Elińdi qorǵaý – mindet

Elimizdi, jerimizdi qorǵaý, tynyshtyǵyn saqtaý, shekarany kirpik qaqpaı kúzetý sekildi mindetti boryshyn, azamattyq paryzyn abyroımen atqarýǵa soltústikqazaqstandyq jastar qanshalyqty daıyn degen saýalmen oblystyq qorǵanys isteri jónindegi departamenttiń bastyǵy, polkovnık Erkinbek BAIBOLOVQA qaırylǵan edik. – Men ata-analar aldynda da, azamattyq boryshyn óteýge atta­natyn túlekter arasynda da Qazaqstannyń Qarýly Kúsh­teriniń Joǵarǵy Bas qolbas­shysy N.Nazarbaevtyń «elińniń uly bolsań, elińe janyń ashysa, azamattyq namysyń bolsa, qazaqtyń ulttyq jalǵyz mem­leketiniń nyǵaıyp-kórkeıýi jolynda jan terińdi syǵyp júrip, eńbek et. Jerdiń de, eldiń de ıesi óziń ekenińdi umytpa», degen taǵylymdy tárbıege, ulttyq rýhqa toly paıymdy sózderin mysal etip otyramyn. Táýelsizdik týyn tikken, zaıyrly memleket atan­ǵan elimizdiń qadir-qasıetin uǵyndyrý, Otannyń ottan da ystyq bolatynyn sezindirý – basty muratymyz. Otandy qas­terleý, sheksiz súıý sezimi otbasy, oshaq qasynan bas­talatynyn bir sát te esten shy­ǵarmaǵan abzal. «Adal ul er bop týsa – el ti­re­gi» dep esimi ańyzǵa aınalǵan Baýyrjan Momyshuly artyna ósıet qaldyryp ketkendeı, ózine júktelgen mindettemeler men tapsyrmalardy erte túsingen óren erteń halqy men eliniń súıenishine aınalady. Qandaı qıyn-qystaý kezeń týa qalǵan jaǵdaıda da ber­gen antynan aınymaıdy. Sol sebepti biz júıeli túrde júr­giziletin qoǵamdyq-saıası, má­denı-kópshilik, patrıottyq-sport­tyq sharalar aıasynda Otan degen uly uǵym, qasterli sóz azat­tyqtyń, erkindiktiń tuǵyrly ólshemi bolyp tabylatynyn, ol kók Týymyz, Ánuranymyz, Eltań­bamyz sekildi patrıottyq rýhty ji­ger­lendiretin, asqaqtatatyn mem­lekettik nyshandardan qura­latyny, babalarymyzdyń ba­tyrlyq dástúrlerin úlgi etý el qorǵany sanalatyn jastarymyz úshin úlken tárbıe mektebi ekeni anyq. Sonda bardyń qadirin ba­ǵalap, qundylyqtarymyzdy kó­kiregine toqyp ósedi. Memle­ke­timizdiń órkendeýi men gúldenýi jolynda qaltqysyz qyzmet etetin bolady. – Erkinbek Serǵalıuly, bu­ryn­dary ásker dese aza boıy qaza turatyndar jıi kezdesetin. Onyń bir ushyǵy armııadaǵy álimjettikke, jarǵyǵa qıǵash basqa da zańsyz áreketterge ke­­lip tireletin. Onyń ústine aıaq-qoly balǵadaı bozbalanyń aman-saý baryp, tabytpen qaıtý fak­­tileri az ushyraspaıtyn. Qa­­zirgi ulttyq armııamyzdyń bet-kel­betin qalaı sıpattar edińiz? – Iá, tarıh qoınaýyna ketken ótken kúnderdi eske alsań, ómiri taýsylmaıtyn qıyndyqtarmen betpe-bet jolyqqandaı bolasyń. Odaq ydyrap, ekonomıkalyq baılanystar úzilgen tusta sary­ýaıym­ǵa salynyp, daǵdaryp qalǵanymyz ras. Alaıda, Pre­zıdentimizdiń Jarlyǵymen tez arada derbes armııamyz qurylyp, az ýaqyttyń ishinde qýatty da aı­byndy kúshke aınaldy. Onyń sapy kásibı sheberligi jo­­ǵary, bilimdi, bilikti mamandar­men tolyqty. Buryndary áskerge shaqy­rylýshylar arasynda min­detinen jaltarýdyń túrli aıla-tásilderi qoldanylsa, qazir Otan aldyndaǵy boryshyn óteýdi mártebe, qurmet sa­naı­­tyndar qatarynyń artyp kele jatqany qýantady. Mun­­daı senim armııaishilik tár­tiptiń ornyqqanyn, talaptyń qa­taıǵanyn, moraldyq-psıho­lo­gııalyq ortanyń qalyp­tas­qa­nyn, materıaldyq-tehnı­kalyq ba­za­nyń jaqsarǵanyn baı­qatsa kerek. Kóktemgi shaqyrý naýqany 600-den astam órendi qamtyp otyr. Olar saıdyń tasyndaı irikteýden ótkennen keıin Qor­ǵanys mınıstrligi, Ulttyq ulan, mem­lekettik kúzet, UQK-niń shekara qyzmeti qaraýynda azamattyq boryshtaryn óteıtin bolady. – Desek te, densaýlyǵynan kinárat tabylyp, taýany shaǵy­lyp jatatyndar kezdesetin bolar? – Ondaı sanattaǵylar armııaǵa shaqyrylǵandardyń 8 paıyzdaıyn quraıdy. Dimkástikke shaldyqqandar arasynda ishki aǵzalar, kóz aýrýlary jıi kezigedi. Bir qyzyǵy, 90-shy jyldary «maıtabandar» kóp ushyrassa, qazir áldeqaıda azaıǵany baı­qalady. «Birinshi baılyq – den­saýlyq» demekshi, kámelet jasqa tolǵan azamat medısınalyq komıs­sııanyń qatań súzgisinen ótedi. Ekinshiden, óndiristik biliktiligi men mamandyǵy jete eskeriledi. О́ıtkeni, boıyndaǵy naýqasyn jasyryp, qaıtse de áskerge barýdy ditteıtinder de ishinara qylań berip qalady. Olardyń bar oıy – áskerı bılet alý, mansap baspaldaǵyna órleý. Mundaı keleńsiz kórinisterge qarsy ymyrasyz kúres júrgizbeı bolmaıdy. Sebebi, armııaǵa qabyl­danǵannyń ózinde aýa raıynyń ózgerýi, fızıkalyq salmaqtyń túsýi, júıkeniń syr berýi saldarynan ol «qýlyqtary» báribir áshkerelenbeı qalmaıdy. Al, áskerı qyzmetten qasaqana jaltarǵandarǵa qoldanylatyn qylmystyq jazanyń jeńil emestigin eskertkim keledi. Olarǵa 1000 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salynýy, bolmasa túzetý jumystaryna tartylýy, ne bas bostandyǵynan aıyrý jazalary qoldanylýy múmkin. Kúndelikti jumysymyzda mundaı jaǵdaılar týyndamasa da, aldyn alý, boldyrmaý sharalaryn dáıektilikpen júrgizýdi qaperden shyǵarmaımyz. Bul máseleler áskerı-patrıottyq tárbıeniń quramdas bóligi retinde qarastyrylyp, jas balǵyndardyń patrıottyq belsendiligin qoz­ǵaıtyn taqyryptar men mysaldar tańdap alynady. Mundaǵy maqsat – óskeleń urpaqtyń boıyna azamattyq paryz sezimi men mindet uǵymyn uıalatý. Onyń qaınar kózderi kóp. Máselen, mek­tepterde uıymdastyrylatyn «Batyldyq sabaqtarynda» Uly Otan soǵysynyń otty jyldary, aǵa urpaqtyń, jaýynger-ınternasıonalısterdiń erlik­terinen syrlar shertiledi. Saǵa­dat Nurmaǵambetov, Muhtar Altynbaev sekildi Halyq Qa­har­mandarynyń, tulǵaly qol­basshylardyń ónegeli ómirleri Otanǵa, elge qyzmet etemin degen balǵyn úshin esten ketpes, kópke deıin umytylmaıtyn aıtýly oqıǵa bolyp qalary sózsiz. Sol sııaqty «Aıbyn» respýblıkalyq áskerı-patrıottyq jıynyna mektep oqýshylary úlken qyzy­ǵýshylyqpen atsalysyp júr. – Búginde áskerı qyzmetke kelisimshart negizinde keletin­der qatary da az emes kórinedi. – Durys aıtasyz, Qazaqstan Qarýly Kúshterinde kelisimshart túrindegi áskerı qyzmettiń tanym­dylyǵy men tartymdylyǵy artyp keledi. Zań qabyldanǵannan beri tilek bildirýshiler sanynyń kóbeıe túskeni ańǵarylady. 2012 jyly 100 adam oqyp shyqsa, kelesi jyly 300 adam ótinish bildirdi. Olarǵa da qoıylatyn talap júgi aýyr. Ásirese, jas­tardyń belsendiligi joǵary. Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı oqý ornynda oqýǵa nıet bildirgen jastardyń sany bıyl 70-ke jýyqtady. Olardyń arasynda Almaty qurlyq áskerleri áskerı ınstıtýtyna ótinish bildirý­shilerdiń úlesi basym. Petropavl qalasynda áskerı-tehnıkalyq mektep aqyly qyz­met kórsetedi. Búgingi kúni onyń qabyrǵasynan úsh júzge jý­yq jas teorııalyq bilimderin tolyq­­tyryp, áskerı istiń qyr-syryn meńgerip shyqty. Eń bas­tysy, 40 kúnniń ishinde Otan qorǵaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekendikterin túsindi. Olarǵa da, sóz joq, úlken senim artylyp, zor mindet júkteledi. Soltústikqazaqstandyq jas­tar da Otan qorǵaý qasterli uǵym, qasıetti borysh ekenin jaqsy sezinedi. Áńgimelesken О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy