Sharýasyn shalqytqan shopan

Negizi, malshy mamandyǵyn keshegi Keńes Odaǵy kezinde qat­ty dáriptep jazdy ǵoı. Ol kezde «aǵa shopan» degen eki­niń biri qoly jete bermeıtin ju­mys sa­nalatyn. Al, qazir bizde mal­shy­larǵa degen kózqaras durys emes. «Pálenshe qoıshy eken» dese, kóz aldymyzǵa kúnin kóre almaı, qatqan nan jep júrgen beıshara bireýdi elestetemiz. Biraq búginde osy mal baǵýdyń arqasynda bireýler turmysyn túzep, «Djıp» minip, qaladan páter alyp, kún saıyn et jep, qymyz iship júrgeni jasyryn emes. Biz áńgime etkeli otyrǵan qulandyq Saırambaı Dónenbaev osy shopandyqtyń arqasynda sharýasyn dóńgeletip, ol qur­ǵan sharýashylyq osy eldiń baǵy, qut-berekesine aınalyp otyrǵany anyq. Aǵaıyndy Dónenbaevtar 1996 jyly óz aldyna sharýa qo­jalyǵyn qurǵan bolatyn. «Sháýshen» sharýa qojalyǵy. Tór­aǵasy – Saırambaı. Enshi al­ǵanda barlyǵy 300-ge jeter-jet­pes mal bolypty. – Bul óte qıyn jyldar edi ǵoı, – deıdi Saırambaı aǵa bizben áńgimesinde. – Memleket tarapynan aýyl sharýashylyǵyna járdem berilmek túgili, kóp-kó­rim dúnıeniń ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketip, talan-tarajǵa túsip jatqan shaǵy bolatyn. Sharýashylyqtyń sharýasyn dóńgeletip, aıaǵynan turyp ketýi óte qıynǵa soqty. Tipti, qanatyn endi jaıa bastaǵan sharýashylyqty qaıtadan jabamyz ba degen de oılar talaı márte kelgen. Biraq, barlyq qıyndyqqa tóze bildik. Tek 2000 jyldan bastap jaǵdaı túzele bastady. Jańa ǵasyr jańa múmkindikter berip, Qaraǵandydan 1000 bas qazaqy qoı ákeldik. Maldy asyldandyrmaı joǵary nátıjege qol jetkize almaıtynymyzdy túsinip, Pavlodar, Aqmola, Oraldan mal jetkizdik. Et baǵytyndaǵy sharýashylyqty damytý úshin Reseıden iri, etti jylqylar alyp keldik. Mine, talaı qıyndyqty bas­tan ótkerip, tipti, tarqap ketý­diń sál-aq aldynda qalǵan «Sháý­shenniń» sharýasyn aǵaıyndy jigitterdiń eńbekqor, talapshyl, qanaǵatshyl, óz isterin súıe bilgen iskerlik qasıetteri órge súı­regeni anyq. Búginde bul sha­rýa­shylyqta 21 otar qoı bar. Endi 2017 jylǵa deıin qoı sanyn 40 myńǵa jetkizýdi maqsat tutyp otyr. Tabyn-tabyn jylqy ­jaıylyp júr. 78 adam turaqty jumys isteıdi. – 2005 jyly kásipkerligimizdi keńeıtý maqsatynda Astanaǵa jol tartyp, elorda mańynan jer alyp, úlken qasaphana saldyq. Qazir jylyna 1000 bas jylqy, 5000 bas qoı bordaqylaımyz. Basqa-basqa, malshynyń jaǵ­daıyn, turmysyn ózim jaqsy túsinemin. Malshynyń balasy bolǵandyqtan ınternatta oqydyq. Sharýashylyqqa qarasty malshylardyń balasy bireýge kiriptar bolmasyn degen nıetpen aýyldan ınternat úıin saldyq. Bul qurylysqa bas-aıaǵy 150 mln. teńge jumsaldy. 40 oryndyq ǵımarattyń barlyq jaǵdaıy jasalǵan. Jıhaz-jab­dyq, kórpe-tósek, tabaq-qasy­ǵyna deıin alyp berdik, – deıdi Saırambaı Dónenbaev. «Jylqyny minseń – at, ishseń – qymyz, jeseń – et» dep jatady. Sharýashylyq jylqy malynan qandaı paıda kórip otyr? Álde tek úıir-úıir jylqy baǵyp, sony bazarǵa et qylyp satyp puldaǵanyn ǵana maqtanysh tuta ma? Joq, Saırambaı qymyz máselesin de qolǵa alypty. Dál qazir 250 bas jylqy baılap otyr eken. Endi, mine, jaqynda «Sháý­shen» sharýa qojalyǵy Jarlysý aýylynan qymyzben emdeý orta­lyǵyn ashty. Taý bókterinen ashylǵan jalpy quny 250 mıllıon teńgeni quraıtyn qymyzben emdeý ortalyǵynda zamanaýı qonaqúı, saýna, basseın, taǵy basqa da nysandardyń qury­lysy tolyq aıaqtalǵan. Saı­rambaı Dónenbaev mundaǵy baǵa qarapaıym turǵyndarǵa qoljetimdi bolady deıdi. Erekshe atap óterligi, munda Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qymyzben emdelýine tegin arnaıy eki bólme qarastyrylǵan. Qymyzben emdeý ortaly­ǵy­nyń qazirgi basty máselesi Jarlysý aýylynan taý etegine deıingi 6 shaqyrymǵa jýyq joldyń jaıy bolyp tur. «Jol salynsa oıǵa alǵan jobamyzdyń iske asýy da jedeldeı túser edi», deıdi sharýashylyq basshysy. Endeshe, tynymsyz eńbeginiń arqasynda dańqqa bólengen Saırambaı Dónenbaevtyń búgingi tirligi árbir qazaq balasyna úlgi-ónege bolatyny sózsiz. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy, T.Rysqulov aýdany