Jahandy jaýlaǵan jýrnal

Keshe Asta­nadaǵy Ult­tyq mý­zeıde «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń tusaýkeser rásimi ótti. Sheteldik meımandar, Parlament depý­tattary, dıplomatııalyq korpýs, zııaly qa­ýym ókilderi qatysqan saltanatty sharada sóz sóılegen Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev álemge tanymal basylymnyń qazaq tilinde shyǵýy otandyq aqparat quraldary salasyndaǵy eleýli oqıǵa ekenin, osyǵan baılanysty Elbasymyzdyń ózi jýrnaldyń alǵashqy nómirine aq tilegin joldaǵanyn atap ótti. «Halyqaralyq basy­lymnyń ǵylymı izdenisterge, qyzyqty derekterge toly tańdaýly maqalalaryn qalyń oqyrmandarymyz endi ana tilimizde oqıtyn boldy. Sonymen qatar, biz ózimizdiń eń úzdik tól materıaldarymyzdy aǵylshynshaǵa aýdarý arqyly elimizdi dúnıejúzine tanytýdyń taǵy bir múmkindigine qol jetkizdik. Álemdik jýrnaldy Ortalyq Azııa aımaǵynda birinshi bolyp shyǵarýǵa Qazaqstannyń bastamashylyq etýi de zańdylyq. О́ıtkeni, bizdiń jahan jurtshylyǵyna usynýǵa laıyqty qundylyqtarymyz ben asyl jaýharlarymyz mol. Tasyn túrtse, tarıhy sóıleıtin Altaı men Kaspıı aralyǵyndaǵy ulan-ǵaıyr elimizdiń talaılardy tamsandyratyn tabıǵaty, máıekti mádenıeti men qaıtalanbas salt-dástúri «National Geographic» úshin taýsylmas taqyryp bolatyny talassyz», dedi ol salıqaly oıyn sabaqtap. Vashıngtonnan arnaıy kelgen atalmysh basylym dırektorynyń orynbasary Darren Smıt Qazaqstanǵa atbasyn alǵash ret burǵanyn, buıyrsa osynda onshaqty kún aýnap-qýnap qana qoımaı jergilikti halyqtyń taǵylymdy salt-sanasymen tanysatynyn jetkizgen soń kezinde jýrnalda jaryq kórgen «Kún tutylýy qazaq jerinen qalaı baqylandy?» degen maqalanyń sýretterin slaıd arqyly kórsete otyryp, túsinik berdi. Onyń áńgimesinen uqqanymyz, sonaý 1936 jyly birqatar sheteldik jáne keńestik ǵalymdar Orynborǵa taıaý ornalasqan Aqbulaq aýylyna observatorııa ornatyp, tabıǵattyń tylsym qubylysyn baqylapty. Ǵalymdar tek zertteý jumystarymen ǵana aınalyspaı, sol aradaǵy qazaqtardyń tynys-tirshiligine den qoıyp, ózderinshe taldaý jasapty. Kóne sýretter kóp oılarǵa jeteleıdi. Eń qyzyǵy sol, «National Geographic» jýr­nalynyń 1954 jylǵy bir sanynda qazaq­tardyń etnıkalyq erekshelikterin beıneleıtin sýretter jaryq kóripti. Sondaǵy keıipkerlerdiń biri Fazıla Janaltaı ortamyzda otyrǵanyn estigende eriksiz eleń ettik. Búginde seksenniń seńgirinen asqan aq jaýlyqty ájeı óziniń bul sýretke qalaı túsip qalyp júrgenin bastan aıaq baıandap berdi. Arada uzaq jyldar ótkenine qaramastan, eshnárseni umytpaǵan. Sanasy saırap tur. Taǵdyrdyń jazýymen О́r Altaıdan údere aýǵan Qytaıdaǵy qazaqtar taý asyp, tas basyp Úndistanǵa taban tiregen. Sonda Kashmırdi mekendegen bulardyń aýylyna amerıkalyq jýrnalıster kelip, etnografııalyq etıýdter túsirgen kórinedi. Sol ýaqytta on segizderdegi boıjetkendi taspaǵa tartsa kerek. Surastyryp bilsek, apaıymyz Abaq Kereıdegi ataqty adam Soltansháriptiń qyzy eken. Talaı jerdiń dámin tatyp, aqyry táýelsizdik alǵan tarıhı otanyna oralypty. Muhıttyń arǵy betinen jetken áriptesterimiz keıýanaǵa jýrnaldyń sol baıaǵy ózi shyqqan nómirin syıǵa tartty. Basqosý barysynda «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń bas redaktory Erkin Jaqypov óz redaksııalarynyń ustanǵan baǵyty men aldaǵy shyǵarmashylyq josparlary týraly aıtyp berdi. Tusaýkeser aıasynda «National Geographic»-tiń úzdik 50 sýreti» atty kórme uıymdastyryldy. Onyń geografııasy óte baı. Álemniń ár shal­ǵaıynan syr shertetin fotosýretter kórermendi beıjaı qaldyrmaıdy. Talǵat BATYRHAN, «Egemen Qazaqstan»