*Syrt kóz – synshy

Djanet HEKMAN, Eýropa Qaıta qurý jáne Damý bankiniń Qazaqstandaǵy dırektory: – Forým aıasynda Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń prezıdenti 8 túrli kelisimshartqa qol qoıdy. Olar agrobıznes, gaz qubyrlary, ener­­gııa tıimdilikti arttyrý salalaryndaǵy jo­ba­­lar. Biz Qazaqstannyń qurylys materıal­dary men ınfraqurylym, logıstıka salasyn damytý­daǵy múmkindigin baıqap otyrmyz. Son­daı-aq, aýyl sharýashylyǵy salasy men mal sharýa­shylyǵy, tamaq ónimderin qaıta óńdeý ın­dýstrııasyn órkendetýde de áleýeti joǵa­r­y. Bul rette, Eýropa qaıta qurý jáne damý banki jergilikti jáne halyqaralyq ınvestorlar­men baılanys ornatyp, jobalardy qoldaýǵa daıyn. Jıhan SULTANOǴLÝ, BUU Bas hatshysynyń kómekshisi, Eýropa jáne TMD elderi boıynsha óńirlik bıýronyń dırektory: – Biz Qazaqstannyń rezervtik qordy qurý jáne elde «jasyl ekonomıkany» jyldamdatýda qoldanylýy múmkin kóregen sheshimin qoldaımyz. Qazaqstannyń maqsaty turaqty ekonomıka qurý bolyp tabylatyn qurylymdyq ózgerister serııasyna bastamashylyq etýi quptarlyq jaǵdaı. Bul ózgerister el damýynyń ulttyq josparyna Turaqty damýdyń jahandyq maq­sattaryn engizýge kómek­tesedi. Prezıdenttiń «100 naqty qadam» Ult Jos­pary jáne EYDU stan­darttary deńgeıine deıin ekonomıkany jaqsartýǵa umtylysy, ekono­mı­kany ártaraptandyrýdyń úderisin tereńdetý úshin múmkindik jasaıdy dep oılaımyn. Djeffrı SAKS, Kolýmbııa ýnıversıteti jer ınstıtýtynyń dırektory:   – Qazaqstanda kedeı­shilik deńgeıi 5 paıyzdan tó­men. Bul úlken jetistik. Tipti, álemdegi eń qýatty ekonomıka bolyp tabylatyn AQSh-tyń ózi tek sońǵy ýaqytta ǵana osy kórsetkishke jetip otyr. Qazaqstannyń kún­kóris koeffısıentin alyp qaraıtyn bolsaq, ol Skan­dınavııa elderiniń kórsetkishine jeteǵabyl. Árıne, bul dárejege jetý bir másele, ony saqtap turý ekinshi másele. Bul rette densaýlyq saqtaý men bilim berý salasyn ozyq standarttar negizinde reformalaý qajet dep sanaımyn. Sýn HÝNBIN, «Valıýtalar soǵysy» bestselleriniń avtory: – Mundaı forýmdarǵa eń talantty, bedeldi, qolynda bıligi bar tulǵalar kóptep kelýi tıis. О́ıtkeni, osyndaı alańdarda ekonomıkaǵa paıdasy tıetin kóptegen utymdy sheshimder aıtylady. Osy oraıda, Astana ekonomıkalyq forýmy asa tabysty ótýde dep esepteımin. Masýd AHMED, HVQ Taıaý Shyǵys jáne Ortalyq Azııa elderi departamentiniń dırektory: – Shıkizat saýdasynan bas tartyp, álemdik ekono­­mı­kany ártarap­tan­dyratyn kez keldi. Mysaly, munaıǵa tikeleı táýeldi bolǵan arab eli qazir jańa baǵdarlama ázirlep, shıkizatsyz ekonomıkaǵa kóshýde. 2030 jylǵa deıinge arnalǵan baǵdarlamalarynda jańa tehnologııalardy engizý arqyly shyǵyndy salalardan bas tartyp, naqty qajetti jobalarǵa den beretin júıe engizilýde. Kún, jel, sý energııasyn paıdalaný, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý sekildi baǵyttar qolǵa alynýda. Alekseı VEDEV, Reseı Federasııasy ekonomıkalyq damý mınıstriniń orynbasary: – Qazirgi tańda álemde energoresýrstarǵa degen baǵa qubylmaly bolyp otyr. Sondyqtan, olardy baqylaýǵa alý úshin Azııa elderi arasynda árip­tes­tiktiń jańa júıesin qolǵa alý qajet. Osy oraıda, memleket arasyn­daǵy alys-beristi toqtatpaı, saýdany odan ári damy­tý maqsatynda bir-birimen qatynas qurýdyń jańa mehanızmin oılap tabý qajet. Sonda baǵa nary­ǵyn oınatyp otyrǵan elderdi toqtata alamyz. Szen PEIIаN, QHR Memlekettik keńesiniń 2003-2008 jyldardaǵy vıse-premeri: – «Jibek joly ekonomıkalyq beldeýiniń» boıyndaǵy elder arasyndaǵy saýda aınalymynda ulttyq valıýtalardyń órisin keńeıtken abzal. Ol SÝOP júıesi boıynsha da júzege asqany durys. Bul rette Azııa Infraqurylymdyq jáne ınvestısııalyq banki, Azııa Damý banki bul aımaqtaǵy elderge keńinen ınvestısııa salǵany mańyzdy. Saýda-sattyqta ulttyq valıýtamen esep aıy­r­ysý árbir eldiń ulttyq valıýtasynyń bekýine jol ashady. Mundaı tájirbıe, máselen, qazir Qazaqstan men Qytaı arasynda bar.  Massımılıano KASTELLI,  Erkin naryqtar jónindegi jahandyq strategııalyq taldaý ortalyǵynyń basshysy: – Aldaǵy 5 jylda álemde memlekettik qorlar aktıvteriniń tabysy 5.5 paıyzǵa artady. Degenmen, qara altyn baǵasy aldaǵy birneshe jylda 50-60 dollar shamasynda bolady. Iаǵnı, shıkizatqa táýeldi elderdiń tabysy sońǵy 10 jyldaǵy kórsetkishterden kem bolatyny aqıqat. Sondyqtan, ekonomıkany ártaraptandyrý kerek. Qazir saýdııalyqtar birden 2030 Damý strategııa­syn qabyldady. Qatelespesem, Qazaqstanda da birneshe baǵdarlama bar. Bul el ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa mol múmkindik dep oılaımyn.