Qymyzdan jasalatyn balmuzdaq

3 mıllıon teńgege S.Toraıǵyrov atyndaǵy ýnıver­sıtette ótken Business Days Pavlodar halyqaralyq ­forýmy barysynda satyldy. Árıne, qazirgideı tehnologııa damyǵan zamanda eshteńege tańǵalýǵa bolmas. Biraq, bizdiń ata-babamyz da ulttyq taǵamdardyń nebir túrlerin dala tehnologııa­syn paıdalaný arqyly jasap, búgingi urpaqtaryna jetkizip ketti. Tek búginde tabıǵı ónimderdiń qadirin kóp túsine bermeımiz. Stý­dentter qymyzdan balmuzdaq daıyndaıdy degen habar da osy kezdiń kezekti jańalyǵy. Tań­ǵalyp jatyrmyz. Buǵan deıin Ja­ponııada qymyzdan balmuzdaq jasap júrgen ózimizdiń qazaq jigiti jaıly, nemisterdiń de qymyzdy nasıhattaı bastaǵandaryn, qyrǵyzdardyń da bul ónimdi jasaýdy qolǵa alǵanyn estip, bilip júrdik. Biraq, Ashat Aıtjanov pen Nurǵıza Qalınovanyń «Qymyzdan balmuzdaq daıyndaý» taqyrybynda qorǵaǵan jobasy jastardyń bıznes-bastama forýmynda jeńimpaz atanyp, 500 myń teńge júlde alǵany oılantty. Stýdentterdiń de sheteldikter sekildi órkenıetti bilim jolyna, ǵylymı izdenisterge, oılanýǵa, oılaýǵa, jańashyldyqqa qaraı bet bura bastaǵandary qýantty. Ashattyń aıtýynsha, bul ıdeıa tosynnan týyp, az ýaqyt ishinde qolǵa alynǵan kórinedi. Biz endi kishkenaıtymyzdan aýylda qymyz iship óstik. Qymyzdan jasalǵan balmuzdaqty úıde jasaýdan bastadyq. Ony balalarǵa, dostarǵa dámin tatyp kórý úshin usyndyq. Erekshe balmuzdaq dep tańǵalysty. Ýnıversıtet bas­­shy­lyǵy erekshe balmuzdaq jobasyn birden qoldady. Enactus uıymymen baılanys ornatyp, jobamyzdy respýblıkalyq forýmda qorǵap shyqtyq, deıdi Nurǵıza men Ashat. Al, buǵan deıin ýnıversıtet komandasynyń «Qymyzdan bal­muzdaq jasaý» jobasy «Enactus Kazakhstan National EXPO – 2016» stýdent-jastardyń áleýmettik jáne bıznes-jobalarynyń res­pýblıkalyq baıqaýynda jeńim­paz atandy. Bilim jáne ǵylym mınıstr­ligi men Prezıdent ja­nyn­daǵy Jastar saıasaty jónin­degi keńestiń qoldaýymen ótken baıqaýǵa elimizdiń joǵary oqý oryn­darynan 42 komanda qatysty. Ýnı­versıtet komandasy eko­nomı­kalyq, ekologııalyq, áleýmet­tik máselelerdi sheshýge baǵyttal­ǵan is júzinde jumys jasap jatqan 4 joba usyndy. Sodan, «Qazaq­standy qalaı tamaqtandyrýǵa bolady?» degen aýqymdy taqy­ryptaǵy bıznes-jobalar baı­qa­ýynda stýdentter qymyzdan jasal­ǵan balmuzdaq ıdeıasy úshin 1 mıllıon teńgege ıe boldy. Enactus PSU komandasynyń ka­pıtany Arnagúl Búrkúttiń aıtý­ynsha, stýdentter ýnıver­sıtet qabyrǵasynda alǵan teorııa­lyq bilimi men kásipkerlik qabi­letterin tájirbıede qoldanady. Ko­mandanyń árbir múshesi elimizdiń ekonomıkasy men mádenıetiniń damýyna óz úlesterin qosyp keledi. Ýnıversıtet komandasy jeńimpaz retinde bıyl qazan aıynda Toronto qalasynda (Kanada) ótetin Enactus 2016 álemdik kýbogynda elimizdiń atynan qatysýǵa daıyndalýda. Jýyrda ýnıversıtette ót­ken Business Days Pavlodar halyq­aralyq forýmynda elektr jáne jylý energııasy, agrotehnologııa, mıkrobıologııa, mashına jasaý jáne basqa da salalardaǵy ınnovasııalyq jobalar tanystyryldy. О́ńirlik startap akademııasy ashyldy. Rásimge oblys ákimi Bolat Baqaýov qatysyp, stý­dentterdi akademııanyń ashylýymen quttyqtap, jas kásipkerlerdiń jumysyna tabys tiledi. О́ńirlik Start up akademııasy 250 jobany qabyldady. 10 joba jumysyn bastapty. Osy jobalardy júzege asyrý barysynda shaǵyn jáne orta bıznes salasynda 21 jumys orny qurylǵan. Akademııa óz kásibin ashqysy keletin kásipkerler úshin elimiz ben shetelderdiń úzdik oqytýshylary men mentorlarynyń dáristerin tyńdap, bilimderin shyńdaýǵa múm­kindik beredi. Jyl saıyn 1000-nan astam adamdy kásip­ker­lik­ke oqytý, 200 startap ashý, shaǵyn jáne orta bıznes salasynda 500 jumys ornyn qurý jos­parlanyp otyr. О́ńirlik Start up akademııa­sy «DAMÝ» kásipkerlikti damytý qory, «NATR» AQ-pen, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen, «ENACTUS Kazak­hstan» ulttyq keńsesimen jáne basqalarmen baılanys jasaıdy. Forýmda jas startapshylar Demo Day bıznes jobalar maketinde óz jobalaryn usyndy. Forýmǵa kelgen kásipkerler «Koum_ice», «Ponchıta», «Lıý­mo­beton», «Asao», Frozen Yogurt» bıznes-ıdeıalarǵa qyzy­ǵý­shylyq tanytty. Bıznes-joba kún­deri aıasynda mektep jáne kolledj oqýshylaryna arnalǵan bıznes-ıdeıalar chempıonaty, «Ke­mel kásipker» bıznes-keıs­ter res­pýblıkalyq chempıonaty, «Ente­rprise`s solutions» baıqaýy ótti. Jergilikti ınvestorlar qatys­qan startap akademııada barlyǵy 15 joba usynyldy. Qymyzdan jasalǵan balmuzdaq «KoumIce» jobasynyń avtorlary Ashat Aıtjanov pen Nurgıza Qalınovaǵa ýnıversıtet basshylyǵy zerthanadan oryn berip, jobanyń júzege asýyna qoldaý kórsetti. Erekshe balmuzdaq sol jerde jasalady. Qazir joba áleýmettik jeliler arqyly satylýda. Joba quny – 3 mıllıon teńge. Osyndaı baǵamen qymyz-balmuzdaq Mirel kompanııa­syna satyldy. О́ıtkeni, 1,5 mıllıon teńgege arnaıy qurylǵy, 800 myń teńgege shıkizat alynady. Qalǵan 700 myń teńge tehnologııa­men jumys jasaýǵa jumsalady. Bir aıdyń ishinde avtorlar ónimdi kólemine qaraı 150-900 teńgeden qaladaǵy dúkenderge tasymaldaý­dy josparlaýda. Qajetti sertıfıkattary da bar. – Biri qyshqyl, biri tátti dámdi eki túrli erekshe balmuzdaq jasadyq. Alǵashynda qalaı ja­saýdyń ádis-tásilderin ashyp aıt­qan joqpyz. Qazir jobany onlaın satylymǵa qoıdyq, endi saý­da oryndaryn ashqymyz keledi. Negizgi maqsat – qymyzdy ulttyq sýsyn retinde nasıhattaý, – deıdi joba avtorlary. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan» PAVLODAR Sýretti túsirgen Rýfına TORPIShEVA