О́rge basqan ónerkásip

Naryqtyq ekonomıka degenimiz alyp satarlyq emes. Bir bazardyń sóresindegini ekinshisine aparyp, ústine azdaǵan tıyn-teben qosyp, sonyń paıdasyna ǵana shúkirshilik etip otyrýdyń kúni ótip barady. Bolmasa, ala dorbasyn arqalap Qytaıdan, Túrkııadan zat jetkizýdiń de zamany bitýge taıa­dy. О́ıtkeni, órkenıet kóshi óndiris pen ónerkásipke áldeqashan ótip ketken. О́ziń óndirmeı, ózgenikin tutyný óz-ózińdi ózekke tepkenmen birdeı ǵoı. Turaqty kásibińdi ashyp, naryqtyń daýyly men jaýynyna tótep beretin tirliktiń kózin tappaı, eki búıirińniń toq bolýy da qıyn. Sondyqtan sońǵy jyldary óńirlerde ónerkásip pen óndiris salasy qarqyndy damyp keledi. Sonyń bir kórinisin Qyzylorda oblysynan kórýge bolady. Máselenkı, osy jyldyń sońǵy 4 aıynda óńdeý ónerkásibi salasy boıynsha 38,6 mıllıard teńgeniń ónimi óndirilipti. Qaı nárseniń aryq-kemi salystyrǵan kezde aıqyndalady. Osy kórsetkishti ótken jyldyń osy kezeńimen salystyra qarasaq, onda ónimniń 115,7 paıyzǵa deıin artqanyn kórer edik. Al endi kórsetkishtiń osynsha joǵarylaýyna ne sebep? Buǵan ındýstrııalyq karta aıasynda iske qosylǵan jobalar men burynnan jumys jasap kele jatqan kásiporyndardyń jumysyna tyń serpilis qosylyp, shyǵaratyn ónim kóleminiń ulǵaıýy basty sebep bolyp otyr. Jyl basynan beri 10,2 mıllıard teńgeniń tamaq ónimderi óńdeldi. Atap aıtsaq, 56 647 tonna kúrish naryqqa ji­berildi. «Aral tuz» ben «RZA» sekildi aksıonerlik qoǵamdar jobalarynyń arqasynda ıodtalǵan tuz óndirý 14,3 paıyzǵa, óńdelgen sút óndirý 94,4 paıyzǵa ósti. Munaı ónimderin óńdeý salasynda 1,6 mıllıard teńgeniń ónimi óndirilip, ondaǵy ósim 116,5 paıyzdy qurady. Aımaqta munaı ónimderin óndiretin «Qyzylorda az tonnalyq munaı óńdeý zaýyty» JShS jumys jasaýda. Bul mekemeniń jyldyq qýattylyǵy 100 myń tonna ónim shyǵarýǵa jetedi. Kásiporyn ta­rapynan qazirgi kezde munaı óndirisi kóleminiń tómendeýine qaramastan jumysshylar sanyn qysqartpaı, ónim kólemin kóterý baǵytynda jumystar atqarylyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta zaýyt ın­dýstrııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda munaı óńdeý kólemin jylyna 500 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtýdy josparlaýda. Hımııalyq ónerkásip ónimderi salasynda 3,4 mıllıard teńgeniń ónimi óndirildi. Bul salada oblys boıynsha údemeli ındýstrııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda júzege asqan Jańaqorǵan aýdanyndaǵy jyldyq qýattylyǵy 500 myń tonna kúkirt qyshqylyn óndiretin «SKZ-U» JShS jáne Qyzylorda qalasyndaǵy «Hýa Iý Interneshnl v Kyzylorde» JShS turaqty túrde jumys jasap keledi. Rezeńke jáne plastmassa óndirisinde 1,4 mıllıard teńgeniń buıymdary shyǵarylǵan. Aımaqta plastık esik-tereze shyǵaratyn shaǵyn sehtar men polıetılen qubyrlar shyǵaratyn «Qýat» JShS men «Qazaqstannyń munaı hımııa «Kemıkal» kompanııasy» JShS jumys istep tur. Metallýrgııa ónerkásibiniń ne­gizgi baǵaly jáne tústi metaldardy óndirý salasy boıynsha 16,9 mıllıard teńgeniń ónimi óndirildi. Mashına jasaý, jóndeý jáne ornatý salasynda esepti kezeńde 3,1 mıllıard teńgeniń qyzmeti atqaryldy. Bul salada negizinen «Qazaly vagon jóndeý deposy» JShS, «Qazaly lokomotıv jóndeý deposy» JShS, «Rempassajırvagon» JShS, «Sek­seýil lokomotıv jóndeý deposy» JShS temirjol salasynda qyzmet kórsetýde. Qurylys zattaryn óndirý boıynsha 1,4 mıllıard teńgeniń taýary shyǵaryldy. О́tken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda kórsetkish 46,1 paıyzǵa artqan. Ekonomıkalyq ál-aýqaty mu­naıdyń ǵana baǵasyna baılanyp turǵan bir kezdegi oblystyń búginde ár tarapta eńbek etip, nátıjeli jumys istep jatqanyn joǵaryda biz keltirgen derekten bilýge bolatyn shyǵar. Sondaı-aq, bul aımaqta atqarylyp jatqan qyrýar sharýanyń bir parasy ǵana ekenin de aıta ketken abzal. Aldaǵy ýaqytta jumys jan-jaqty eselenip, el ekonomıkasyna eleýli úles qosa beretin bolady. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan» Qyzylorda oblysy