Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń normatıvtik qaýlysy №3

2016 jylǵy 20 mamyr, Astana qalasy «Sottardyń azamattyq is júrgizý zańnamasynyń keıbir normalaryn qoldanýy  týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2003 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 2 normatıvtik qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly 1. «Sottardyń azamattyq is júr­gizý zańnamasynyń keıbir normalaryn qoldanýy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2003 jylǵy 20 naýryzdaǵy №2 normatıvtik qaýlysyna (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń 2006 jylǵy 23 maýsymdaǵy № 5, 2007 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy № 12, 2008 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy № 19, 2011 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 5, 2012 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 6 normatıvtik qaýlylarymen engizilgen ózgeristerimen jáne tolyqtyrýlarymen birge) mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: 1) kirispedegi «Qazaqstan Respýb­lı­­ka­synyń Azamattyq is júrgizý kodeksiniń (ári qaraı - AIJK)» degen sózder «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń (budan ári - APK)» degen sózdermen aýystyrylsyn; 2) búkil mátin boıynsha: «AIJK», «qadaǵalaý», «tıisti qada­ǵa­laý», «shaǵym berilgen sot aktilerin qaıta qaraý jóninde qadaǵalaý is júrgizýin qoz­ǵaý týraly», «sot qadaǵalaýy tárti­bimen» degen sózder tıisinshe «APK», «kas­sa­sııalyq», «ótinishti ispen birge kassa­sııalyq satynyń sot otyrysynyń qaraýy­na berý týraly», «kassasııalyq tártip­pen» degen sózdermen aýystyrylsyn; 3) 2-tarmaqta: «150», «153», «154», «242», «243», «247», «249» degen sıfrlar tıisinshe «148», «151», «152», «272», «273», «277», «279» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «150-babynyń tórtinshi bóliginde» degen sózder «148-ba­by­nyń úshinshi bó­li­ginde» degen sózdermen aýystyrylsyn; 4) 5-tarmaqta: «27» degen sıfrlar «29» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; ekinshi sóılem alyp tastalsyn; 5) 6-tarmaqta «48», «272» degen sıfrlar tıisinshe «47», «286» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 6) 7-tarmaqta: birinshi abzasta: «36-babynyń ekinshi bóliginiń 1) jáne 3) tarmaqshalarynda» degen sózder «34-babynyń ekinshi bóliginiń 1), 3), 4), 5) tarmaqshalarynda» degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzasta: «AIJK-niń 36-babynyń ekinshi bóliginiń 2) jáne 4) tarmaqshalarynda kórsetilgen negizder» degen sózder «APK-niń 34-babynyń ekinshi bóliginiń 2) tarmaqshasynda kórsetilgen negiz» degen sózdermen aýystyrylsyn; tórtinshi abzasta: «qaýlysy» degen sóz «uıǵarymy» degen sózben aýystyrylsyn; 7) 8-tarmaqta: ekinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «APK-niń 58-babynyń 6) tarmaqshasyna sáıkes, sot ókilder retinde qatystyratyn basqa adamdar dep osy baptyń 1), 2), 3), 4), 5) tarmaqshalarynda atalmaǵan, biraq joǵary zań bilimi bar jáne jazbasha senimhat negizinde taraptardyń múddelerin bildiretin adamdar tanylady. Sot joǵary zań bilimi bar basqa adamdardy da iske qatysýshy adamnyń (senim bildirýshiniń) sot otyrysynyń hattamasyna engizilgen aýyzsha ótinishi boıynsha sotqa qatystyrýy múmkin»; «61» degen sıfrlar «60» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 8) 9-tarmaqta: «66-babynyń onynshy bóliginde, 78-babynyń úshinshi bóliginde jáne 91-babynyń segizinshi bóliginde» degen sózder «73-babynyń toǵyzynshy bóliginde, 79-babynyń ekinshi bóliginde jáne 82-babynyń segizinshi bóliginde» degen sózdermen aýystyrylsyn; «64-70» degen sıfrlar «63,64,65,66,67,68,69,70,71,72,73» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 9) 10-tarmaqta «161», «159» degen sıfrlar tıisinshe «158», «156» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 10) 11-tarmaqta: «30», «24» degen sıfrlar tıisinshe «27», «23» degen sıfr­larmen aýystyrylsyn; «osy bapta kórsetilgenderden basqa­lary» degen sózder «sottylyǵy zańmen basqa sotta aıqyndalǵan isterden bas­qalary» degen sózdermen aýystyrylsyn; «músheleri» degen sózden keıin «, sondaı-aq burynǵy» degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 11) 12-tarmaqta: «aqshalaı talap qoıylyp otyrǵany aıqyn bolsa da, múliktik emes sıpattaǵy talaptar retinde» degen sózder «APK-niń 104-baby birinshi bóliginiń 2) tarmaqshasyna jáne «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly (Salyq kodeksi)» Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksine sáıkes, eger talapker zańnamaǵa sáıkes memlekettik baj tóleýden bosatylmasa» degen sózdermen aýystyrylsyn; «Alaıda» degen sóz alyp tastalsyn; «111» degen sıfrlar «113» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «ótemaqy somasynyń» degen sózder «talap aryzdyń qana­ǵat­tandyrylǵan bó­liginiń» degen sózdermen aýystyrylsyn; 12) mynadaı mazmundaǵy 12-1-tar­maqpen tolyqtyrylsyn: «12-1. APK-niń 164-babynyń birinshi bóligine sáıkes, azamat­tyq isterdi sot talqylaýyna daıyndaý, talap qoıý aryzy qabyl­­danǵan kúnnen bastap on bes jumys kúninen keshiktiril­meı júrgi­zilýge tıis. Alımentterdi óndirip alý týraly, densaýlyq­tyń buzylýynan keltirilgen zııandy óteý týraly, sondaı-aq asyraý­shysynan aıyrylýyna baılanysty isterden basqa aıryq­sha qıyn ister boıynsha erekshe jaǵdaılarda jáne eńbek qatynas­tarynan týyndaıtyn talaptar boıynsha isti sot talqylaýyna daıyndaý úshin berilgen merzim ótkennen keıin bul merzim sýdıa­nyń uıǵarymy boıynsha qosymsha bir aıǵa uzartylýy múmkin. Kórsetilgen merzim sheginde sot birqatar prosestik áreketter jasaıdy, sondaı-aq jaýapkerge talap qoıý aryzyna pikir usy­nýdy sotqa berýge mindetteıdi (APK-niń 165-babynyń birinshi tarmaǵy). APK-niń 166-babynyń ekinshi bóligine saı, pikir sot otyrysy bastalǵanǵa deıin onymen tanysý múmkindigin qamtamasyz etetin sot belgilegen merzimde usynylady. APK-de kórsetilgen normalar negizge alyna otyryp, pikir usyný merzimin jaýapkerdiń turǵylyqty nemese turǵan jeri men basqa da obektıvti sebepterdi negizge ala otyryp, biraq isti sot talqylaýyna daıyndaý úshin belgilengen merzim sheginde sot belgileıtini sottarǵa túsindirilsin (APK-niń 164-babynyń birinshi bóligi)»; 13) 13-tarmaqta: «180», «181», «189», «201» degen sıfrlar tıisinshe «189», «190», «198», «208» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy ekinshi jáne úshinshi abzastarmen tolyqtyrylsyn: «APK-niń 198-babynyń birinshi bóligine sáıkes, eger sot iske qatysatyn adamdardyń qaısybiriniń kelmeýi, APK-niń 73-babynyń qaǵıdalary boıynsha qosymsha dáleldemelerdi usyný nemese talap etý qajettiligi, APK-niń 153-babynyń ekinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaıda qarsy talap qoıylǵan kezde, ózge de prosestik áreketter jasaýdyń qajettiligi saldarynan isti osy sot otyrysynda qaraý múmkin emes dep tapsa, isti talqylaýdy keıinge qaldyrýǵa jol beriledi. Keıinge qaldyrýdyń jetkilikti negiz­diligin qamtamasyz etý úshin azamattyq isterdi qaraý barysynda keıinge qaldyrýlar sanynyń ádette tórt retten aspaýǵa tıis ekeni sottarǵa túsindirilsin.»; 14) 14-tarmaqta: birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Jaýapker birinshi jáne apellıasııalyq satydaǵy sottarǵa jazbasha ótinish berý jolymen isti sot talqylaýyna daıyndaý kezinde nemese sot keńesý bólmesine ketkenge deıin talap qoıýdy tolyq nemese ishinara moıyndaýǵa quqyly»; ekinshi abzasta: «, sodan keıin jaýapkerdiń talappen kelisýi týraly aryzyn qabyldaý ne qabyldamaý týraly uıǵarym shyǵarady» degen sózder jáne ekinshi, úshinshi sóılemder alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy úshinshi jáne tórtinshi abzastarmen tolyqtyrylsyn: «Eger jaýapker talap qoıýdy ishinara moıyndasa, onda sot talqylaýyn ótkiz­gennen keıin jáne talap qoıýdy moıyndaýdy sot qabyldaǵan soń barlyq qoıylǵan talaptar boıynsha sheshim qabyldanady. Dáleldemelerdi zertteý jaýapker talapty moıyndamaǵan bólikte ǵana júrgiziledi. Aldyn ala sot otyrysynda sheshim qabyldaý bóliginde talap qoıý moıyndalǵan kezde taraptardyń ýájderin, dáleldemelerdi zertteýdiń qajettiligine oraı isti sot talqylaýyna taǵaıyndaý qajet. APK-niń 48-babynyń ekinshi bóliginde kózdelgen negizder boıynsha jaýapkerdiń talap qoıýdy tolyq nemese ishinara ­mo­ıyndaýyn qabyldaý týraly ne osyndaı moıyndaý­­dy qabyl­damaý týraly sottyń sheshiminde nemese qaýlysyn­da kórsetiledi. Osy másele boıynsha bólek uıǵarym shyǵarylmaıdy»; 15) 15-tarmaqta «aryz sotqa túskennen» degen sózder «sot talqylaýyna daıyndaý aıaqtalǵannan» degen sózdermen aýys­tyrylsyn; 16) 16-tarmaqta birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Eger boryshker sot buıryǵynyń kóshirmesin alǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde nemese onyń shyǵarylǵany týraly oǵan belgili bolǵan kúnnen bastap málimdelgen talapqa qarsylyǵyn sotqa joldasa, onda sýdıa úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzim ishinde sot buıryǵynyń kúshin joıý týraly ne sot buıryǵynyń kúshin joıýdan bas tartý týraly uıǵarym shyǵarýǵa mindetti. Eger jaýapker osyndaı qarsylyq berý merzimin dáleldi sebepter boıynsha ótkizip alsa, onda ol APK-niń 126-babyna sáıkes qalpyna keltirilýi múmkin.»; 17) 17 jáne 18-tarmaqtarda «260», «332» degen sıfrlar tıisinshe «256», «401» sıfrlarmen aýystyrylsyn; 18) 19-tarmaqta: birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «Sot sheshimine apellıasııalyq sha­ǵym (narazylyq) berý úshin APK-niń 403-babynyń úshinshi bóliginde kózdelgen merzimdi APK-de belgilengen jaǵdaılardy qospaǵanda sheshim túpkilikti nysanda shyǵarylǵan kúnnen bastap, al sot talqylaýyna qatyspaǵan adamdar úshin olarǵa sheshimniń kóshirmesi joldanǵan kúnnen bastap esepteý kerek.»; ekinshi abzasta: «bes» degen sózden keıin «jumys» degen sózben tolyqtyrylsyn; «on bes kúnniń» degen sózder «bir aıdyń» degen sózdermen aýystyrylsyn; 19) 20-tarmaqta: 2) jáne 3) tarmaqshalar alyp tastalsyn; 4) tarmaqshanyń ekinshi sóılemi alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy 5) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn: «5) birinshi satydaǵy sottyń sheteldikti nemese azamattyǵy joq adamdy Qazaqstan Respýblıkasynan tys shyǵaryp jiberý týraly sheshimderi.»; 20) 21-tarmaqta: «128» degen sıfrlar «126» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «344-babynyń tórtinshi bóliginde» degen sózder «429-ba­bynyń birinshi bó­liginde» degen sózdermen aýystyrylsyn; 21) 22-tarmaqta «345», «347» degen sıfrlar tıisinshe «412», «413» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 22) 23-tarmaqta: «189, 242, 243, 247, 249» degen sıfrlar tıisinshe «198, 272, 273, 277, 279» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; «qaýly» degen sóz «uıǵarym» degen sózben aýystyrylsyn; 23) 24-tarmaqta: ekinshi abzasta: «65», «66» degen sıfrlar tıisinshe «72», «73» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; mynadaı mazmundaǵy ekinshi sóılemmen tolyqtyrylsyn: «APK-niń 404-babynyń ekinshi bóli­ginde kózdelgen ­jaǵ­daı­­da dá­leldemeler apellıasııalyq satydaǵy sotqa usyny­lýy múmkin»; 24) 26-tarmaqta: «365-babynda» degen sózder «427-babynyń ekinshi bóliginde» degen sózdermen aýystyrylsyn; «247», «249» degen sıfrlar tıisinshe «277», «279» degen ­sıfrlarmen aýystyrylsyn; ekinshi abzastaǵy «qaýlylary» degen sóz «uıǵarymdary» ­degen sózben aýystyrylsyn; 25) 27-1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «27-1. Apellıasııalyq shaǵym bergen adam apellıasııalyq satydaǵy sot qaýly shyǵarǵanǵa deıin odan bas tartýǵa nemese birinshi satydaǵy sotta ony keri qaıtaryp alýǵa quqyly. Prokýror narazylyqty apellıasııalyq satydaǵy sot qaýly shyǵarǵanǵa deıin keri qaıtaryp alýǵa quqyly. Apellıasııalyq satydaǵy sot apellıa­sııalyq shaǵymnan bas tartýdy qabyldaý týraly uıǵarym shyǵarady, eger sheshimge basqa adamdar shaǵym bermese nemese joǵary turǵan prokýror narazylyq keltirmese apellıasııalyq is júrgizý toqtatylady (APK-niń 409-babynyń ekinshi bóligi). Shaǵym, narazylyq keri qaıtarylyp alynǵan jaǵdaıda sot ony qaıtarý týraly uıǵarym shyǵarady, ol shaǵymdanýǵa jáne narazylyq keltirýge jatpaıdy.»; 26) 27-2 jáne 27-3-tarmaqtar alyp tastalsyn; 27) 28-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «28. APK-niń 434-babynyń birinshi bóligine sáıkes, jergilikti jáne basqa da sottardyń zańdy kúshine engen sot aktileri olarǵa shaǵym jasaýdyń apel­lıasııalyq tártibi saqtalǵan jaǵdaıda, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń sot aktileri taraptar jáne olardyń ókilderi, iske qatysýshy basqa da adamdar bergen ótinishter boıynsha kassasııalyq tártippen qaıta qaralýy múmkin. APK-niń 441-babynyń ekinshi bóligine saı, iske qatysýǵa tartylmaǵan adamdar atalǵan sot aktilerine olardyń quqyqtary men mindetteri týraly másele sheshilgen jaǵdaılarda ǵana shaǵym berýge quqyly.»; 28) 29-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «29. APK-niń 436-babynyń birinshi bóligine saı, shaǵymdalyp otyrǵan (narazylyq keltirilgen) sot aktisi zańdy kúshine engen kúnnen bastap alty aıdyń ishinde ótinishhat berilýi (narazylyq keltirilýi) múmkin. Kassasııalyq ótinish­hat berýdiń (narazylyq keltirýdiń) alty aılyq merzimi sot aktisi APK-niń 431-babynda kórsetilgen qaǵıdalar boıynsha zańdy kúshine engen kúnnen bastap esepteledi. Eger kassasııalyq satydaǵy sot zańdy kúshine engen sot aktilerin jańa sheshim shyǵaryp ózgertse nemese kúshin joısa, onda mundaı qaýlyǵa shaǵymdaný merzimi osy qaýly shyǵarylǵan kúnnen bastap esepteledi. APK-niń 442-baby birinshi bóliginiń 3) tarmaqshasyna jáne 444-baby birinshi bóliginiń 3) tarmaqshasyna sáıkes, alty aı­lyq merzim ótkizilip berilgen jáne ony qalpyna keltirý týra­ly­ óti­n­ish­hatsyz berilgen ótinishhat ony bergen adamǵa qaıta­ry­lady. Eger shaǵym berýdiń ótkizilgen merzimin qalpyna keltirý týraly ótinishhat qosa tirkelgen ótinishhatty qaraý kezinde zań­dy kúshine engen sot aktisin qaıta qaraý úshin APK-niń 438-babynyń besinshi bóliginde kózdelgen negizderdiń joq­tyǵy anyqtalsa, onda APK-niń 442-baby birinshi bóliginiń 3) tarmaq­shasyna jáne 444-baby birinshi bóliginiń 3) tarmaqshasyna sáıkes, ótinishhatty keri qaıtarý týraly qaýly shyǵarylady. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasyna kassa­sııalyq alqaǵa narazylyq keltirý týraly ótinishhat alty aılyq merzim ishinde berilse, biraq prokýror narazylyqty keshiktirip keltirse, kassasııalyq alqa zańda belgilengen merzimdi APK-niń 436-babynyń tórtinshi bóliginiń talabyna saı qalpyna keltiredi. Eger alty aılyq merzim buzylyp berilgen jáne ony qalpyna keltirý týraly ótinishhaty bar ótinishhatty qaraýdyń nátıjeleri boıynsha shaǵym berilgen sot aktilerin qaıta qaraý jóninde kassasııalyq is júrgizýdi qozǵaý týraly qaýly shyǵarylsa, onda kassasııalyq satydaǵy sot osy merzimdi qalpyna keltirý týraly máseleni APK-niń 450-babynyń úshinshi bóliginde kózdelgen tártipte sot otyrysynda qaraıdy. Prokýrordyń narazylyq keltirý merzimin qalpyna keltirý týraly máseleni de kassasııalyq satydaǵy sot osyndaı tártippen qaraıdy. Kassasııalyq ótinishhat (narazylyq) berýdiń dálelsiz sebeptermen ótkizilip alynǵan merzimi qalpyna keltirýge jatpaıdy, al ótinishhat (narazylyq) qaralmaı keri qaıtarylady.»; 29) 30-tarmaqta: «387-babynyń úshinshi bóligine» degen sózder «438-babynyń besinshi bóligine» degen sózdermen aýystyrylsyn; «366-babynyń birinshi bóliginde» degen sózder «427-babynyń tórtinshi bóliginde» degen sózdermen aýystyrylsyn; 30) 31-tarmaqta: «37-babynyń úshinshi bóligine» degen sózder «35-babynyń besinshi bóligine» degen sózdermen aýystyrylsyn; «366» degen sıfrlar «427» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 31) 32-tarmaqta «189» degen sıfrlar «198» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 32) 33-tarmaqta «396» degen sıfrlar «448» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn; 33) 35-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «35. Apellıasııalyq jáne kassasııalyq saty sýdıasynyń erekshe pikiriniń maz­mu­nyn jarııa etýge jol berilmeıdi. Kassa­­sııalyq satydaǵy sot osy isti qa­ra­ǵan kezde erekshe pikirmen tanysýǵa quqy­ly.»; 34) 40-tarmaqta «253» degen sıfrlar «270» degen sıfrlarmen aýystyrylsyn. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Konstı­týsııasynyń 4-babyna sáıkes, osy normatıvtik qaýly qoldanystaǵy quqyq quramyna qosylady, jalpyǵa birdeı mindetti bolyp tabylady jáne alǵash resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń Tóraǵasy Q.MÁMI   Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy, jalpy otyrys hatshysy Q.ShAÝHAROV