Asyl qundylyqty baǵalaý qajet

Halyq «Jer-ana» degen danalyqty jaıdan-jaı aıtpaǵan. Ol adamzat balasynyń eń basty tirshilik kózi, máńgilik asyraýshysy. Jerge degen janashyrlyqtyń árdaıym birinshi kezekke qoıylatyny da sondyqtan. Biz búgin jer qadirin bilgen tulǵaly azamattarymyzdyń biri, elimizge aty keńinen málim «Rodına» agrofırmasynyń bas dırektory, Qazaqstannyń Eńbek Eri Ivan SAÝERDI qysqa qaıyrym áńgimege tartyp, maman retinde pikir bildirýin ótingen edik. – Ivan Adamovıch, jerdiń ıesi de, kıesi de bolýy kerek degen támsildiń astarynda ne jatyr? – Másele baǵalaı bilýde, aıalaı bilýde. Adam­zat jerden, topy­raqtan jara­tyl­ǵan dep jatamyz. Jóni bar. Bul tirshiliktiń de, máń­­giliktiń de jórgegi. Son­­­dyqtan, súıem jer­ge baǵysh­talǵan súıis­pen­shilik esh­qashan sónbeýi kerek. Al joǵarydaǵy máteldiń aıtary kóp. Qysqasha – ıesi bolý táńirdiń syıy, úlken jaýapkershilik, kıesi degenimiz – sheksiz qamqorlyq. Jer-ana berekesizdikti, jalǵan kózqarasty kótermeıdi. Eńbegine qaraı ónbegi. Asylǵa baǵalap, adal eńbek etseń, abyroıyń asady. – Saıasat ta, kúres te, tartys ta jer úshin júredi. Elimizdiń Táýelsizdik jyldaryndaǵy usta­ny­my jaıly aıta otyrsańyz. – Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev alǵashqy ulyq­taý rásiminde elim, jerim úshin jan aıamaı eńbektenemin degen qasıetti sózdi aldymen aıtty. Aıt­qanyn oryndap ta otyr. Shyntýaıtyna kelgende, bizdiń jerimizdiń qazaqstandyq menshigi aıqyndalmaǵan edi. Orasan zor kúsh-qaırat jumsap, shekaramyzdy shegendedi. Muny eshqan­daı ólshemge kelmeıtin erlik deýimiz kerek. Mine, endi jarqyn úmitterdiń joly ashyldy. Kóptegen jaǵ­daı­lar bas­tan ótti. Qazaq­standyqtar shyn má­nindegi menshik ıesi eken­­digin sezinip, jer qa­ty­­nastaryna aralasa bas­tady. О́tpeli kezeń, daǵdarysty túıtkil bar­sha­myzǵa syn bol­dy, shırata tústi. Osy qıyn sát­ter­diń ózinde memleket ár adamnyń úlesin bel­gileı aldy. «Kórpege qaraı kósilýdi» de úıren­dik. Pa­ıymymyzdy orta­ǵa salyp, yryzdyq qamyn jasadyq. Mun­daıda birikken jaqsy. Olaı etpegende berekesizdik jaılaıdy. Kúlgen de, kúndegen de emes, bir mysal aıta­ıyn. Bizdiń oblystyń alaqandaı bir keń­shary 48 sharýa qojalyǵyn qurǵany bar. Dırektory kóp aýyl aqyry jer­diń de, eldiń de shyraıyn ketirdi. Ýaqyt­tyń qatal sabaǵy áli de júrip jatyr. – Bul synnan sizder qalaı ótti­ńiz­der? «Rodınanyń» aty rıza­shy­lyqpen atalýynyń syry nede? – Syn jeńil bolǵan joq. Burynǵy júıe ózgerdi, sharýashylyǵymyz birneshe qurylymdyq satydan ótti. Ary-beri saraptap kórdik, kóterer júgimizdi salmaqtap aldyq. Mun­daıda ujymdyq kózqaras, ortaq janashyrlyq túıindi túsinistikke bastaıdy. Men bul turǵyda aýyldastaryma rızamyn. Barymyzdy ortaǵa salyp, qadamymyzdy kollegııalyq túrde sheship otyrdyq. О́mir ózgeredi. Ýaqyt alǵa jyljıdy. Soǵan baılanysty kóp nárse basqasha sıpatqa ıe bolady. О́zgermeıtin bir nárse bar. Ol – qolda bardy uqyptaı bilý, janashyrlyqpen jumyla ju­mys isteý. «Yntymaq – yrysqa bas­­taı­dy» degenimiz osy. Qazir sharýashylyǵymyz 60 myń gektar egis­ti­k­tiń rekordty yryz­dyǵyn kórip keledi. Bizde gektar túsimdiligi 28-30 sentnerden tómen­dep kórgen emes. Et pen sútten de jetis­tigimiz eselene túsýde. Ja­ıy­lym­dyq jerdi kútkenimizdiń ar­qasy bul. – «Qarasań – qarasady» deıdi ǵoı ha­lyq. Jerge kútim máselesine toq­talsańyz. – Bul uzaq áńgime, úlken másele. Tabysqa jetem degen kisi áýeli sol tabysqa jetýdiń qyr-syryna qatysty daıyndyǵyn qamdaıdy. Jer jaryqtyq adamzat balasy jaratylǵannan bas­tap bir tynbaı jumys istep keledi. Oǵan ıilip qurmet kórsetip, jaıylyp jastyq bolýymyz kerek. Biz aldymen egistik málenıetin kóterýdi oıladyq. Jer óńdeýdiń ozyq tehnologııasyn oqyp, úırendik. Qansha qymbat bolsa da egistik pen shabyndyqtyń ereksheligine saı mıneraldy tyńaıtqyshtardy al­dyrdyq. On eki birdeı «AN-2» usha­ǵyn satyp alǵanda kórinip qalýdy kózdegen joqpyz. Naǵyz jer ıesi jumysty naýqanǵa bólmeıdi. Ol jyl on eki aı boıy yjdaǵattylyqpen júr­gizilýi tıis. Kórip júrgender bar, biz egi­ni jı­nap alynǵan jerdiń bárine ile-shala súdiger jyrtamyz. Aýyspaly egis tehnologııasyn qoldanamyz. Qar toq­tatý­dyń mańyzyn áli eshkim joıǵan emes. Sabyr men baıyp­­­tylyq kerek naǵyz jer ıesine. Jal­ǵa berý men satýdyń araqa­ty­na­syn paıymdaǵan jón. Másele, jerimizdiń qadirin bile túsýde bolsa kerek. Áńgimelesken Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan» Aqmola oblysy, Selınograd aýdany