Perishte kóńil poezııa

Myna jaryq dúnıeniń dıdarynda nıettes, tilektes, pikirles, ózime bolǵan ózgege de bolsyn degen, aýzyn ashsa júregi kórinetin, aq tileýli jandar qanshama. Bir ǵajaby, olar Jer sharynyń ár qıyrynda turyp, bir-birin tanymaýy da múmkin. Alaıda, sol azǵantaı adamdardyń nıetine qaraı jumyr Jer júrisinen jańylmaı, kún ornynan shyǵyp, aı ýaqytynda týyp tur ma dep oılaımyn. Jaryq dúnıege adamzattyń bárin baýyrym dep súıetin danyshpan Abaıdyń kózimen qaraıtyn sondaı aıaýly jandardyń biri, kishiliktiń jolyn buzbaı, kisiliktiń týyn jyqpaı, halqyna qadirli, eline eleýli bolǵan aqyn – Kúlásh Ahmetova. Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń laýreaty, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, Jambyl oblysynyń qurmetti azamaty, jıyrmaǵa jýyq jyr jınaqtarynyń avtory, aqyn Kúlásh Ahmetovanyń óleńderi ómirdiń ózindeı qarapaıym, ómirdiń ózindeı túsinikti. Qazaq poezııasy HH ǵasyrda qulpy­ryp, erekshe kúıge endi. Álemdik jaýhar­lardyń qataryna uıalmaı qosatyn shy­ǵarmalar dúnıege keldi. Muńly mýza ıesi, jyrdyń Han Táńirisi Muqaǵalı, asyqpaı aǵyp, uzaqqa baratyn ózendeı Jumeken, tentek minez Toqash, qaısar minezdi Farıza, názik sezim ıesi Kúlásh bolyp túrlene tústi. Azamattyq úniniń aıqyndyǵymen, názik syrshyldyǵymen erekshelenetin Kúlásh Ahmetova shyǵarmalary týǵan eldi súıý, adaldyq, dostyq, mahabbat sezimderin tý etedi. Adamnyń kóńil-kúıi, jan álemindegi qubylystar, áıel taǵdyry – aqynnyń lırıkalyq tolǵanystarynyń jelisin quraıdy. Kúláshtiń «Týǵan jer» degen tyrnaq­aldy óleńi 14 jasynda jaryq kórgen eken. Sodan beri altyn besik – atamekenin jyrlaýdan tanbaı keledi. Kúlásh jas kezinde ataqty Ulbıke apasyna uqsap aıtystyń aýylyna da at shaldyrǵan. Bul jaıynda Kúláshtiń ózi: «Jambylda medısınalyq ýchılıshede oqyp júrgende oblystyq aıtysqa qatystym. Sol aıtys­ta qazylar alqasynyń tóraǵasy bolǵan Kenen Ázirbaev: «At jaqty, qyr muryndy ekensiń, jaqsy aqyn bolarsyń», dep batasyn bergen edi», deıdi. «О́nerdi adamnyń jan dúnıesin emdeı­tin rýhanı shıpa dep qarasaq, aıtys – jedel járdem sııaqty da, jazba ádebıet asyqpaı emdeıtin ıne sekildi», degen pikirdegi Kúlásh, alaıda, sońǵysyna birjolata den qoıdy. 1968 jyly aqyn О́kim Jaılaýov aǵa: – Myrzash, bolashaqta jaqsy aqyn bolady dep myna eki qaryndasyńdy alyp kelip turmyn, biriniń aty – Kúlásh, biriniń aty – Izimkúl, kóz qyryńdy salarsyń – dep, tulymy jelbiregen eki qyzdy qolyma tapsyryp edi. Izimkúl ýnıversıtetti bitirerde meniń jetekshiligimmen Ulbıke aqynnan dıplom jumysyn qorǵady, al Kúlásh, О́kim aǵa aıtqandaı, aqyn bolyp shyqty. Sodan beri kózimizden tasa bolǵan joq, únemi tolysý ústinde keledi. О́ziniń jyrymen oqýshylarynyń meıirin qandyryp, kókeıindegisin tabýmen, hal­qyn qyzǵyshtaı qorǵaýmen keledi. «Poezııa adamnyń jan dúnıesiniń sulýlyǵy. Qazaqtyń qyr sońynan qalmaı kele jatqan eki kemshilik bar: biri – jalqaýlyǵy, ekinshisi – birin-biri moıyndamaıtyn menmendigi. Osydan arylýy­myz kerek», deı kele, aqyn qazaqty qyz­ǵyshtaı qorıdy: Qazaqty jamandama, qazaq bala! Halyq qoı qazaq degen az-aq ǵana. Osynaý Aı ústinde, Jer ústinde, Qazaqtyń janashyry qazaq qana!   Sen – qazaqsyń! Qazaq ediń týǵanda! Onda, dúnıe taǵylymynan úlgi al da, Atajurttan, ana tilden aıyrylma, Tóbeńde kún, tómende Jer turǵanda! Kúlásh jaıynda, onyń shyǵarma­shylyǵy týraly az jazylǵan joq. Jıyrma bir jastaǵy aqyn qyzdyń jaýqazyn óleńderi 1967 jyly ádebıetimizdiń alyp­tarynyń biri Sábıt Muqanovtyń nazaryn ózine aýdartypty. Sol kezdegi jastardyń súıikti basylymy «Lenınshil jas» gazetinde jarııalanǵan «Balaýsa óleń órisi» degen maqalasynda S.Muqanov ádebıet esiginen ımene attaǵan bir top jas aqyndardyń jańa jyrlaryna barlaý jasaı kelip, Kúlásh Ahmetovanyń «Kóńildiń keıbir kúıleri», «Jeńeshe» degen óleńderine jyly pikirin bildiredi. «Jeńeshe» degen óleńde soǵysta ólgen aǵasynyń árýaǵyn kúzetip, shańyraǵyn shaıqaltpaı otyrǵan qazaq áıeliniń beınesi shynaıy sýretteledi. Rasynda da sol soǵystyń salǵan taqsireti qazaqtyń bir de bir shańyraǵyn aınalyp ótken joq. Máselen, bizdiń aýylda Ińkáshaı degen jaqyn jeńgemiz de búgin kelin bop túsip, erteńine aǵamyz soǵysqa attanyp ketti. Shymyldyǵy jelbirep jas qaldy. О́le-ólgenshe eriniń jolyn tosýmen ótti, jaryqtyq... Kúláshtiń 1977 jyly jaryq kórgen «Sen meniń baqytymsyń» dep atalatyn jyr jınaǵyna ádebıetimizdiń alyp­tarynyń biri Ábdilda Tájibaev aqjarma tilegin arnap, «Kúlásh Ahmetova – aqyn» dep jalpaq elden súıinshi suraıdy. Ábdilda sol maqalasynda aqynnyń: Qulaǵandy deme de, baqytty qyl, Baqyttynyń tunyǵyn laılama.   Masqara qyl, aıama, áshkere qyl, Ataq úshin atasyn satatyndy. О́mir – báıge, zamandas ozyp kelse, Kúbirlemeı, kúndemeı, kúlip qara, – degen óleń joldaryn kóshege jazyp ilip qoıýǵa bolatyn esti shýmaqtar dep baǵalaıdy. «Kúlásh jyrlary meni qatty qýantty. Taza saǵynyshtardan, jaryq armandardan týǵan muńdy, móldir jyrlar áýenderine ún qosqandaı sezindim, jyr qudiretimen jańǵyrǵandaı, jańa dúnıege kirgendeı jadyradym. Bizdiń baqytty respýblıkamyzdyń jas bulbuldary osylaı molaıa berý kerek!» dep jas aqynǵa batasyn beredi. Teginde, shyn aqyndar óleń jazbaıdy, olarǵa óleń qonady, kókten quıylyp túsedi. Máselen, óz basym Muqaǵalı­dy son­daı aqyn dep oılaımyn. Muqaǵa­lı­­­dyń: «Sen maǵan sharfyńdy ber, shar­fyńdy ber, Syrdyń jeli moı­nymdy sharpyp júrer», deıtin ǵa­jaıyp óleńiniń Kúláshqa arnalǵanyn búginde bireý bilse bireý bile bermeıdi. «Aqyndy aqyn túsinbese – sol qaıǵy, Aqyndy aqyn qoldamasa bolmaıdy», dep jyrlaǵan Muqaǵalı men Kúláshtiń jyrlarynyń arasynda erekshe rýhanı jaqyndyq bar. Muqaǵalıdy Kúlásh alǵash ret 1966 jyldyń mamyr aıynda jazýshylardyń V sezinde kó­redi. On jyldaı shyǵarmashylyq baılanysta bolady. Bir ǵajaby, 1976 jyly Muqaǵalı ómirden qaıtqan kúni Kúlásh tús kóredi. «Saǵymdy saıyn dalada bir syrly besik tur eken. Muqaǵalı maǵan qarap: «Bul besikti endi sen terbet», dep amanat arqalatqandaı boldy», deıdi. Aqyndyqty Allanyń bergen syıy dep qabyldaǵan aqyndar arasynda kópshilik bile bermeıtin rýhanı baılanys bolady degenge osydaı keıin qalaı ılanbassyń. Árıne, Kúláshtiń ómir joly taqtaı­daı tegis bolǵan joq. Ol óz ómiri jaıynda: «Anam Bekzada meniń alty jasymda kóz jumǵannan keıin, inim Baqtııar ekeýmiz ájem Molshanyń tárbıesinde boldyq. Ájemiz Ulbıke aqynnyń urpaqtarynyń biri bolǵandyqtan bolar, óte sheshen, óte zerdeli jan edi. Úshinshi synyptan bastap til ushyma óleń orala berdi. Jetinshi synypta «Anama», «Týǵan el» degen taqyryptarda óleń jazdym. Ájem 16 perzent kótergen, aıtysqa qatysqan ánshi kisi edi, aýyldastary «Úkili kelin» dep ataıtyn. Áýlettiń úlken ájesi Úmit te astaýyn altynmen aptatyp, ıtaıaǵyn kúmispen kúptetipti delinetin, úıinde at basyndaı altyn bar dep el ańyz taratqan О́teýli baıdyń kelini bolatyn», deıdi. Aqyn: «Bul dúnıede bári nıetke oraı beriledi. Meniń paıymdaýymsha, shyn nıettengen adam qalaıda maqsatyna jetedi. Meniń maqsatym – aılasyz, qýlyq-sumdyqsyz, tynysh tirshilik keship, áýeli urpaqtaryma, jastarǵa, bir nárse aıtý», deıdi. Aqynnyń ómirde de, óleńde de ustanǵan ustanymy osyǵan saıady. Qazaqta: «Teginde bar tek jatpaıdy», degen sóz bar. Kúlásh óleń qonǵan, dombyra daryǵan Talas óńiriniń Úsharal aýylynda dúnıege kelgen. Arǵy tegi shetinen yǵaı men syǵaı, keýdeleri shejirege tun­ǵan, altyn sandyq keýdeli, kári qulaq, eski kózder edi. Solardyń ishinde aldymen aýyzǵa iligetini – Ulbıke Jankeldiqyzy (1825-1849) HIH ǵasyrda ómir súrgen, qazaqtan shyqqan aqyn qyzdardyń ishinen eń alǵash aıtystary kitapta jaryq kórgen uly aqyn. Ulbıkeniń ákesi Jankeldi de, anasy Jańyl da aqyn bolǵan. Arǵy tegi túgel aqyn, aqyndyq úzilmegen áýlet­ten shyqqan daryn. Ol Qyzylorda oblysynyń burynǵy Tereńózek aýdanynda týyp, Syrdyń boıynda dúnıeden ótedi. Oshaqtydan aıtysker aqyn qyzdar kóp shyqqan. Solardyń eń sońǵy úzdigi Jańyldyq apamyzdy men kórdim. О́z ónerine mas bolyp júrgen aqyn qyz: «Jańyldyq jas kúnimnen ózim maspyn, jigitter qolǵa ustaıtyn gaýhar taspyn» dep aıtysady eken jaryqtyq. Ulbıke – aıtys óneriniń negizin salǵan kisi. Onyń aıtystaryn eń alǵash akademık V. V. Radlov Peterbýrgte 1870 jyly bas­tyryp, keıin orys, nemis tilderine aýdaryp ja­rııalaıdy. Á.Dıvaev pen Máshhúr Júsip te aqyn murasyn yjdaǵatpen jınaǵan. Máshhúr Júsip Kópeev: «Qaıym aıtys Ulbıke men Kúderiden bastalady, olardan buryn ondaı aıtys bolǵan joq», – dep jazady. Qysqa ǵana ǵumyrynda Ulbıke Kú­deri­qojamen, Maılyqojamen, Mádeli­qojamen, Taspaqojamen, Seraly­qoja­men, Jankel aqynmen aıtysady. Kóbirek aıtysqan aqyny – Kúderiqoja. «О́leńniń tańdaıynda uıasy bar» Ulbıkedeı aqynnan jeńile bergen soń Kúderi ákesinen: «Ulbıkeni qaıtsem je­ńem, Ulbıkeni toqtatatyn bir sóz taýyp ber», dep suraǵan eken. Sonda ákesi: «Balam, Ulbıkemen aıtysamyn deseń Buha­raǵa baryp úsh jyl oqyp kel», – depti. Ulbıkeniń Kúderimen 4-5 aıtysy saqtalǵan. Seksen shýmaqtan turatyn bir aıtysyn men ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary aqyn Tóreqoja Hanqojaulynan jazyp alǵan edim. Ulbıkeniń taǵdyry óte aıanyshty. Kúıeýi Boıtan qaıran aqynnyń aýzyna qaqpaq, basyna toqpaq bolady. Qaıyn atasy men enesi de kún kórsetpeıdi. Aqy­­rynda, asyl Ulbıkeni kúıeýi qyzǵa­nyshtan uryp óltiredi. Sóıtip, qazaq halqynyń jyrynyń baǵyna týǵan, keý­desi óleńge tunǵan, tańdaıyna óleń uıa salǵan aıaýly Ulbıke jıyrma tórt jasynda ómirden ótedi. Artyna óshpes mura qaldyrdy. Muhtar Áýezov te, Sábıt Muqanov ta Ulbıkeniń aqyndyǵyn joǵa­ry baǵalady. Máshhúr Júsip Kópeev: «Úısin Tóle bıden asqan bı joq. Abylaıdyń tusynda qunǵa kesim qyldyrǵan, bitim aıtyp, bılik qyl­dyratuǵyn bıi Kúlik Shobalaı balasy Jáńke batyr bı eken. Bul kisiniń qunǵa qylǵan kesimi: qara qun – júz jylqy, on eki jaqsy, súıek quny – elý jylqy, alty jaqsy, óner quny – toqal, toǵyz jaqsy. Bul úsh qun erterekte Kótesh aqynǵa alynǵan. Urǵashyda Ulbıkege alynǵan. Batyr ólse jeti erdiń qunyn alǵan. Ul­bıke teńdesi joq adam», – dep jazady. Ulbıkedeı qyrshyn ketken qazaqtyń uly aqynynyń qazaq qoǵamynda kezinde qandaı áńgime bolǵany, qazaq úshin Ulbıkeniń baǵasynyń qandaı bolǵany osydan-aq kórinip tur. Ulbıkedeı aqyn qazaqta kóp emes. Búginde Kúlásh búkil bolmysymen maǵan sol nebári 24 jasynda mert bolǵan Ulbıkedeı uly aqynnyń aıtylmaǵan armany sekildi bolyp kórinedi. Ulbıke aıtys óneriniń aqqanat pe­rishtesi bolsa, Kúlásh búginde jazba poe­zııasynyń aqtileýli anasyna aınalyp keledi. Osylaısha araǵa ǵasyrlar salyp kómeıine bulbul uıa salǵan Ulbıke-óleń rýhy Kúláshti jańylmaı izdep tapty. Jalpy, áıel balasyna aqyn bolý ońaı emes. Ol týraly Kúláshtiń ózinen asyryp aıtý múmkin emes. Ol bir qolymen besik terbetip otyryp, baıtaq eliniń taǵdyryna alańdaıdy: ...О́zime ózim súıenem, o, rasynda, О́zime ózim jol saldym borasynda. О́zime ózim jete almaı otyramyn, Ydystar men dybystar arasynda, – dep aǵynan jarylady. Teginde, Kúlásh kóp aqynnyń biri emes. Onyń ómiri de, óneri de – óleń. Ol óleńsiz ómir súre almaıdy. О́leń onyń búkil bolmys tirshiligine aınalyp ketken. Ol jańa jaýǵan qardaı jany taza, júregi izgilik pen ımanǵa toly, barsha adamzat balasyn qushaǵyna syıdyrǵandaı, qyldaı qııanaty joq, aq tileýli aqyn. Onyń óleńderi oqyrmanǵa jazdy kúngi jupar samal jeldiń jaıly lebindeı áser etedi. Záredeı jasandylyǵy joq naǵyz shynaıy talanttan týǵan shyǵarmalardy tolqymaı oqý qıyn. Kúlásh poezııasynyń basty taqyryp­tary – ult muraty, el men jer taǵdyry, eldik pen erlik, ýaqyt pen keńistik, dala men qala, jyl mezgilderi, jastyq pen dostyq, ǵashyqtyq ǵalamattary. О́rligi men náziktigi, tákapparlyǵy men taldyrmashtyǵy egiz órilgen, ómiri men óneri bite qaınasqan K.Ahmetova táýelsizdikke deıin lırıkalyq óleńderi­men elge tanylsa, táýelsizdik alǵannan keıin birjola azamattyq áýenge kóshti. Adamdardy tańdantyp, máńgi oılantyp, Ushqan qustaı zýlaıdy, samǵaıdy ýaqyt. Myna sheksiz ǵalamda óz dalań men, О́z Otanyń bolǵany qandaı baqyt! Sábıdeı kóleńkesiz kóńilmen, perishte tilekpen aq qaǵazǵa quıylyp túsken mun­daı óleń joldaryn tebirenbeı oqý múm­kin emes. Áıelge tán náziktik pen aqynǵa tán asqaqtyqty bir boıyna syıdyrǵan aqyn Uly dalany, qazaq ultyn, Qazaqstandy kóziniń qarashyǵyndaı kórip, júregin bólep talmaı jyrlap keledi. Kúláshtiń názik ári keń júregine kógildir aspan da, Uly Dala da, ony mekendegen adamzat ta – bári syıady. Sonyń bárin ázız júregine salyp álpeshteıdi, aıalaıdy. Týǵan eliniń taýyn da, tasyn da, baıtaq dalasyn da, jasyl ormanyn da, qaltyraǵan japyraǵyn da, móldiregen tańǵy shyǵyn da – bárin de rııasyz súıedi. Onyń óleńderi ylǵı da perishte kóńilden, taza peıilden, pák sezimnen, meıirban júrekten týady. Sondyqtan da izgilik, parasat, kisilik jolynan taımaǵan Kúlásh bárimizden de shynaıy ári taza. Kúlásh týǵan elin, týǵan halqyn jaqut jyrymen jebep, asyl sanasyna bólep jazady. Jurttyń bári dál Kúláshtaı bolsa, el de, jer de, qoǵam da, adam da, zaman da basqa bolar edi. Biz ol kezde Asan Qaıǵy jelmaıamen izdegen Jeruıyqta júrer edik. Ádette, jurt bireýdi bireýge uqsatyp, bir aqyndy bir aqynmen salystyryp, jarystyryp jatady. Kúlásh aqyn retinde de, azamat retinde de eshkimge uqsamaıdy. Ne jazsa da tolǵap jazady, túp tereńinen qozǵap jazady. Jyrdan jaqut shashyp, mar­jan tógip, meıirimin quıyp turatyn aqyn. Aqyn shyǵarmashylyǵynyń negizgi ózegi, tozbaıtyn máńgilik taqyryptar – adamı qasıetter, ıman men izgilik qa­sıeti. Aqynnyń azamattyq úni men tereń tanymy tómendegi jyr joldarynan aıqyn ańǵarylady: Alla – bir, Barlyǵynan Sol ǵana asqan, Qarasam, ǵalamatqa tolǵan aspan. Juldyzdar kerýen túzep keńistikke, Táńirlik sheberlikpen ornalasqan. Aqyn danyshpan Abaımen de osy tustan úndesedi. Oıdy aıaımyn uqpaǵan uly Abaıdy, Kózdi aıaımyn kórmegen quralaıdy. Túzetem dep álemniń kemshiligin, Áýre bolǵan aqyndy kim aıaıdy? Osydan keıin Muqaǵalıdyń «Barlyq aqyn bir anadan týypty» degen óleń joldaryna qalaı tánti bolmassyń. Kúláshtiń minsiz poezııa jasaýdaǵy sheberligin, shynshyldyǵyn, óleń qonǵan qasıetin Muqaǵalıǵa kóbirek uqsatamyn. «Japyraq – jazdyń júregi» deıtin óle­ńinde: Solaı, alda ártúrli turar syndar, Turarsyńdar, ártúrli án qurarsyńdar. Názikterim, sendermen syrlasaıyn, Meniń názik janymdy uǵarsyńdar, – deıtin Kúlásh, «Kógershinder, kógersin jer, áıtpese ólersińder» – dep erte kók­temde búrseńdep terezesiniń aldyna qon­ǵan kógershinderge jem berip otyrǵan Muqaǵalıdan aýmaıdy. Qysqasy, jer-kókti, týǵan halqyn qaltqysyz súıgen aqyn jar salyp, álemdi, adamzatty, tabıǵatty qorǵaýǵa sha­qy­rady. Kúlásh jyrlarynyń basty quny da osynda. Ondaı jyrlar eshqashan ólmeıdi, adamzatpen birge jasaı beredi. Elý jyldan astam tynymsyz shyǵar­mashylyq ómirinde K.Ahmetova «Aq gúlim meniń» (1975), «Sen meniń baqytymsyń» (1977), «Japyraq – jazdyń júregi» (1979), «Mahabbat jyly» (1980), «Meıi­rim» (1981), «Láılekter qaıtyp kelgende» (1985), «Arǵymaqtar dalasy» (1987), «Sen janymda júrsiń» (1989), «Naýryz nury» (1991), «Kún shyqqanda kúlip oıan» (1996), «О́kinish áni» (1997), «Baq» (2006), «Qut» (2006), «Mahabbat» (2006), «Meniń sáýleli sátterim» (2015), «Orman» (2015) atty jyr jınaqtaryn dúnıege ákeldi. Kitaptan kitapqa úzdiksiz ósýmen, tolysýmen keledi. Qalamy men qarym-qabiletine ǵana súıengen Kúláshti ataq-dańq adaspaı ózi izdep tapty. 2006 jyly «Qut» kitabyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵy berildi. Qaı bir jyly jazýshy Marhabat Baıǵut Elbasy N.Nazarbaev jaıynda «Ege­men Qazaqstan» gazetine «Sábı kúlkisi saqtalǵan kisi» degen maqala jarııa­laǵan bolatyn. Sol aıtqandaı, Kúlásh ta sol sábı sezimin, bala minezin saq­tap qalǵan aqyn. Qýansa aq jarylyp shyn qýanady, qaıǵyrsa shyn qaıǵyrady. Oǵan tómendegi jyr shýmaqtary dálel: Men bir baqyt izdep júrmin, dostarym, Uqsamaıtyn baqytyna basqanyń. Juldyzdardaı jaryq ári bıik tym, Sol baqytty izdep júrip jıi uqtym. Ortaq bolý kerek oǵan dostarym, Baýyrlarym, sábılerim, súıiktim. Kúláshtiń bireýdi jamandap, syrtynan ǵaıbat sóz aıtqanyn, bireýdiń kóńilin qaldyrǵanyn halyq bilmeıdi. Jaqsy adamdar sırek qosylady dep jatady. Bir támsilde Jaratqan ıemiz bir jaqsy bir jamannan qosyp otyrady dep aıtylady. Qudirettiń kózi qalǵyp ketkende eki jaqsy qosylatyn bolsa kerek. Kúlásh pen Qaıyrbek te sol sońǵylardyń qatarynan. Kóz tımesin, bir birine saı qosylǵan. Jazıra men Jarqyndaı altyn perzentterinen nemere súıip otyr. Meniń bir kúndeligimde: «Jurt nemere tátti deıdi. Iá, nemere tátti, biraq ol shóbere súımegenderdiń sózi. Shóbere odan da tátti», – dep jazǵanym bar edi. Kúlásh pen Qaıyrbekke jaqsy qartaıyńdar, eldiń aldynda qol ustasyp, juptaryńdy jazbaı, baıandy ǵumyr keshe berińder, degen tilek aıpaqshymyn. Sáýir aıynyń salqyn samal esken kúnderiniń birinde dúnıege kelgen, tulym­shaǵy jelbiregen Talastyń arýy búginde jetpisinshi kóktemin qarsy alyp, Alash­tyń aıaýly da aıtýly aqynyna aınaldy. Endeshe: Halqym aman bolsa dep kózimdi ilip, Halqym aman bolsa dep oıanamyn, – dep jyrlaǵan perishte tilek aqynnyń mereıtoıy qutty bolsyn. «Maǵan ulttyq ıdeıa ne dese, men ultty súıý, qazaqty súıý der edim. Elińdi, jerińdi, tarıhyńdy, dástúrińdi, tilińdi, dinińdi, urpaǵyńdy, muratyńdy súıý – túgeldeı osy qazaqty súıýdiń aıasyna kiredi», degen eken Kúlásh bir suhbatynda. Qara shańyraqtyń amandyǵy úshin, Qazaq degen ulttyń uly muraty úshin, Uly Jaratylystyń úılesimi úshin jyr jyrlaı ber, aǵyńnan aqtaryla ber, kún shyqqan saıyn kúlip oıana ber, sáýleli sátteriń, shattyqty shaqtaryń kóp bolsyn, aq tileýli asyl qaryndasym. Myrzataı JOLDASBEKOV ASTANA