Ult Josparynyń qozǵaýshy kúshi

Bul kúnde álem saıası-ekonomıkalyq túrli qıyndyqtarǵa toly kúrdeli kezeńdi bastan keship, ol óz kezeginde adamdardyń taǵdyryna, eldegi ishki ahýalǵa áser etip jatqany belgili. Áıtse de, daǵdarysqa qarsy kúres, tyǵyryqtan shyǵýdyń jolyn izdeý ǵana qıyndyqty meılinshe tezirek eńserýge kómektesedi. Qashan da maqsatty qadam, oǵan jetýdiń tıimdi joldaryn izdestirý – el keleshegi, memleket múddesi. Bul rette memleketti kásibılendirý – ýaqyt talaby. О́ıtkeni, ol Ult Josparynyń qozǵaýshy kúshi, negizgi qyzyl ózegi bolyp tabylady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Ult Jospary – qazaq­standyq armanǵa bastaıtyn jol» atty baǵdarlamalyq maqa­la­synda memleketti kásibılendirý jaıyna keń túrde toqtaldy. Elbasy aıtqandaı, eń birinshi reforma «Memlekettik qyzmet týraly» jańa Zań negizinde mem­leket­tik apparattyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Saıyp kel­gende, memleketti kásibı­len­­dirý Ult Josparyn júzege asyrý­­dyń qozǵaýshy kúshi dese de bolady. Bajaılap otyrsaq, elimizde «Memlekettik qyzmet týraly» alǵashqy Zańnyń qabyldanǵanyna da 20 jyldaı ýaqyt ótipti. Odan bergi jerde elimizde eleýli ózge­ris­t­er boldy, órleýge qadam bas­tyq. Jyldar ótken saıyn el aldyndaǵy mindetter de óse túsedi, talaptar kúsheıedi. Mine, osyndaı qajettilikke oraı «Mem­lekettik qyzmet týraly» jańa Zańdy qabyldaý da «100 naqty qadam» Ult Josparynda aıtylǵan memlekettik apparatty kásibılendirýge arnalady. Atalǵan zańnyń búgingi kún talabyna saı erekshelikteri de kóp. Aldymen, memlekettik qyzmetke ornalasqysy kelgen ár maman úsh satydan turatyn irikteý júıesinen ótýi jáne tómengi laýa­zymnan bastap mansaptyq joǵarylaýyna aıryqsha mán beriledi. Sondaı-aq, budan bylaı basshylar qyzmet ornyn aýystyrǵanda jańa qyzmetke tek keńesshisin, kómekshisin jáne hatshysyn ǵana ilestire alady. Jańa mansaptyq modelge saı «komanda» sol qyzmettik ortanyń múmkindigine saı jasaq­talady. Basqalaı aıtqanda, jańa, jas mamandardyń qyzmet babynda senimdi ósýine nazar aýdarylady. Mine, osyndaı sharttardy oryndaı otyryp, jas mamandardyń memlekettik qyzmetke kóbirek tartylýyna, merıtokratııa qaǵıdasyn basym baǵytta paıdalana otyryp, mem­lekettik qyzmetshilerdiń man­saptyq ósýine Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Memlekettik qyzmet isteri mınıstrliginiń Atyraý oblysy boıynsha departamenti de óz nazarynda ustap otyr. Memlekettik qyzmetkerlerdi taǵy bir tolǵandyratyn jaıt – eńbekaqy tóleý tártibi. Budan bylaı eńbekaqy qyzmetshiniń jumys sıpaty men kólemine, onyń nátıjesine baılanysty, sondaı-aq, buryn-sońdy memlekettik qyzmette bolmaǵan bonýstyq tólem tólenbekshi. Bul arada mem­lekettik qyzmetshiniń ár toqsandaǵy atqarǵan isi baǵa­lanyp, jyl aıaǵynda ortaq sheshim jasalady. Osyǵan saı, laýazymy birdeı qyzmetkerlerdiń bonýstyq tólemi árqalaı bolýy da kóńilge qonymdy. Shyndyǵynda, bul qyzmettiń oryndy baǵalanýy bolyp tabylady. Iаǵnı, memle­ket­tik qyzmetshi tártiptik jaýap­kershilikke tartylsa, oǵan bonýs tólenbeıdi. Bonýsqa baı­la­nysty taǵy bir másele, Elbasy maqalasynda memlekettik qyz­met­shiniń mansaptyq ósý deńgeıine de aıryqsha mán berilip, onyń basty talaby jumys tájirıbesi bolatyndyǵyna basa nazar aýda­rylǵan. Buǵan deıin atal­ǵan sala­nyń qyzmetshileri ár úsh jylda mindetti túrde attes­tat­ta­ý­dan ótip turatyn edi. Endi ol ár jyl saıyn joǵary baǵalanyp otyrady. Memlekettik qyzmetshige qo­ıy­latyn jańasha talaptyń biri – onyń jazý qabileti. Keıde aıtar oıyn aýyzsha jaqsy jetkize bilgenimen, ony qaǵazǵa uǵynyqty túrde túsire almaıtyndar da kezdesedi. Osyǵan oraı endi ár memlekettik qyzmetshiniń esse jazýǵa degen qarym-qabileti de synǵa túspek. Memleketti kásibılendirý isinde jemqorlyqtan saqtaný, onyń aldyn alýǵa erekshe mán berildi. Ony Elbasynyń Jar­ly­ǵymen Memlekettik qyzmet isteri jónindegi mınıstrlik, onyń qurylymynda Jemqorlyqqa qarsy is-qımyldyń ulttyq bıýro­sy qurylǵandyǵyn aıtýǵa bolar edi. Elimiz Ult Josparyna sáı­kes álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna ený maqsatyn qoıyp, ol úshin sheteldik menedjerdi shaqyryp, olardyń biliktilik is tájirıbesin úırený, paıdalanýǵa erekshe mán berýde. Bul úrdis áli de jalǵasa bermekshi. Jańa zańǵa sáıkes «B» kor­pýsyna kiretin memlekettik qyz­metshilerge de aıryqsha kóńil aýdarylyp otyr. Onyń eń basynda atalǵan top qyzmetshileriniń jalaqysyn 30 paıyzǵa ósirý mindeti tursa, olardy jańa bilik­tilik talaptaryna sáıkestigi boıynsha keshendi attestattaýdan ótkizý jáne úsh jylda bir retten biliktilik arttyrý kýrsynan ótkizý de zań turǵysynan bekitildi. Munyń bári Elbasynyń Jar­lyǵymen ústimizdegi jyldyń 1 qańtarynan bastap qoldanysqa engizilgen «Memlekettik qyzmet týraly» jańa Zańda kórinis tapty. Bul Qazaqstanda memlekettik qyzmetti damytýdyń jańa kezeńi bastalǵandyǵyn dáleldeıdi. Sóz joq, memlekettik apparattyń tıim­diligin arttyrýda qolǵa alyn­ǵan sharalar júıeni jańa bıikke kóteredi. Eń bastysy, joǵaryda aıtqanymyzdaı, ákimshilik mem­lekettik qyzmetshiniń mansaby onyń biliktiligi men jınaqtaǵan tájirıbesi esepke alyna otyryp quralady. Mansaptyq satynyń ár baspaldaǵynda ol óziniń kási­bı jaramdylyǵyn dáleldep otyrýy qajet. Memlekettik qyz­met salasyn sapalyq turǵydan jetil­dire otyryp, jemqorlyqty azaıtýǵa qol jetkiziledi. Saıyp kelgende, munyń ózi memlekettik qyzmetshilerge degen talaptyń óskendigin ańǵartady. Jańa zańnyń taǵy bir erek­sheligi – memlekettik qyzmetshiler arasynda etıkalyq normalardy buzý, jemqorlyqqa jol berýdiń aldyn alýǵa baılanysty qatań sharalar belgilengen. Memlekettik qyzmetshilerdiń jumys pen turmystaǵy júris-turysy rettelgen Memlekettik qyzmetshilerdiń jańa Etıkalyq kodeksi jasaqtaldy. Budan bylaı Memlekettik qyzmetshiler tek qatardaǵy jaı qyzmetker emes, halyq arasynda bedeldi, jurt­shylyq úlgi tutatyn tulǵaǵa aı­nal­ǵany abzal. Ol úshin jańa refor­maǵa saı barlyq memlekettik or­gandarda jáne ákimdikterde etıka jónindegi ókil bolady. Osy talaptardy oryndaý maqsatynda Atyraý oblysy boıynsha jergi­likti atqarýshy organdarǵa ádep jó­nin­degi ýákildiń ókilettigi Aty­raý oblysy ákimi apparaty bas­­­shy­­sy­nyń orynbasaryna júkteldi. Atalǵan jańa ınstıtýt etı­kalyq normalardyń saq­talýyn qadaǵalap, monıtorıng ja­saıdy, memlekettik qyzmettegi aza­mattardyń zańdyq quqyq­tary­nyń saqtalýymen qatar, ujymdaǵy moraldyq-psıhologııalyq ahýal­dy da nazarda ustaıdy. Ol úshin ujymdardaǵy jaı-japsardy na­q­tylaý baǵytynda jabyq saýal­nama júrgizilip, saýalnama nátıjesi qajet bolǵan jaǵdaıda basshylyqqa usynylady. Bul óz kezeginde memlekettik qyzmetshilerdiń ómirde adal, ádi­letti, qarapaıym jáne shynaıy bolý qajettiligine tárbıeleýmen birge, olardy sheshim qabyldaǵan kez­­de zańdylyqtyń saqtalýyn qamta­masyz etýge mindetteıdi. Qyz­­met­ten tys ýaqytta olar qo­ǵam­­ǵa jat minez-qulyq kórset­peý­ge, iship-jeý, qumar oıyndarǵa jol ber­meýge jaýapkershilik júkteıdi. Memlekettik qyzmetshiniń bári birdeı bilikti, ómirlik tájirıbesi mol mamandar emes, joǵary oqý ornyn bitire sala qyzmetke kelgen jastar da bolýy múmkin. Endeshe, olar óz qyzmetin qaı saladan bastaı alady? Bul jónindegi túsinik «Jumysqa jańadan kel­gen azamattar men memlekettik qyzmetti tek eń tómengi ákimshilik laýazymnan bastaıdy jáne olar konkýrstyq irikteýmen ǵana taǵaıyndalady. Ári qaraı onyń mansaby memlekettik qyzmet satysynda birtindep, tájirıbe jınaǵanyna jáne bilimine qaraı kelesi laýazymnyń biliktilik talaptaryna sáıkes konkýrsqa qatysyp, osyndaı irikteýmen jáne konkýrstyq ashyq taǵaıyndaýmen joǵarylaıdy» dep túıindelgen. Búgingi tańda Atyraý oblysy boıynsha memlekettik qyzmet­shiler sany 3143 birlikti quraıdy. Onyń ishinde jergilikti bıýdjetten qarjylandyrylatyn memlekettik organdardaǵy qyzmetshiler sany – 1655, respýblıkalyq – 1488, saıası mem­lekettik qyzmetkerler – 7, «A» kor­pýsyndaǵy qyzmetkerler – 14. Bos laýazymdardyń úlesi 10 paıyz nemese 317 birlik, onyń ishinde jergilikti bıýdjet – 175, respýblıkalyq bıýdjet – 142. «B» korpýsynyń kadr rezervi máselesi boıynsha qazirgi ýaqytta 19 rezerv bar. О́tken jyly kadr rezervine 37 adam qabyldandy. Eseptik kezeńde rezervten 29 adam jumysqa ornalastyrylyp, merzimniń aıaqtalýyna baılanysty 16 adam rezervten shyǵaryldy. Ult Josparynda kózdelgen kásibı jáne derbes memlekettik apparatty qalyptastyrý baǵy­tyna qarasty memlekettik organ­dar jáne turǵyndar arasynda túsinik jumystary barlyq 7 aýdanda jáne Atyraý qalasynda tyń­ǵylyqty ótkizildi. Oǵan 1342 adam qatysty. Osylaısha, oblys aýmaǵynda Ult Josparynda kózdelgen maqsattardy júzege asyrý barysynda, onyń ishinde memlekettik qyzmetshilerdiń kási­bı biliktiligin arttyrýǵa sáıkes jumystar atqarylyp jatyr. Memlekettik kásibı apparatty qalyptastyrýǵa qatysty jańa reforma Qazaqstanda memlekettik qyzmetti damytýdyń jarqyn kezeńi bastalǵandyǵyn dáleldeıdi. Memlekettiń mártebesin kóterýge, onyń aldyńǵy qatarly 30 eldiń qatarynan kórinýine memlekettik qyzmetshiniń qosatyn úlesi zor. Onyń ar tazalyǵy, jan shýaǵy – týǵan eldiń keleshegine arnalsa, odan asqaq mártebe bolmaq emes. Sol arqyly halyqtyń mem­le­kettik qyzmetshige degen, memle­ket­ke degen senimi nyǵaıa túsedi. Muhıt IZBANOV, Memlekettik qyzmet isteri mınıstrligi Atyraý oblysy boıynsha departamentiniń basshysy ATYRAÝ