir aýysymnyń sońynda muqııat jınalady, sý aǵynymen eden ashytqy shyryn qaldyqtarynan tazartylady. Qabyrǵalar, eden men esikter dezınfeksııalaý eritindisimen apta saıyn óńdeledi.
84. Lager sehy qurǵaq ustalady, sorý-syrtqa taratý jeldetkishimen jabdyqtalady. Syrtqy salqyndatý qoldanylatyn lager úı-jaılarynda +3 oS-tan aspaıtyn temperatýra saqtalady. Ishten salqyndatylatyn jabdyqtardyń jumysy kezinde úı-jaıdaǵy aýa temperatýrasy normalanbaıdy. Tankter men bóshkelerdiń syrtqy betterin sanıtarııalyq óńdeý ydystardy jýýǵa qoıylatyn tehnologııalyq talaptarǵa sáıkes júrgiziledi.
85. Lager bóshkeleri men tankterdi mehanıkalyq jolmen 6-8 atm. qysym kúshi bar sý aǵynymen 3 mın ishinde jýý kezinde ashytqylardyń qaldyqtary jýylady, sodan keıin beti dezınfeksııalaý eritindisimen óńdeledi jáne 30 mın ustaǵannan keıin 3 mın ishinde qaıta sýmen jýylady.
86. Lager sehy men quıý sehynyń arasyndaǵy qubyr ótkizgishter syrany árbir jiberý aldynda jáne sodan keıin 10 mın ishinde sýmen jýylady.
87. Súzgilengen syrany jınaǵyshtar jeke oqshaýlaýmen jáne salqyndatýmen jabdyqtalady nemese salqyndatylatyn úı-jaıǵa ornatylady.
88. Syrany aǵartatyn seperatorlar jumys aıaqtalǵannan keıin silti jáne sýy bar aınaldyryp jýǵyshqa qosylady, aptasyna keminde bir ret bólshekteledi jáne keıinnen ystyq jáne sýyq sýmen jýyla otyryp, jýý quraldaryn paıdalaný arqyly jumsaq shetkamen jýylady.
89. Súzgi júıesi aptasyna keminde bir ret +60 oS temperatýradaǵy jýý eritindisimen toltyrylady, ol tuıyq sıklde 15 mın. ishinde aınalady. Sodan soń súzgi ystyq jáne sýyq sýmen jýylady jáne keıinnen sýyq sýmen jýyla otyryp, dezınfeksııalaý eritindisimen óńdeledi.
90. Torkózdi súzgiler aıyna keminde bir ret azot qyshqylynyń 1 % eritindisimen jýylady. Sterıldi súzý kezinde súzginiń plastınalary qysym kúshteriniń aıyrmashylyǵy 0,5 atm bolatyn býmen óńdeledi.
6. Alkogolsiz ónimderdi óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
91. Alkogolsiz ónimderdiń (sýsyndardyń) óndiristik úı-jaılarynyń quramynda sýdy daıyndaý bólimshesin, sırop qaınatý bólimshesin, súzgileý ýchaskesi bar kýpajdaý bólimshesin, quıý sehyn kózdeıdi.
92. Alkogolsiz ónimder óndirisin ornalastyrý úshin kýpajdaýǵa jáne quıýǵa arnalǵan jeke úı-jaı bólinedi. Eger alkogolsiz ónim jeke obektide nemese sehta óndirilse, ol úshin óndiristik jáne qosalqy úı-jaılar kózdeledi. Alkogolsiz sýsyndardy daıyndaýǵa beriletin sýdy salqyndatýǵa arnalǵan bak kúndelikti jýylady.
93. Sý men sıroptardy aldyn ala salqyndatpaı alkogolsiz ónimderdi daıyndaýǵa jol berilmeıdi. Sý satýratorǵa túsý aldynda arnaıy súzgiden ótkiziledi jáne salqyndatylady. Súzgiler obektini óndiristik baqylaý baǵdarlamasyna sáıkes sanıtarııalyq óńdeledi.
94. Mashınalar, apparattar, aralastyrǵyshtar, shıkizattarǵa, jartylaı fabrıkattarǵa jáne daıyn ónimge arnalǵan ydystar, sondaı-aq sehtyń barlyq múkammaly aýysymnyń bastalýy aldynda jáne jumys aıaqtalǵannan keıin muqııat jýylady, dezınfeksııalanady jáne múmkin bolatyn mehanıkalyq aqaýlary jóndeledi.
95. Qant sırobyn daıyndaý ónimdi aralastyrý úshin mehanıkalyq aralastyrǵyshtarmen nemese keri sırkýlıasııalaý sorǵylarymen jabdyqtalǵan jabyq apparattarda ystyq nemese sýyq tásilmen júzege asyrylady.
96. Kolerdi daıyndaý mehanıkalyq aralastyrǵyshpen jaraqtalǵan elektrmen qyzdyrǵyshy bar tóńkeriletin ydystarda júrgiziledi. Elektr jylytýy bar mys vannalardy az mólsherde qoldanýǵa jol beriledi.
97. Kýpajerler qaqpaqpen, mehanıkalyq aralastyrǵyshtarmen jáne ólsheýish shynylarmen jabdyqtalady.
98. Kýpajerler, sırop ótkizgishter, sırop saqtaý ydystary tazartylady jáne bólshektenbeı (SIR) jýylady jáne dezınfeksııalanady.
99. Sıroptardy qaınatý úshin tot baspaıtyn bolattan jasalǵan nemese ishki beti emaldanǵan qazandar ǵana qoldanylady.
7. Kvas óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
100. Kvasty kýpajdaý jáne quıýdy jeke úı-jaılarǵa ornalastyrady, bul rette olardy ashyq alańdarǵa ornalastyrýǵa jol berilmeıdi.
101. Kvas ashytqysy konsentratyn aldyn ala eritý jáne ony sterıldeý mehanıkalyq aralastyrǵyshy jáne býlaý qabaty bar jabyq apparattarda júrgiziledi. Býdy qabatqa beretin qubyrǵa manometri jáne saqtandyrý klapany bar avtomatty báseńdetý qurylǵysy ornatylady.
102. Kýpaj ydystary men kvas ashytqysynyń jumys eritindilerin daıyndaýǵa arnalǵan apparattar mehanıkalyq aralastyrǵyshtarmen jabdyqtalady jáne kaqpaqtarmen jabylady.
103. Kvas ashytqysyn ashytý manometrlermen jáne saqtandyrý klapandarymen jaraqtalǵan jáne tómengi lıýktermen jabdyqtalǵan jabyq ydystarda júzege asyrylady.
104. Ashytý-kýpajdaý ydystaryn «Abaılańyz! Kómirqyshqyl gazy» degen naqty jazýmen jáne tıisti qaýipsizdik belgisimen tańbalaıdy.
105. Ashytý-kýpajdaý bólimshesi úı-jaı men ydystardaǵy kómirtegi dıoksıdiniń quramyn aıqyndaýǵa arnalǵan aspappen, keminde eki shlangili gaztutqyshpen jáne saqtandyrý arqandary (jipteri) bar eki saqtandyrǵysh ıyqbaýly beldiktermen jaraqtalady.
106. Kvas ashytqysy konsentratyn saqtaýǵa arnalǵan ydys bosatylǵannan keıin jáne jańa porsııalardy qabyldaý aldynda ystyq sýmen jýylady, dezınfeksııalanady jáne birneshe ret sýmen shaıylady nemese býmen óńdeledi.
107. Sýda konsentratty eritýge arnalǵan aralastyrǵyshy bar kúbi men ashytqy shyryndy qantpen kýpajdaýǵa arnalǵan kýpajdaý kúbisi jumystyń árbir sıklynan keıin jýylady jáne býmen óńdeledi, aptasyna keminde eki ret dezınfeksııalanady.
108. Tyǵyndaý jáne tundyrý kúbileri kvas ashytqysyn árbir qaınatqannan keıin qoıý qaldyq tunbany tolyq ketirgenge deıin sýmen jýylady. Kúbiler aptasyna keminde bir ret dezınfeksııalanady.
109. Obekt táýlik boıy jumys istegen kezde tunǵan kvas ashytqysyna, ashytylǵan ashytqy shyrynyn jáne kvasty salqyndatýǵa arnalǵan jylý almastyrǵyshtar aptasyna keminde bir ret dezınfeksııalanady.
110. Kezeńdi (eki aýysymdyq jumys) jumys kezinde jumys kúniniń sońynda ashytqy shyryn ótkizgishtegi jáne jylý almastyrǵyshtardaǵy barlyq ashytqy shyryn tyǵyndalǵan kúbige túsiriledi. Ashytqy shyryn ótkizgishter ystyq sýmen jýylady jáne aptasyna keminde bir ret dezınfeksııalanady.
111. Ashyq ashytý jáne kýpajdaý kúbileri árbir jumys sıklinen keıin sýmen jýylady jáne aptasyna keminde eki ret dezınfeksııalanady.
112. Nan kvasyn daıyndaý úshin ashytqylar men sútqyshqyldy bakterııalardyń taza ósirindileri paıdalanylady.
8. Sergitetin sýsyndardy óndirýge qoıylatyn talaptar
113. Sergitetin sýsyndardyń qaýipsizdik talaptary jáne olardyń quramynda kofeınniń bolýy 021/2011 KO TR sáıkes kózdeledi.
114. Sergitetin sýsyndar qaptamasynyń kólemi 500 ml aspaıtyn quıylǵan túrinde shyǵarylady.
9. Ydystarǵa quıylǵan aýyz sý, emdik jáne emdik-ashana sýyn
óndirý sharttaryna qoıylatyn talaptar
115. Quıylǵan sýda ártúrli qospalardyń, syrtqy úldirdiń jáne tunbalardyń bolýyna jol berilmeıdi.
116. Quıý agregattary quıǵanǵa deıin jáne odan keıin taza sýmen jýylady.
117. Sý qubyrynan nemese syıymdylyqtarǵa quıylǵan aýyz sýdy óndirýge arnalǵan shıkizat bolyp tabylatyn basqa kózden kelip túsetin sý normalaý qujattarynyń talaptaryna sáıkes keledi.
118. Aralas beıindegi obektilerde arnaıy jýylǵannan keıin alkogolsiz ónimderdi (sýsyndardy) jáne sharapty quıýǵa arnalǵan jelilerde quıylatyn sýdy (tabıǵı mıneraldy sýdy qospaǵanda) quıýdy júrgizýge jol beriledi.
119. Súzgilerdi tazartý nemese almastyrý daıyndaýshynyń tehnologııalyq nusqaýlyǵyna, tehnıkalyq qujattamasyna sáıkes júzege asyrylady. Súzgiler jumysynyń tıimdiligin óndiristik zerthanalyq baqylaý aıyna keminde bir ret júrgiziledi.
120. Sý kózin paıdalaný prosesinde sýdyń lastanýy jáne onyń belgilengen hımııalyq jáne mıkrobıologııalyq sıpattamalarǵa sáıkes kelmeýi anyqtalǵan jaǵdaıda óndirýshi lastaný joıylǵanǵa deıin sýdy ydystarǵa quıý prosesin tez arada toqtatady.
121. Tabıǵı mıneraldy sýdy qospaǵanda, aýyz sýdy tasymaldaý (sý jınaý qurylysynan obektige deıin, obektide) úshin paıdalanylatyn kólik ydystary (sısternalar, tankerler) tańbalanady, bul rette olardy basqa ónim túrlerin tasymaldaý úshin paıdalanýǵa arnaıy jýylǵannan keıin ǵana jol beriledi.
122. Kólik ydystaryn toltyrý, sondaı-aq olardan sýdy quıyp alý úshin stasıonarlyq qubyrlar ótkizgishter jáne rezeńke shlangiler qoldanylady.
123. Avtomobıl jáne temirjol sısternalaryn stasıonarlyq qubyrlarmen ıkemdi qosý retinde paıdalanylatyn rezeńkeden nemese basqa materıaldardan jasalǵan shlangiler olardyń lastanýyn boldyrmaıtyn jaǵdaılarda, arnaıy ilmekterge ilinip saqtalady, shlangilerdiń ushtary edenge tımeıdi.
124. Qosatyn shlangiler sýdy árbir qabyldaǵannan keıin ystyq