Saýran hám sabaqtastyq

«Ornynda bar ońalar» degendi jetimge ǵana emes, jetimniń kúıin keshken kóne jurtqa da aıtýǵa bolatyndaı. Ejelgi Aq ordanyń ortalyǵy bolǵan Saýran qalasynyń kóne jurtyna kóz tige otyryp, osyndaı oıǵa qalasyń... HII ǵasyrda iri saýda or­talyǵy retinde irgetasy qalanǵan Saýranda órkenıettiń izi bol­ǵandyǵyn qujat­tar áıgileıdi. Qala týraly alǵashqy derekter H ǵasyrdaǵy eńbekterde kezdesedi. Arab tarıhshysy Maqdısı óz shyǵarmasynda «Saýran – jeti qabat dýalmen qorshalǵan úlken qala, onyń ishinde rabat, meshit bar», dep jazǵan eken. Halyq arasyna ıslam dininiń keńinen taralýyna qala ortasyndaǵy irgeli sol meshit yqpal etken kórinedi. Qazirgi kezde Saýran qabyr­ǵalary men munaralarynyń qal­dyqtary bar, aýdany 550-800 metr bolatyn dóńgelek alań. Qalany qorshaǵan dýaldyń syrt jaǵynda kóptegen kanaldardyń izderi saqtalǵan. Júrgizilgen zertteý jumystary qalanyń VII-XVIII ǵasyrlarǵa jatatynyn dáleldeıdi (Qazaq mádenıeti. Ensıklopedııalyq anyqtamalyq. Almaty: «Arýna Ltd.» JShS, 2005). «Myń ólip, myń tirilgen» qazaq, Qudaıǵa shúkir, táýelsizdikke qol jetkizip, úzilip kete jazdap baryp aman qalǵan úmit qaıta jalǵandy. Bir kezderi Saýranda qonystanǵan halyqtyń urpaǵy endi jańa jurtqa – Arqaǵa qonys tepti. Saryarqanyń tósinen jańa elorda boı kóterdi. Baıyrǵy Aq Ordanyń ataýy qaıta jańǵyrdy. Elordanyń tórine Elbasynyń Aqordasy ornyqty. Zamanynda Saýrannyń ortasynda bir meshit bolsa, búginde bas qala­nyń ón boıynda irgeli úsh meshit jama­ǵatyna ımandylyq nárin sińirip jatyr... Kezdeısoq eshteńe joq te­ginde. Saýran men Astana arasynda ǵasyrlarǵa sozylǵan tarıhı-rýhanı sabaqtastyq bar ekendigine, sirá, talas bolmasa kerek. Saýrannyń ótken tarıhynan, Astananyń qazirgi bol­mysynan osyny ańǵardyq. En­deshe, tarıhtyń tereńinen bastaý alǵan sol sabaqtastyq aldaǵy ǵa­syrlarǵa da jalǵasty bolǵaı. ShOLÝShY men SÝRETShI