Mamyrajaı myna tirlikte basqanyń ómiri úshin basyn báıgege tigetinderdiń barlyǵy batyrlyq pen erlikke oryn tek soǵysta dep oılaıtyndardyń túsinigine túbegeıli ózgeris engizedi. Búgingi áńgimemiz de beıbit kúnde jıyrmaǵa jasy jańa jetken qyrshyndy ajaldyń qandy sheńgelinen qutqaryp qalǵan qazaqtyń qaısar jigiti jaıly bolmaq.
...Qarabas eldi mekeniniń túbinde kezekti áskerı jattyǵýlardyń biri ótip jatqan. Bul joly áskerge kelgenderine 10 aı bolǵan sarbazdar granata laqtyrý jattyǵýyn oryndaý úshin sapqa turdy. Buǵan deıin olar avtomattan, tapanshadan talaı ret oq atyp, jaýyngerge aýadaı qajet mashyqtardy ábden meńgergen edi. Endi qaharly qarý – jarylǵysh snarıadty laqtyryp úırený qalǵan bolatyn.
Tizim boıynsha eń birinshi bolyp RGD-5 granatasyn qatardaǵy jaýynger Abzal Sultanqulov qolǵa aldy. Áskerı jattyǵýǵa jaýapty №6505 áskerı bólimniń shtab bastyǵy, polkovnık Qaırat Úmbetov, ádettegideı, qaýipsizdik sharalaryn qatań baqylaýǵa alǵan. Tártip boıynsha, sarbaz muzdaı qursanyp, saýyt kıingen. Sardardyń ústinde de oq ótpeıtin keýdeshe, basynda qurysh kaska.
Pármen berilgen soń qatardaǵy jaýynger qol granatasyn qulashtap turyp laqtyrǵan. Alaıda, ajdaha qarýdy qolyna alǵash alǵan sarbazdyń abdyrap qalǵany sonshalyq, ol granatany alysqa emes, aspanǵa qaraı laqtyrǵan edi. Qyrsyq shalǵanda, jarylǵysh qarý aýada jeldiń qarsylyǵyna tap bolyp, shyr aınalyp kelip, áskerılershe aıtqanda, brýstverge – okoptyń jıegine úıilgen topyraqqa qulap, odan domalap baryp sarbaz ben sardar turǵan jerge top ete qaldy.
Osynyń bári qas-qaǵym sátte bolǵan edi. Granatany laqtyrǵannan keıin, tártip boıynsha, sarbaz turǵan jerinde otyra qalýy kerek. Alysqa laqtyrdym dep oılaǵan Sultanqulov avtomatyn qushaqtap, okoptyń ishine júresinen otyra ketken bolatyn. Álbette, ol granatanyń okop ishine, týra tabanynyń astyna túskenin bilgen joq. Al polkovnık bolsa, bárin de kórip turǵan...
Granata jerge túskennen keıin 3-4 sekýnd ishinde jarylýy tıis. Osy oı sanasyn shabaqtap ótken polkovnık shalt qımylmen sekirip baryp, sarbazdyń ústine qulaı ketti. Ile qara jerdi qaqyrata granata da jarylǵan.
Polkovnıktiń ústindegi saýyttyń parsha-parshasy shyqty. Eki aıaqtan jan ketken tárizdi: shybyn janyn shyrqyratyp sansyz ıne suqqylap-aq jatyr. Esin Abaı qalasyndaǵy aýrýhanada jıdy. Alǵashqy suraǵany: «Sarbaz aman ba?» – boldy. Dárigerler bolsa, shurq-shurq tesilgen saýyt keýdesheni, saý jeri joq eki aıaqty kórip, jaǵalaryn ustaǵan...
Dárigerler Qaırat Úmbetovtiń denesindegi iri jaryqshaqtardy túgel alyp tastady. Al oń aıaǵyndaǵy – 16, sol aıaǵyndaǵy – 12 jáne jelke tusyndaǵy 3 jaryqshaqqa tıispedi. Bular, endi, 7 sáýirdegi jarylystan qalǵan estelik bolyp, polkovnık Úmbetovtiń denesinde ómir boıy júredi.
Abaıdaǵy otadan keıin Qaraǵandydaǵy Maqajanov atyndaǵy aýrýhanada ekinshi márte operasııa ústeline jatýyna týra keldi. Oń jaqtaǵy jaryqshaqtardan keıin aıaǵy irińdep, jarasy asqynyp ketken bolatyn. Kúrdeli ota jasaǵannan keıin baryp beti beri qarady. Qazir aqyryndap saýyǵyp keledi. Áýeli arbashaǵa tańyldy, odan keıin baldaq pen taıaqqa kóship, búginde ózdiginen júretin halge jetken. Aýrýhanada jatqanynda ómirindegi alǵystardyń ishindegi úlkeni – Ananyń jylap turyp aıtqan rızashylyǵyn estip, batasyn aldy. Qatardaǵy jaýynger – aman qalǵan Sultanqulovtyń anasy Jambyl oblysynan Qaraǵandyǵa qustaı ushyp jetken bolatyn. Aıtpaqshy, ajaldan aman qalǵan sarbazǵa bir ǵana jaryqshaq tıgen eken...
Jaqynda polkovnık Úmbetov Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHIV sessııasyna qatysty. Qurmetti qonaqtarǵa arnalǵan alǵashqy qatarda, týra Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qarsysynda, qazaqtyń qaharman ǵaryshkeri Aıdyn Aıymbetovpen ıyq túıistirip otyrdy.
Aldymyzda 7 mamyr – Otan qorǵaýshy kúni merekesi de jaqyn qaldy. Sol mereke qarsańynda beıbit kúnde kózsiz batyrlyqqa barǵan polkovnık Qaırat Úmbetovke de qurmet kórsetiler degen oıdamyz. Olaı deıtinimiz, osydan biraz buryn Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ulany «Ortalyq» óńirlik áskerı qolbasshylyǵynyń qolbasshysy, general-maıor Erkin Botaqanov № 6505 áskerı bólimde shtab bastyǵy bolyp qyzmet etetin polkovnıktiń memlekettik nagradaǵa usynylǵanyn málimdegen bolatyn.
Otan úshin otqa túsýge daıar polkovnık Úmbetovtiń shaǵyn otbasy bar. Zaıyby Gúlmıra ekeýi Ulan esimdi bolashaq batyrdy tárbıelep jatyr. Polkovnıktiń ózi de áskerı adamnyń otbasynda ósken. Qazirgi ýaqytta Astanadaǵy Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetinde tyńdaýshy bolyp júrgen baýyry, podpolkovnık Azamat Úmbetov ekeýi áke salǵan sara joldy tańdaǵan.
Búginde qurmetti eńbek demalysynda júrgen ákesi Jarylǵasyn Súttibaıuly ishki áskerler qatarynda uzaq jyl abyroıly qyzmet etti. Jumystyń babymen sonaý Reseıdegi Lenıngrad qalasynda (qazirgi Sankt-Peterbýrg) qyzmetin ótedi. Odan keıin Tashkent oblysyna aýysyp, qyzmetin Shyrshyq qalasynda jalǵastyrǵan. Mine, bizdiń keıipkerimiz Qaırat Úmbetov osy qalada dúnıege kelgen.
«Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» demekshi, bala kezinen áskerı qyzmetker bolýdy armandaǵany túsinikti edi. Shyrshyq qalasyndaǵy joǵary tank basqarý-ınjenerlik ýchılıshesin 1998 jyly bitirip, áskerı qyzmette alǵashqy qadamdaryn jasady. Eńbek jolyn rota komandırliginen bastap, bútin bir áskerı bólimniń shtab bastyǵy qyzmetine deıingi aralyqty óziniń boıyndaǵy qabileti men adal eńbeginiń arqasynda júrip ótti. Qyzmet ete júrip, bilimi men biliktiligin qatar jetildirýge de mán berdi. 2009 jyly Shýchınsk qalasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Qorǵanys ýnıversıtetin támamdady.
Jaraqatynan aıyqqan polkovnık jaqyn arada qyzmetine qaıta kirisedi.
Osyndaıda eske túsedi: dál osyndaı erlikti osydan eki jyl buryn Reseıde turatyn qazaq jigiti, polkovnık Serik Sultanǵabıev te jasaǵan edi. Ol da jaýyngerdi denesimen jaýyp, jarylǵan granatadan aman saqtap qalǵan bolatyn. Sol polkovnıktiń prezıdent Vladımır Pýtınniń jarlyǵymen «Reseıdiń Batyry» ataǵymen marapattalǵanyn jaqsy bilemiz.
Al bizdiń polkovnık bolsa, «Men ózimdi erlik istedim dep sanamaımyn. Meniń ornymda bolsa, kez kelgen ofıser solaı ister edi», – deıdi...
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY