Kerekti klınıka

Sońǵy jyldary Qazaqstanda S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń (QazUMÝ) janynan óz klınıkasy ashylyp, elimizde halyqqa medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatyndaǵy alǵashqy qadamyn jasap, jetekshi emdeý oryndarynyń birine aınalyp otyr. Klınıkada naýqasqa dıagnoz qoıý, olardy emdeý jáne aldyn alýda zamanaýı deńgeıde jańa tehnologııalardy qoldana otyryp, joǵary sapaly medısınalyq kómekti usynady. Baǵalary qoljetimdi ári qyzmet kórsetý sapasy joǵary deńgeıde. Olar álemdik óndirýshilerdiń zamanaýı medısınalyq quraldarymen jabdyqtalǵan. Búgin biz S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıteti janyndaǵy Birikken ýnıversıtet klınıkasynyń dırektory Janar ǴUBAIDÝLLINAǴA jolyǵyp, emdeý orny jaıly jaqynyraq bilgen edik. – Janar Aıýphanqyzy, Birik­ken ýnıversıtet klınıkasy qa­zirgi naryq zamanynda den­­saýlyq saqtaý salasyna aıtar­­lyqtaı úles qosýda. Oqyr­mandarǵa túsi­nikti bolsyn, klı­nıkaǵa jeke toqtalyp, onyń maq­sat, mindetin taratyp aıtyp berseńiz... – Búginde QazUMÝ quramynda zamanaýı quraldarmen jabdyq­talǵan, kóptegen aýrýlarǵa keshendi dıagnostıka men ambýlatorııalyq emdeý júrgizýge múmkindik bere­tin Birikken ýnıversıtet klınıkasy jumys isteıdi. Onda ambý­latorııalyq dárigerlik keńes berý ortalyǵynan basqa baýyr men ish-qurylys patologııalary, býyn men omyrtqa, dáneker tininiń dıffýzdy aýrýlaryn, júıke júıesiniń aýrýlaryn, ishki sekresııa bezderiniń aýrýlary men tamyr aýrýlaryna naqty dıagnoz qoıyp, olardy emdeý jáne aldyn alýda zamanaýı deńgeıde jańa tehnologııalardy qoldana otyryp, joǵary sapaly me­dı­­sınalyq kómek kórsetetin ortalyqtar bar. Revmatologııa bólimshesinde naýqastarǵa álemdik medısınanyń sońǵy jetistikteri, onyń ishinde gendik-ınjenerlik terapııasy qol­danylady. Al endokrınologııa bólimshesinde aýrýdy erte dıag­nostıkalaý men emdeýden basqa osy aýrýdyń asqynýlaryn aldyn alýǵa tıimdi keńester men em alýǵa arnalǵan «Dıabettik taban jáne qol» kabıneti jumys jasaıdy. Insýlın pompasyn qoldaný arqyly 1 tıpti qant dıabetin emdeýdegi jańa tehnologııalar týraly keńester beriledi. Baýyr jáne asqazan ishek aýrýlaryn jáne júıke júıeleriniń aýrýlaryn emdeýde de kishi ınvazııalyq em-sharalar qoldanylady. Klınıkada naýqastardy jo­ǵary dárejeli mamandar, professorlar, ǵylym kandıdattary men doktorlary, túrli aýrýlardy emdeý salasynyń álemdik deńgeıdegi bedeldi dárigerler qabyldaıdy. Olar emdeý men dıagnostıkalaýda ınnovasııalyq ádisterdi qoldanysqa engizý maqsatynda ja­qyn jáne alys shetelderde óz kásibı deńgeılerin únemi arttyryp otyrady. Mine, Birikken ýnıversıtet klı­nıkasynda joǵary maman­dandyrylǵan, keń spektrli, sapaly medısınalyq kómek kór­setiledi. Maqsatymyz – halqy­myz­dyń densaýlyq sapasyn jáne ómir súrý uzaqtyǵyn, jumys isteý qabilettiligin arttyrý. Ende­she, dárigerlerdiń kásibı deńgeıi, álem­dik jáne otan­dyq medısınanyń eń jańa jetis­tikterine negizdelgen tekserý­diń zamanaýı aspaptyq ádisteri jáne emdeý standarttary – ýaqtyly aldyn alý sharalaryn ótkizýge jáne árbir emdelýshige ba­ǵyt­­talǵan emdeý júrgizýge múm­kindik beredi. Al negizgi tujyrymdamamyz – em­­­­­­delýshige baǵyttalǵan klınıka jasaý. – Emdelýshige baǵyttalǵan klı­­­­nıka dep aıtyp qaldyńyz, osy jóninde tolyǵyraq málimet al­saq... – Qazirgi kezde emdelýshige baǵyttalǵan klınıkaǵa naqty anyqtama joq bolǵandyqtan keıin, biz áıgili fırmalar men kompanııalardyń jumystaryna taldaý jasap, búgingi ýaqytta emdelýshige baǵyttalǵan áreket – naýqas dertiniń mańyzdylyǵyn túsiný, kiltıpanyn anyqtaý, naý­qastyń muqtajdyǵyn baǵalaý men qajettiligin qanaǵattandyrý, son­daı-aq, naýqastyń emnen kútken nátıjelerine sáıkes kelý jáne psıhologııalyq jaǵdaıyn túsine bilip, birikken sheshim qabyldaý. Sóıtip, naýqastyń densaýlyǵyna birge jaýapkershilikte bolý. Bul baǵytty tek qana alǵashqy medı­sınalyq-sanıtarlyq kómekte ǵana emes, stasıonar deńgeıinde de qol­daný kerek. – Klınıkanyń emdelýshige degen kózqarasyn qalaı ózgert­tińizder? – Bizdiń klınıkada emdelýshiniń róli belsendi, medısınalyq kó­mektiń resepıenti ǵana bolyp ta­­bylmaıdy, ıaǵnı naýqas úshin sheshimdi dáriger, meıirbıke jáne naýqas birge qabyldaıdy. Sebebi, me­dısınadaǵy kómek dertke emes, naý­qasqa baǵyttalǵan. Al em­de­lýshige baǵyttalǵan klınıkada emdelýshiniń róli belsendi: óziniń sheshimin qabyldaýǵa, aýrýǵa qar­sy kúresýge, maqsatyn qoıýǵa dári­germen birge atsalysady. Ol úshin biz emdelýshiniń qajettiligin úsh topqa bóldik: medısınalyq, psı­hologııalyq, áleýmettik. Medısınalyq top – der kezinde em jáne aýrý týraly aqparat alý, dáriger men emdelýshiniń yn­ty­maqtastyǵyna aýrýhanada qolaıly orta jasaý. Naýqasty qaraǵanda, dáriger ýaqytyn tolyǵymen bó­lý, emdeý josparyn naýqaspen birge taldaý, taǵaıyndalǵan emnen qandaı nátıje kútetinin aqpa­rattaý. Qoryta aıtqanda, naý­qas pen dárigerdiń arasyndaǵy ashyq qarym-qatynas ornatý. Psıhologııalyq top – aýrýdyń nátıjesinde paıda bolǵan ártúrli psıhologııalyq qosymsha sezim­dermen birlesip kúresý. Naýqasqa degen qurmet kórsetý, shaǵymdaryna nazar aýdaryp, qoldaý kórsetý. Áleýmettik top – emge kelgen naýqasqa klınıkada áleý­met­tik orta jasaý. Osy ortada ol óziniń qandaı qarym-qa­ty­nasta bolatynyn oılaıdy. Medısına qyzmetkerleriniń qaıy­rymdylyǵy naýqastyń senim­diligin týdyrý kerek. – Janar Aıýphanqyzy, ózińiz aıtyp otyrǵan emdelýshige ba­ǵyt­­­talǵan klınıkadan qandaı nátıje kútesiz? – Osy tásil tolyǵymen enetin bolsa, Qazaqstanda densaýlyq salasyn tolyǵymen ózgertedi. Biz medısına qyzmetkerleriniń moraldyq jáne adamgershilik qaǵıdalaryn joǵarylatý, jandúnıelik qundy­lyq­taryn arttyrý jáne damytý arqyly emdelýshige baǵyttalǵan medısınalyq kómek kórsetýdiń jańa deńgeıine óte alamyz. – Birikken ýnıversıtet klı­nıkasynyń ashylǵanyna kóp ýaqyt bola qoımasa da, bú­gin­ge de­ıin qanshama qala tur­­ǵyn­da­ryna ashyq esik kúnin ótkizip, óz taraptaryńyzdan kómekterińizdi dástúrli túrde kórsetip kelesizder. Sonyń bir­nesheýine biz de kýá bolǵan edik... – Iá, bıyl tórtinshi jyl qa­tarynan aıtýly kúnderge oraı bir jylda birneshe ret arnaıy aksııa­lar ótkizemiz. Máselen, byltyr 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúni qarsańynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵyn jáne Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyn merekeleý aıasynda Otan soǵysyna qatysqan jáne soǵys kezinde tylda eńbek etken analarymyzdy shaqyrdyq. Oǵan 31 adam kelse, sondaı-aq, saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń urpaqtary men 1986 jylǵy jeltoqsan oqıǵasyna qatysýshylardy da tegin dárigerlik tekserýden ótkizdik. 1 maýsym halyqaralyq balalardy qorǵaý kúni qarsańynda «ARDI» múmkindigi shekteýli balalar qaýymdastyǵynyń tárbıe­lenýshilerin de tegin qabyldadyq. Qazaq handyǵynyń 550 jyl­dyǵyna oraılastyrylǵan aksııaǵa 60-tan asa almatylyqtar keldi. Bir aıta keterligi, kelýshiler aqysyz negizde dárigerlerden keńes alyp, qajet degenderi memlekettik tapsyrys sheńberinde tegin emdeldi. Taǵy bir eskeretin jaıt, barshaǵa aıan, qazir elimizde kez kelgen adam emdeý ornyn, dárigerdi ózi tańdaı alady. Endeshe, qarasha aıynda Almaty qalasynyń turǵyndary óz tańdaýlaryn jasap, bizdiń em­hanaǵa tirkelýlerine bolady. Son­daı-aq, olar kúndizgi stasıonar bóliminde de emdeledi. – Áńgimeńizge rahmet.   Áńgimelesken Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan»