Gazettiń ótken nómirinde habarlanǵanyndaı, 28 qańtarda Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyq etýimen el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan keńes ótti. Oǵan Parlament palatalarynyń tóraǵalary, Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, jekelegen mınıstrlikterdiń basshylary, oblystardyń, Astana men Almaty qalalarynyń ákimderi qatysty. Keńeste Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizýge daıyndyq barysy jáne Jalpyulttyq josparǵa sáıkes ázirlengen Tujyrymdama talqylandy.
Memleket basshysy Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan halqyna dástúrli Joldaýyn arnaǵan edi. Prezıdent sózin aldymen Joldaýdaǵy negizgi basymdyqtardan bastady. Búgin ózderińiz kýá bolǵandaı men jyl saıynǵy dástúrli Joldaýymdy halyqqa jarııa ettim, dedi Elbasy. Joldaýda bıylǵy jyly atqarylýy tıis negizgi baǵyttarymyz ben mindetterimiz aıqyndaldy. Sonyń ishinde Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn el bolyp joǵary deńgeıde atap ótý máselesine erekshe mán berip otyrmyz. Sondyqtan búgingi keńeste osy aıtýly sharaǵa daıyndyq máselelerin ózderińizben talqylap jáne aqyldasyp alýdy jón sanadym.
Táýelsizdik – táńirdiń bizdiń urpaqqa bergen úlken baqyty, halqymyzdyń máńgilik qundylyǵy. Biz búginge deıingi barlyq jetistikterimizge Táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizdik. Jıyrma jyl ishinde eldiń ál-aýqatyn kóterip, tól mádenıetimiz ben memlekettik tildi jańǵyrtý isinde qyrýar jumystar jasadyq. Elimizde bilim, ǵylym, densaýlyq, sport salalary aıryqsha damý ústinde.
Táýelsizdiktiń qasıetin osylaı baǵalaǵan Prezıdent Azııa oıyndaryna toqtaldy. Astana jáne Almaty qalalarynda ótetin 7-qysqy Azııa oıyndaryna 27 elden sportshy qatyspaq. Sóıtip, biz osyndaı qurlyqtyq sport sharasy arqyly Táýelsizdiktiń jıyrma jyldyǵyn bastap ketpekpiz. El tarıhyndaǵy osyndaı biregeı belesti tolaıym tabystarmen qarsy alý barshamyz úshin úlken syn. Táýelsizdik toıy jalpyhalyqtyq sıpatqa ıe bolyp, otandastarymyzǵa aıryqsha rýh berýi kerek. Táýelsizdik toıyna árbir qazaqstandyq óz úlesin qosýy tıis. Ol – aýyl sharýashylyǵynda, óndiriste, ónerkásipte jumys istep júrgen kez kelgen otandasymyzdyń sapaly eńbek etip, el ıgiligin arttyrý degen sóz. Iаǵnı, azamattarymyzdyń adal eńbegi men elge degen shynaıy qurmeti táýelsizdik toıyna jasalǵan úlken tartý bolmaq. Jıyrma jyldyq – eldiktiń, egemendiktiń, kemeldený men keleshekke qulash sermeýdiń tamasha kezeńine aınalýy tıis.
Memleket basshysynyń atap ótkenindeı, Joldaýda memlekettik saıasattyń aldaǵy jyldardaǵy basymdyqtary naqty belgilengen. Bıylǵy Joldaý negizinen áleýmettik baǵytta boldy. Onda elimiz halqynyń áleýmettik ál-aýqatyn kóterýge qatysty úlken blokty sharalar qarastyrylǵan, ekonomıkany ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý boıynsha jańa mindetter qoıylǵan. Olardy júzege asyrý daǵdarystan keıingi damýdaǵy mańyzdy basymdyqtar bolady.
Prezıdent Joldaýdaǵy mindetterdi júzege asyrýǵa kirisý jóninde Úkimetke, barlyq memlekettik organdarǵa jáne ákimderge tapsyrma berdi. Sonymen qatar, Joldaýdy, ondaǵy basymdyqtardy turǵyndar arasynda túsindirý úshin keń aýqymdaǵy is-sharalar júrgizip, oǵan azamattardyń belsendi qatysýyn uıymdastyrý qajettigin atap kórsetti. Bul jumystardy Úkimet, Prezıdent Ákimshiligi, «Nur Otan» partııasy, depýtattar men ákimder úılestirýi tıis.
Joldaýda men elimizdiń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn merekeleý máselelerin erekshe atap óttim, dedi Memleket basshysy ári qaraı. Táýelsizdik – bizdiń eń basty ıgiligimiz, baǵa jetpes qundylyǵymyz. Jas memleket tarıhyndaǵy jańa dáýir dál osy Táýelsizdikten bastaý alady. Dáýir jasampazdyǵy senimdi jáne serpindi damýǵa baılanysty. Sondyqtan da Táýelsizdik erekshe mańyzǵa ıe. Bizdiń aldymyzda osy jyly Táýelsizdik mereıtoıyn asqan uıymdastyrýshylyqpen jáne joǵary ıdeologııalyq deńgeıde ótkizý mindeti tur.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri, Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizý jónindegi Memlekettik komıssııanyń tóraǵasy Qanat Saýdabaev baıandama jasady.
Osydan on toǵyz jyl buryn Táýelsiz Qazaqstan memleketiniń qazyǵyn Siz óz qolyńyzben qadaǵanyńyz barshaǵa belgili, dedi Memlekettik hatshy sóziniń basynda. Sodan bergi ýaqytta Sizdiń tarıhı eńbegińizdiń arqasynda búkil álem qazaq ultyn, Qazaqstan elin barynsha tanydy. Mártebeli memleket retinde moıyndady. Sizdiń Qazaqstan halqyna Joldaýyńyzda kórsetilgen tapsyrmalar men mindetterdi basshylyqqa ala otyryp, biz olardy laıyqty júzege asyrýǵa barlyq kúsh-jigerimizdi jumyldyratyn bolamyz. Sonyń ishinde eń bastysy – Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn búkil qazaqstandyqtar bolyp atap ótý sharalaryna daıyndyq jumystaryn oıdaǵydaı bastap kettik.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri budan keıin el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy atalyp ótiletin jyl ishindegi aýqymdy is-sharalarǵa toqtaldy. Memlekettik komıssııa tóraǵasynyń toqtalyp ótkenindeı, Prezıdenttiń 2010 jyldyń naýryzynda Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna baılanysty bergen tapsyrmalaryna sáıkes, mereıtoıǵa daıyndyq jumystary júıeli túrde júrgizilip jatyr. Úkimet basshysy tóraǵalyq etetin Uıymdastyrý komıteti «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń jıyrma jyldyǵy» jalpyulttyq josparynyń jobasyn ázirledi. Osy jospardyń aıasynda ortalyq memlekettik organdar men jergilikti jerlerdegi basshylardyń árqaısysy ózderiniń qandaı sharalar uıymdastyryp, ótkizetinin biledi.
Mereıtoı jylyndaǵy basty basymdyqtar da aıqyndalǵan. Olar – Qazaqstandy ekonomıkalyq qýatty, búkil álem qarqyndy damyp kele jatqan óńirlik derjava retinde tanyǵan tusaýkeserler ótkizý; Elbasynyń jańa Qazaqstandy qalyptastyrýdaǵy, elimizde beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýdaǵy, jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi aıryqsha rólin kórsetý, barlyq qazaqstandyqtardyń birligi men patrıotızmdi nyǵaıtyp, táýelsiz memleket qurý úderisterindegi, sondaı-aq el taǵdyryna degen jaýapkershilikti arttyrýdaǵy jasampazdyq isterin qazaqstandyqtarmen qatar, álem jurtshylyǵyna tanystyrý.
Komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń atap ótýinshe, Táýelsizdik jylynyń árbir aıy óziniń taqyryptyq baǵyttaǵy is-sharalarymen erekshelenedi. Mysaly, qańtar aıy Qysqy Azııa oıyndaryn, Táýelsizdik alǵannan bergi kezeńderde qazaqstandyq sportshylardyń respýblıkalyq jáne halyqaralyq jarystardaǵy jetistikterin keń aýqymda nasıhattaýǵa arnaldy. Aqpan aıy Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi joǵary bedeline arnalǵaly otyr. Bul aıda qoǵamnyń nazary elimizdiń syrtqy saıasattaǵy bastamalary men qol jetkizgen tabystaryna jáne álem elderimen dostyq qatynasty nyǵaıtýǵa baılanysty taqyryptarǵa nazar aýdarylady.
Naýryzda ótkiziletin sharalar taqyrybyna negizinen urpaqtar jalǵastyǵy, otbasylyq qundylyqtardy qurmetteý ózek bolady, dedi Memlekettik hatshy osy týraly. Al sáýirdegi negizgi is-sharalardyń basty taqyryby ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýǵa arnalady. Munda reformalaý men el ekonomıkasyn ártaraptandyrýdaǵy ǵylym men jańa tehnologııalardyń ereksheligine jáne róline basa nazar aýdarylady.
Komıssııa tóraǵasy, sondaı-aq budan keıingi aılarda júzege asyrylatyn sharalardan da habardar etti. Mysaly, mamyr – birlik pen toleranttylyq taqyrybyna arnalmaq. О́ıtkeni, bul aıda Qazaqstan halqy birligi kúni, Jeńis kúni jáne Otan qorǵaýshy kúni keńinen merekelenip keledi. Maýsymdaǵy basty taqyryp – patrıotızm. Osyǵan baılanysty elimizdiń barlyq óńirlerinde patrıotızmge úndeıtin aksııalar, oıyndar men festıvalder ótkizý josparlanyp otyr. Shilde aıy Qazaqstannyń astanasyna arnalmaq. Sebebi, 6 shilde – Astana kúni. Astana – bolashaqqa umtylǵan elimizdiń táýelsizdiginiń jarqyn sımvoly. Tamyzda Táýelsiz Qazaqstannyń Konstıtýsııasy atap ótiledi. Sondyqtan bir aı boıy el táýelsizdiginiń quqyqtyq negizderin sıpattaıtyn túrli is-sharalar uıymdastyrylatyn bolady. Kúz maýsymynyń alǵashqy aıy – qyrkúıek. Bilim kúnin merekeleýden bastalyp, sonyń aıasynda qazaqstandyq qoǵamda bilim, mádenıet, tilder men rýhanı kelisim máseleleri qamtylady.
Qazanda biz aýyl-seloǵa erekshe nazar aýdaratyn bolamyz, dedi Qanat Saýdabaev. Bul aıda aýylsharýashylyq jumystarynyń qorytyndysy shyǵarylady. Qoǵam agroónerkásip kesheniniń serpindi jobalarymen tanystyrylady. Qarasha údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýǵa arnalady. Bul aıdaǵy shara ulttyq valıýtamyz – Teńge kúnin merekeleýden bastalady. Al mereıtoıdyń qorytyndy kezeńinde (26 qarasha men 15 jeltoqsan aralyǵy) Táýelsiz Qazaqstannyń qol jetkizgen negizgi tabystaryn qamtıtyn «Táýelsizdiktiń jıyrma shyńy» degen uranmen ekpindi jıyrma kúndik ótkiziledi. Onyń ár kúni táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikter men bazalyq qundylyqtarǵa arnalady.
Memlekettik komıssııanyń tóraǵasy sóziniń barysynda mereıtoı jylyn merekeleýdiń jáne Jalpyulttyq josparda kórsetilgen sharalardy oıdaǵydaı júzege asyrýdyń birqatar mańyzdy tustaryna da toqtalyp ótti. Qanat Saýdabaevtyń toqtalyp ótkenindeı, qazaqstandyqtardyń ómirin sapalyq jaǵynan kóterý úshin ár otbasy, ár úı, ár kóshe men aýyl, qala men oblys óz aýmaqtaryn jańartýy, kóriktendirýi arqyly mereıtoıǵa daıyndalýy qajet. Sonymen birge, múmkindigine qaraı turǵyndardy aýyz sýmen, gazben qamtamasyz etý máselelerin qarastyrýy tıis. Bul máselelerde Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan tamasha tájirıbe – «Jol kartasy» bar.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn merekeleýde kezekti asa mańyzdy baǵyt – halyqaralyq deńgeıde ótetin aýqymdy sharalar bolatynynan habardar etti. Komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń aıtýynsha, bıylǵy jyldyń mamyrynda IV Astana ekonomıkalyq forýmy, maýsymda ShYU-nyń mereıtoılyq sammıti, Búkilálemdik Islam ekonomıkalyq forýmy, IKU-nyń 38-shi Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesi ótedi. Sonymen qatar, shilde aıynda Astana kúni merekelenip, tamyzda Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylǵanyna 20 jyl tolady. Bulardyń barlyǵy aıtýly sharalar bolyp tabylady.
Memlekettik hatshy, sondaı-aq osy jyldyń naýryzynda Egıpette IKU-nyń HII sammıti ótetindigine arnaıy toqtaldy. Onyń habardar etýinshe, sammıtte Qazaqstan Prezıdentiniń elimizdiń osy Uıymǵa tóraǵalyǵyndaǵy basymdyqtary men tujyrymdamalyq maqsattaryna baılanysty baǵdarlamalyq sóz sóıleýi josparlanyp otyr. Bul sharalardyń barlyǵynda Qazaqstannyń ımıdjin halyqaralyq qoǵamdastyqta kóteretin máseleler kórinis tabady.
Komıssııa tóraǵasy mereıtoılyq sharalardyń baǵdarlamalaryna aqparattyq-nasıhattyq qoldaý kórsetý arqyly olardy jurtshylyqqa jetkizý máselesine toqtaldy. Qanat Saýdabaevtyń keltirgen málimetterine qaraǵanda, mereıtoılyq sharalardy nasıhattaý jumystary ishki jáne syrtqy aqparat keńistiginde qazirdiń ózinde bastaldy. Qazaqstandyq BAQ-tar mereıtoıǵa arnalǵan arnaıy aıdarlar ashty, sondaı-aq Táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy men damýyn arqaý etetin kórkem jáne derekti fılmder túsirý, túrli telebaǵdarlamalar jasaý jumystary bastaldy. Atalǵan jumystar dástúrli BAQ-tarda ǵana emes, ınternet keńistigi men bloger salalaryn da qamtıtyn bolady. Sonymen qatar, elimizdiń jetistikteri týraly materıaldar asa bedeldi sheteldik BAQ-tarda da jarııalanady.
Jalpyulttyq jospar boıynsha, dedi Memlekettik hatshy sóziniń sońynda, 136 shara ótkiziledi. Onyń 68-i qoǵamdyq-saıası, 21-i mádenı, 19-y ǵylym men bilim berý, 12-si sport, 16-sy aqparattyq-ımıdjdik taqyryptarǵa arnalǵan.
Memlekettik hatshynyń baıandamasy aıaqtalǵan soń, Prezıdent Komıssııa tóraǵasynan «Aýyldyń órkendeýi – Qazaqstannyń órkendeýi» aksııasyna baılanysty jergilikti jerlerde qandaı jumystar qolǵa alynyp jatqanyn surady. Qanat Saýdabaevtyń aıtýynsha, jalpyulttyq josparda ár oblysta júzege asyrylatyn jumystar jeke-jeke kórsetilgen. Qazirgi kezde olar qolǵa alynyp jatyr. Barlyq oblystarda, aýdandar men eldi mekenderde Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna daıyndyq kópten beri júrgizilýde. Árbir óńir ózderiniń naqty mindetterin jaqsy biledi. Jyl ishinde atqarylatyn jumystar eldi mekenderdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn qazirgiden de jaqsartatyn bolady.
Budan keıin Elbasyna Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed mereıtoı aıasynda mınıstrlik tarapynan ótkiziletin sharalarǵa daıyndyq jóninde baıandap berdi. Jalpyulttyq josparǵa sáıkes ár oblys Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵynda qandaı is-sharalar ótkizetindigi týraly josparlaryn jasady, dedi mınıstr. О́ıtkeni, ótken jyldyń tamyz, qyrkúıek aılarynda oblystar ákimderi barlyǵynan habardar boldy, bıýdjetterinde oǵan qajetti qarjy qarastyrdy. Al is-sharalar negizinen tórt deńgeıde: Astanada, oblystar ortalyqtarynda, aýdandar ortalyqtarynda jáne ár eldi mekenderde ótedi.
Táýelsizdiktiń mereıtoıy mádenı sharalarmen shektelip qalmaı, áleýmettik salany damytý máselesine de basa kóńil bólinetin bolady. Joldaýda Siz atap kórsetken Táýelsizdik bizge bostandyq, bereke-birlik, saıası jáne áleýmettik turaqtylyq berdi. Osy tórt sóz Tujyrymdamanyń negizgi túıini dep aıtýymyzǵa bolady. Táýelsizdiktiń arqasynda, Siz júrgizgen dana saıasattyń nátıjesinde elimizde bereke-birlik ornady. Birligi joq eldiń ne bolǵanyn kórip otyrmyz. Táýelsizdik jylynda ótkiziletin kez kelgen shara óz eline, óziniń Elbasyna degen shynaıy yqylasyn uıalatatyn shara bolyp ótkiziletinine nyq senimdimin.
Memleket basshysy M.Qul-Muhammedtiń pikirin negizinen quptaı kelip, aýdandar ortalyqtary men eldi mekenderde sherýler ótkizýdiń qajeti joq degendeı oı bildirdi. Onyń esesine Táýelsizdiktiń, el Konstıtýsııasynyń mańyzyn halyqqa túsindirý jaǵyna basa kóńil bólý qajettigin, jańa tarıhymyzdy, ásirese, jastar arasynda keńinen nasıhattaýǵa nazar aýdarý kerektigin qazirden oılastyrýdy tapsyrdy.
El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardy kópshilik qaýymǵa jetkizip, nasıhattaýda BAQ-tardyń orny bólek, róli erekshe. Bul týraly Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Máýlen Áshimbaev habardar etti. Onyń atap ótýinshe, Táýelsizdik mereıtoıyn ótkizýdiń Tujyrymdamasy ázirlendi, Prezıdent Ákimshiligi Baılanys jáne aqparat mınıstrligimen birlesip, medıajospar jasady. Onda jyl ishinde atqarylatyn sharalar naqty kórinis tapqan. Is-sharalar birneshe baǵyt boıynsha nasıhattalady. Jyldyń ár aıynda elimizdiń qol jetkizgen tabystary taqyryptar negizinde BAQ-tarda jan-jaqty kórsetiledi. Olar, Siz atap ótkendeı, barlyq qazaqstandyqtarǵa tanystyrylýy tıis.
Budan soń Máýlen Áshimbaev Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn jurtshylyqqa túsindirý jaıyna toqtaldy. Onyń habardar etýinshe, Joldaýdy túsindirý jumystary jeti aıdy qamtıdy. Prezıdenttiń ótken jylǵy Joldaýyn nasıhattaýda respýblıkalyq jáne aımaqtyq BAQ-tarda 38 myńnan astam materıal jarııalanǵan. Bıyl budan kóp materıal jaryq kórmek. Joldaýdy túsindirý, nasıhattaý aqparattyq jumystardaǵy negizgi basymdyqtardyń biri bolyp tabylady.
Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna arnalǵan kórkem jáne derekti fılmder, beıne jáne aýdıorolıkter túsirilip jatyr, dep jalǵastyrdy sózin Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary. Jaqyn kúnderi olar telearnalarda kórsetile bastaıdy. Sonymen birge, saıası partııalardyń, qoǵamdyq uıymdardyń, úkimettik emes uıymdardyń qatysýymen qoǵamdyq-saıası jáne patrıottyq aksııalar ótkizýdi josparlap otyrmyz. Bul sharalar 1 mamyrda, 4 maýsymda, 6 shildede, 30 tamyzda jalǵasyn taýyp, 16 jeltoqsanda qorytyndylanady.
Máýlen Áshimbaev, sondaı-aq Táýelsizdiktiń tolaıym tabystaryn kórsetetin kitaptar jaryq kóretinin, sheteldik BAQ-tarda da Qazaqstannyń bedelin kóteretin materıaldar jarııalanatynyn atap ótti. Aldymyzdaǵy maqsat – Qazaqstannyń Táýelsizdik alǵannan bergi kezeńderde qol jetkizgen tabystaryn qazaqstandyqtarǵa jetkizý, sol arqyly Táýelsizdik qasıetti qundylyq ekenin árbir azamattyń sanasyna sińirý, dedi ol. Búgingi keńeste aldymyzǵa aqparattyq nasıhatqa qatysty bergen tapsyrmalaryńyz oryndalatyn bolady.
Bıyl birqatar kórshi memleketter de ózderiniń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótedi. Memleket basshysy Túrki tildes memleketter basshylarynyń Keńesinde Ashǵabadta jastar festıvalin ótkizý týraly sheshim qabyldanǵanyn, ony da umytpaý qajettigin eskertti. Táýelsizdik alǵan jyly dúnıege kelgender 20 jasqa keledi. Mektepke barǵan 7 jastaǵy bala 27-ge, on jastaǵy 30-ǵa keledi. Sondyqtan bul jerde jastar tárbıesi, jastar saıasaty erekshe ról atqarady, dep atap ótken Memleket basshysy Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulovqa sóz berdi.
Bilim jáne ǵylym vedomstvosynyń basshysy negizinen Táýelsizdiktiń mereıtoıyna arnalǵan Jalpyulttyq jospardaǵy ózderine qatysty sharalarǵa toqtaldy. Baqytjan Tursynulynyń aıtýynsha, jospardaǵy 136 sharanyń 26-sy Bilim mınıstrligine bekitilgen. О́tkiziletin bul is-sharalardyń basym kópshiligi ózderiniń bolashaǵyn Elbasymen baılanystyrǵan stýdent jastardyń tárbıesi men bilimine baǵyttalǵan.
Mınıstrdiń habardar etýinshe, bilim berý salasynyń balalar baqshasynan bastap, ár mektep pen joǵary oqý oryndarynda 16 myńnan astam túrli taqyrypta is-sharalar ótkiziledi eken. Osynyń aıasynda «Qazaqstandy 20 jyldyǵymen quttyqta» degen jalpyulttyq konkýrs uıymdastyrylady. Eń tartymdy ótetin sharalardyń biri – shetelderde oqıtyn 30 myń qazaqstandyq stýdent pen Qazaqstanda bilim alyp júrgen 100 myń stýdent qatysatyn halyqaralyq shara bolmaq.
Kelesi kezekte «Nur Otan» HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın atap ótkendeı, partııa Jalpyulttyq josparǵa sáıkes arnaıy is-qımyl josparyn ázirledi, qazirgi kezde ol júzege asyrylyp jatyr. «Nur Otannyń» uıymdastyrýymen elimizdiń barlyq óńirlerinde 7 myńnan astam shara ótkiziledi. Onyń barlyǵy maqsatkerlik taqyryptarǵa bólingen. Sonymen qatar, jastardy aýyl-selolardy kóriktendirip, áleýmettik nysandardy salý qurylystaryna kóptep tartý qarastyrylyp otyr.
Partııanyń barlyq 275 oblystyq, qalalyq, aýdandyq fılıaldary ózderiniń is-qımyl josparlaryn jasady, dedi Nurlan Nyǵmatýlın ári qaraı. Olarda naqty nysandar jóninde kórsetilgen jáne sol nysandardy qarjylandyrý jergilikti atqarýshy organdarmen birlese jumys júrgizýdiń nátıjesinde sheshildi. Búginde osyǵan baılanysty birqatar shara júzege asyryldy. Mysaly, 10 qańtarda elimizdiń barlyq aımaqtarynda Táýelsizdik tabystaryna baǵyttalǵan partııalyq aksııa bastaldy. Ol jyldyń sońyna deıin jalǵasady. Aksııanyń basty maqsaty – Táýelsiz Qazaqstannyń osy jyldar ishinde qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq salalarda qol jetkizgen jetistikterin, baǵyndyrǵan belesterin kópshilikke uǵyndyrý, Joldaýda kórsetilgen áleýmettik máselelerdi sheshý.
Memleket basshysy keńeste atap ótkendeı, mereıtoı jylyndaǵy asa iri sharalardyń kópshiligi Qazaqstan astanasynda ótedi jáne bastaý alady. Bul qala basshylyǵyna erekshe daıyndyq jumystaryn júrgizýdi qajet etedi. Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov Memleket basshysyna Astana kúni qarsańynda elordada oblystardyń kúnin ótkizý jaıly usynys bildirdi. Prezıdent ákimniń bul usynysyn quptady.
Keńesti Elbasy Nursultan Nazarbaev qorytty. Memleket basshysy Komıssııa tóraǵasynyń Táýelsizdiktiń 20 jyldyq mereıtoıyna daıyndyq týraly jasaǵan baıandamasynda mazmundalǵan is-sharalardy negizinen maquldady. Odan soń Prezıdent mereıtoıdy uıymdastyrýǵa qatysty birqatar usynystaryn ortaǵa saldy. Táýelsizdiktiń mereıtoıy memlekettiń jańa tarıhyndaǵy asa jarqyn aıtýly oqıǵa bolýy qajet, dedi Elbasy. Bul 2011 jyldyń ǵana emes, Táýelsizdik jyldaryndaǵy júrip ótken joldyń kvıntessensııasy. Sondyqtan da bul jyl halyqtyń ál-aýqatyn kóterý jáne ekonomıkany sapaly arttyrýdaǵy jasampazdyq jyly bolýy qajet. Ortalyq memlekettik organdardyń jáne jergilikti atqarýshy bıliktiń jetekshileri oǵan basshylyq etýmen tyńǵylyqty aınalysýlary tıis.
Odan keıin Prezıdent aldaǵy jumystardyń 8 algorıtmin atap kórsetti. Onyń birinshisi – 2011 jyl, bul – Táýelsiz Qazaqstannyń damýyndaǵy tarıhı meje bolyp tabylady. Osy jylǵa erekshe mártebe berý maqsatynda bul jyl Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy dep resmı jarııalandy. Jyl «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń 20 jyly» uranymen ótetin bolady.
Ekinshi. Elimizdiń mereıtoıyn joǵary deńgeıde jáne tıimdi ótkizýdi úılestirý maqsatynda Memlekettik hatshy basqaratyn Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizý jónindegi memlekettik komıssııa quryldy. Onyń quramyna Prezıdent Ákimshiliginiń, Úkimettiń jaýapty qyzmetkerleri, Parlament depýtattary, ákimder men qoǵamdyq qurylymdardyń ókilderi kirdi. Komıssııa barlyq múddeli taraptar – memlekettik organdardyń, qoǵamdyq uıymdardyń ÚEU jáne bıznestiń kúsh biriktirýin qamtamasyz etedi.
Úshinshi. Mereıtoıdyń Tujyrymdamasy men ótkiziletin sharalarǵa qatysty. Memleket basshysynyń atap kórsetkenindeı, mereıtoıdy merekeleýge arnalǵan tujyrymdama oıdaǵydaı ázirlengen. Tujyrymdamada ártúrli baǵyttaǵy aýqymdy jumystar josparlanǵan, dedi Prezıdent osy týraly. Olardy oryndaý kerek. Formalızmge, qaıtalaýshylyqqa jol berilmeıdi. Kez kelgen sharanyń ereksheligi men mazmundylyǵy joǵary bolýy tıis. Úkimet «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy merekelik medali týraly» Jarlyqtyń jobasyn usynýy qajet. Bul medalmen elimizdiń qalyptasýyna jáne Táýelsizdikti nyǵaıtýda erekshe úles qosqan azamattar nagradtalady.
Prezıdent tórtinshi algorıtm retinde Úkimet ótkiziletin sharalardy qarjymen qamtamasyz etý máseleleriniń jalpylaı alǵanda sheshilgendigin atady. Mereıtoıdy atap ótýge memlekettik organdar ǵana emes, isker toptar da is-qımyl tanytýlary kerek. Bul mereıtoıdy laıyqty ótkizýge qosylǵan azamattyq paryz bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty Elbasy Úkimetke «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorymen birlesip, qazaqstandyq kompanııalardyń demeýshilik qoldaý kórsetý máselesin daıyndaýdy tapsyrdy.
Algorıtmniń altynshysy – tıisti aqparattyq-túsindirý jumystaryn uıymdastyrý. Prezıdent bul máselede, jalpylaı alǵanda, mazmun bar ekenin, endi osylardyń barlyǵyn sapaly túrde júzege asyrý qajettigin atady.
Jetinshi. Saıası-gýmanıtarlyq ınstıtýttardy, sondaı-aq shyǵarmashylyq ıntellıgensııany Táýelsizdiktiń róli men ereksheligin tanystyrýǵa belsendi qatystyrý. Mereıtoı – Qazaqstannyń qazirgi zamanǵy tarıhyna arnalǵan ǵylymı eńbekterdi basyp shyǵarý úshin úlken múmkindik. Ekonomıka men áleýmettik salany reformalaý, saıası jańǵyrý, syrtqy saıasatty qurý, jańa elorda, qazaqstandyq patrıotızm men halyqtar birligi, óńirlik ıntegrasııa – osylardyń barlyǵy jekelegen ǵylymı eńbekterde kórinis tabatyn jańa taqyryptar. Osy baǵytta naqty jumystar júrgizilip jatqanynan habardarmyn, dedi Memleket basshysy. Naqty nátıje kútemiz.
Segizinshi. Táýelsizdik mereıtoıyn merekeleýge azamattyq qoǵam ınstıtýttaryn jáne turǵyndardyń ártúrli tobyn keń kólemde tartý. Memleket basshysy bul baǵytta «Nur Otan» partııasy, sondaı-aq Qazaqstan halqy Assambleıasy erekshe ról atqaratynyn atap ótti. Sonymen qatar, Qazaqstan Azamattyq alıansy bul is-sharalarǵa úkimettik emes uıymdardy da tartý qajettigin eskertti.
Táýelsizdik – bizdiń bolashaq urpaqqa amanat etip qaldyratyn eń basty ıgiligimiz, dedi Elbasy sóziniń qorytyndysynda. Elimizdiń 20 jyl ishinde qol jetkizgen tabystary, qarqyndy damýy qasıetti uǵym – Táýelsizdiktiń arqasynda kelip otyr. Biz ony eshqashan da umytpaýymyz kerek.
Álısultan QULANBAI.
• 01 Aqpan, 2011
Jıyrma jyldyq – eldiktiń, egemendiktiń, kemeldený men keleshekke qulash sermeýdiń tamasha kezeńi
Gazettiń ótken nómirinde habarlanǵanyndaı, 28 qańtarda Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyq etýimen el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan keńes ótti. Oǵan Parlament palatalarynyń tóraǵalary, Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, jekelegen mınıstrlikterdiń basshylary, oblystardyń, Astana men Almaty qalalarynyń ákimderi qatysty. Keńeste Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizýge daıyndyq barysy jáne Jalpyulttyq josparǵa sáıkes ázirlengen Tujyrymdama talqylandy.
Memleket basshysy Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan halqyna dástúrli Joldaýyn arnaǵan edi. Prezıdent sózin aldymen Joldaýdaǵy negizgi basymdyqtardan bastady. Búgin ózderińiz kýá bolǵandaı men jyl saıynǵy dástúrli Joldaýymdy halyqqa jarııa ettim, dedi Elbasy. Joldaýda bıylǵy jyly atqarylýy tıis negizgi baǵyttarymyz ben mindetterimiz aıqyndaldy. Sonyń ishinde Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn el bolyp joǵary deńgeıde atap ótý máselesine erekshe mán berip otyrmyz. Sondyqtan búgingi keńeste osy aıtýly sharaǵa daıyndyq máselelerin ózderińizben talqylap jáne aqyldasyp alýdy jón sanadym.
Táýelsizdik – táńirdiń bizdiń urpaqqa bergen úlken baqyty, halqymyzdyń máńgilik qundylyǵy. Biz búginge deıingi barlyq jetistikterimizge Táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizdik. Jıyrma jyl ishinde eldiń ál-aýqatyn kóterip, tól mádenıetimiz ben memlekettik tildi jańǵyrtý isinde qyrýar jumystar jasadyq. Elimizde bilim, ǵylym, densaýlyq, sport salalary aıryqsha damý ústinde.
Táýelsizdiktiń qasıetin osylaı baǵalaǵan Prezıdent Azııa oıyndaryna toqtaldy. Astana jáne Almaty qalalarynda ótetin 7-qysqy Azııa oıyndaryna 27 elden sportshy qatyspaq. Sóıtip, biz osyndaı qurlyqtyq sport sharasy arqyly Táýelsizdiktiń jıyrma jyldyǵyn bastap ketpekpiz. El tarıhyndaǵy osyndaı biregeı belesti tolaıym tabystarmen qarsy alý barshamyz úshin úlken syn. Táýelsizdik toıy jalpyhalyqtyq sıpatqa ıe bolyp, otandastarymyzǵa aıryqsha rýh berýi kerek. Táýelsizdik toıyna árbir qazaqstandyq óz úlesin qosýy tıis. Ol – aýyl sharýashylyǵynda, óndiriste, ónerkásipte jumys istep júrgen kez kelgen otandasymyzdyń sapaly eńbek etip, el ıgiligin arttyrý degen sóz. Iаǵnı, azamattarymyzdyń adal eńbegi men elge degen shynaıy qurmeti táýelsizdik toıyna jasalǵan úlken tartý bolmaq. Jıyrma jyldyq – eldiktiń, egemendiktiń, kemeldený men keleshekke qulash sermeýdiń tamasha kezeńine aınalýy tıis.
Memleket basshysynyń atap ótkenindeı, Joldaýda memlekettik saıasattyń aldaǵy jyldardaǵy basymdyqtary naqty belgilengen. Bıylǵy Joldaý negizinen áleýmettik baǵytta boldy. Onda elimiz halqynyń áleýmettik ál-aýqatyn kóterýge qatysty úlken blokty sharalar qarastyrylǵan, ekonomıkany ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý boıynsha jańa mindetter qoıylǵan. Olardy júzege asyrý daǵdarystan keıingi damýdaǵy mańyzdy basymdyqtar bolady.
Prezıdent Joldaýdaǵy mindetterdi júzege asyrýǵa kirisý jóninde Úkimetke, barlyq memlekettik organdarǵa jáne ákimderge tapsyrma berdi. Sonymen qatar, Joldaýdy, ondaǵy basymdyqtardy turǵyndar arasynda túsindirý úshin keń aýqymdaǵy is-sharalar júrgizip, oǵan azamattardyń belsendi qatysýyn uıymdastyrý qajettigin atap kórsetti. Bul jumystardy Úkimet, Prezıdent Ákimshiligi, «Nur Otan» partııasy, depýtattar men ákimder úılestirýi tıis.
Joldaýda men elimizdiń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn merekeleý máselelerin erekshe atap óttim, dedi Memleket basshysy ári qaraı. Táýelsizdik – bizdiń eń basty ıgiligimiz, baǵa jetpes qundylyǵymyz. Jas memleket tarıhyndaǵy jańa dáýir dál osy Táýelsizdikten bastaý alady. Dáýir jasampazdyǵy senimdi jáne serpindi damýǵa baılanysty. Sondyqtan da Táýelsizdik erekshe mańyzǵa ıe. Bizdiń aldymyzda osy jyly Táýelsizdik mereıtoıyn asqan uıymdastyrýshylyqpen jáne joǵary ıdeologııalyq deńgeıde ótkizý mindeti tur.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri, Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizý jónindegi Memlekettik komıssııanyń tóraǵasy Qanat Saýdabaev baıandama jasady.
Osydan on toǵyz jyl buryn Táýelsiz Qazaqstan memleketiniń qazyǵyn Siz óz qolyńyzben qadaǵanyńyz barshaǵa belgili, dedi Memlekettik hatshy sóziniń basynda. Sodan bergi ýaqytta Sizdiń tarıhı eńbegińizdiń arqasynda búkil álem qazaq ultyn, Qazaqstan elin barynsha tanydy. Mártebeli memleket retinde moıyndady. Sizdiń Qazaqstan halqyna Joldaýyńyzda kórsetilgen tapsyrmalar men mindetterdi basshylyqqa ala otyryp, biz olardy laıyqty júzege asyrýǵa barlyq kúsh-jigerimizdi jumyldyratyn bolamyz. Sonyń ishinde eń bastysy – Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn búkil qazaqstandyqtar bolyp atap ótý sharalaryna daıyndyq jumystaryn oıdaǵydaı bastap kettik.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri budan keıin el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy atalyp ótiletin jyl ishindegi aýqymdy is-sharalarǵa toqtaldy. Memlekettik komıssııa tóraǵasynyń toqtalyp ótkenindeı, Prezıdenttiń 2010 jyldyń naýryzynda Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna baılanysty bergen tapsyrmalaryna sáıkes, mereıtoıǵa daıyndyq jumystary júıeli túrde júrgizilip jatyr. Úkimet basshysy tóraǵalyq etetin Uıymdastyrý komıteti «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń jıyrma jyldyǵy» jalpyulttyq josparynyń jobasyn ázirledi. Osy jospardyń aıasynda ortalyq memlekettik organdar men jergilikti jerlerdegi basshylardyń árqaısysy ózderiniń qandaı sharalar uıymdastyryp, ótkizetinin biledi.
Mereıtoı jylyndaǵy basty basymdyqtar da aıqyndalǵan. Olar – Qazaqstandy ekonomıkalyq qýatty, búkil álem qarqyndy damyp kele jatqan óńirlik derjava retinde tanyǵan tusaýkeserler ótkizý; Elbasynyń jańa Qazaqstandy qalyptastyrýdaǵy, elimizde beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýdaǵy, jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi aıryqsha rólin kórsetý, barlyq qazaqstandyqtardyń birligi men patrıotızmdi nyǵaıtyp, táýelsiz memleket qurý úderisterindegi, sondaı-aq el taǵdyryna degen jaýapkershilikti arttyrýdaǵy jasampazdyq isterin qazaqstandyqtarmen qatar, álem jurtshylyǵyna tanystyrý.
Komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń atap ótýinshe, Táýelsizdik jylynyń árbir aıy óziniń taqyryptyq baǵyttaǵy is-sharalarymen erekshelenedi. Mysaly, qańtar aıy Qysqy Azııa oıyndaryn, Táýelsizdik alǵannan bergi kezeńderde qazaqstandyq sportshylardyń respýblıkalyq jáne halyqaralyq jarystardaǵy jetistikterin keń aýqymda nasıhattaýǵa arnaldy. Aqpan aıy Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi joǵary bedeline arnalǵaly otyr. Bul aıda qoǵamnyń nazary elimizdiń syrtqy saıasattaǵy bastamalary men qol jetkizgen tabystaryna jáne álem elderimen dostyq qatynasty nyǵaıtýǵa baılanysty taqyryptarǵa nazar aýdarylady.
Naýryzda ótkiziletin sharalar taqyrybyna negizinen urpaqtar jalǵastyǵy, otbasylyq qundylyqtardy qurmetteý ózek bolady, dedi Memlekettik hatshy osy týraly. Al sáýirdegi negizgi is-sharalardyń basty taqyryby ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýǵa arnalady. Munda reformalaý men el ekonomıkasyn ártaraptandyrýdaǵy ǵylym men jańa tehnologııalardyń ereksheligine jáne róline basa nazar aýdarylady.
Komıssııa tóraǵasy, sondaı-aq budan keıingi aılarda júzege asyrylatyn sharalardan da habardar etti. Mysaly, mamyr – birlik pen toleranttylyq taqyrybyna arnalmaq. О́ıtkeni, bul aıda Qazaqstan halqy birligi kúni, Jeńis kúni jáne Otan qorǵaýshy kúni keńinen merekelenip keledi. Maýsymdaǵy basty taqyryp – patrıotızm. Osyǵan baılanysty elimizdiń barlyq óńirlerinde patrıotızmge úndeıtin aksııalar, oıyndar men festıvalder ótkizý josparlanyp otyr. Shilde aıy Qazaqstannyń astanasyna arnalmaq. Sebebi, 6 shilde – Astana kúni. Astana – bolashaqqa umtylǵan elimizdiń táýelsizdiginiń jarqyn sımvoly. Tamyzda Táýelsiz Qazaqstannyń Konstıtýsııasy atap ótiledi. Sondyqtan bir aı boıy el táýelsizdiginiń quqyqtyq negizderin sıpattaıtyn túrli is-sharalar uıymdastyrylatyn bolady. Kúz maýsymynyń alǵashqy aıy – qyrkúıek. Bilim kúnin merekeleýden bastalyp, sonyń aıasynda qazaqstandyq qoǵamda bilim, mádenıet, tilder men rýhanı kelisim máseleleri qamtylady.
Qazanda biz aýyl-seloǵa erekshe nazar aýdaratyn bolamyz, dedi Qanat Saýdabaev. Bul aıda aýylsharýashylyq jumystarynyń qorytyndysy shyǵarylady. Qoǵam agroónerkásip kesheniniń serpindi jobalarymen tanystyrylady. Qarasha údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýǵa arnalady. Bul aıdaǵy shara ulttyq valıýtamyz – Teńge kúnin merekeleýden bastalady. Al mereıtoıdyń qorytyndy kezeńinde (26 qarasha men 15 jeltoqsan aralyǵy) Táýelsiz Qazaqstannyń qol jetkizgen negizgi tabystaryn qamtıtyn «Táýelsizdiktiń jıyrma shyńy» degen uranmen ekpindi jıyrma kúndik ótkiziledi. Onyń ár kúni táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikter men bazalyq qundylyqtarǵa arnalady.
Memlekettik komıssııanyń tóraǵasy sóziniń barysynda mereıtoı jylyn merekeleýdiń jáne Jalpyulttyq josparda kórsetilgen sharalardy oıdaǵydaı júzege asyrýdyń birqatar mańyzdy tustaryna da toqtalyp ótti. Qanat Saýdabaevtyń toqtalyp ótkenindeı, qazaqstandyqtardyń ómirin sapalyq jaǵynan kóterý úshin ár otbasy, ár úı, ár kóshe men aýyl, qala men oblys óz aýmaqtaryn jańartýy, kóriktendirýi arqyly mereıtoıǵa daıyndalýy qajet. Sonymen birge, múmkindigine qaraı turǵyndardy aýyz sýmen, gazben qamtamasyz etý máselelerin qarastyrýy tıis. Bul máselelerde Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan tamasha tájirıbe – «Jol kartasy» bar.
Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn merekeleýde kezekti asa mańyzdy baǵyt – halyqaralyq deńgeıde ótetin aýqymdy sharalar bolatynynan habardar etti. Komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń aıtýynsha, bıylǵy jyldyń mamyrynda IV Astana ekonomıkalyq forýmy, maýsymda ShYU-nyń mereıtoılyq sammıti, Búkilálemdik Islam ekonomıkalyq forýmy, IKU-nyń 38-shi Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesi ótedi. Sonymen qatar, shilde aıynda Astana kúni merekelenip, tamyzda Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylǵanyna 20 jyl tolady. Bulardyń barlyǵy aıtýly sharalar bolyp tabylady.
Memlekettik hatshy, sondaı-aq osy jyldyń naýryzynda Egıpette IKU-nyń HII sammıti ótetindigine arnaıy toqtaldy. Onyń habardar etýinshe, sammıtte Qazaqstan Prezıdentiniń elimizdiń osy Uıymǵa tóraǵalyǵyndaǵy basymdyqtary men tujyrymdamalyq maqsattaryna baılanysty baǵdarlamalyq sóz sóıleýi josparlanyp otyr. Bul sharalardyń barlyǵynda Qazaqstannyń ımıdjin halyqaralyq qoǵamdastyqta kóteretin máseleler kórinis tabady.
Komıssııa tóraǵasy mereıtoılyq sharalardyń baǵdarlamalaryna aqparattyq-nasıhattyq qoldaý kórsetý arqyly olardy jurtshylyqqa jetkizý máselesine toqtaldy. Qanat Saýdabaevtyń keltirgen málimetterine qaraǵanda, mereıtoılyq sharalardy nasıhattaý jumystary ishki jáne syrtqy aqparat keńistiginde qazirdiń ózinde bastaldy. Qazaqstandyq BAQ-tar mereıtoıǵa arnalǵan arnaıy aıdarlar ashty, sondaı-aq Táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy men damýyn arqaý etetin kórkem jáne derekti fılmder túsirý, túrli telebaǵdarlamalar jasaý jumystary bastaldy. Atalǵan jumystar dástúrli BAQ-tarda ǵana emes, ınternet keńistigi men bloger salalaryn da qamtıtyn bolady. Sonymen qatar, elimizdiń jetistikteri týraly materıaldar asa bedeldi sheteldik BAQ-tarda da jarııalanady.
Jalpyulttyq jospar boıynsha, dedi Memlekettik hatshy sóziniń sońynda, 136 shara ótkiziledi. Onyń 68-i qoǵamdyq-saıası, 21-i mádenı, 19-y ǵylym men bilim berý, 12-si sport, 16-sy aqparattyq-ımıdjdik taqyryptarǵa arnalǵan.
Memlekettik hatshynyń baıandamasy aıaqtalǵan soń, Prezıdent Komıssııa tóraǵasynan «Aýyldyń órkendeýi – Qazaqstannyń órkendeýi» aksııasyna baılanysty jergilikti jerlerde qandaı jumystar qolǵa alynyp jatqanyn surady. Qanat Saýdabaevtyń aıtýynsha, jalpyulttyq josparda ár oblysta júzege asyrylatyn jumystar jeke-jeke kórsetilgen. Qazirgi kezde olar qolǵa alynyp jatyr. Barlyq oblystarda, aýdandar men eldi mekenderde Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna daıyndyq kópten beri júrgizilýde. Árbir óńir ózderiniń naqty mindetterin jaqsy biledi. Jyl ishinde atqarylatyn jumystar eldi mekenderdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn qazirgiden de jaqsartatyn bolady.
Budan keıin Elbasyna Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed mereıtoı aıasynda mınıstrlik tarapynan ótkiziletin sharalarǵa daıyndyq jóninde baıandap berdi. Jalpyulttyq josparǵa sáıkes ár oblys Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵynda qandaı is-sharalar ótkizetindigi týraly josparlaryn jasady, dedi mınıstr. О́ıtkeni, ótken jyldyń tamyz, qyrkúıek aılarynda oblystar ákimderi barlyǵynan habardar boldy, bıýdjetterinde oǵan qajetti qarjy qarastyrdy. Al is-sharalar negizinen tórt deńgeıde: Astanada, oblystar ortalyqtarynda, aýdandar ortalyqtarynda jáne ár eldi mekenderde ótedi.
Táýelsizdiktiń mereıtoıy mádenı sharalarmen shektelip qalmaı, áleýmettik salany damytý máselesine de basa kóńil bólinetin bolady. Joldaýda Siz atap kórsetken Táýelsizdik bizge bostandyq, bereke-birlik, saıası jáne áleýmettik turaqtylyq berdi. Osy tórt sóz Tujyrymdamanyń negizgi túıini dep aıtýymyzǵa bolady. Táýelsizdiktiń arqasynda, Siz júrgizgen dana saıasattyń nátıjesinde elimizde bereke-birlik ornady. Birligi joq eldiń ne bolǵanyn kórip otyrmyz. Táýelsizdik jylynda ótkiziletin kez kelgen shara óz eline, óziniń Elbasyna degen shynaıy yqylasyn uıalatatyn shara bolyp ótkiziletinine nyq senimdimin.
Memleket basshysy M.Qul-Muhammedtiń pikirin negizinen quptaı kelip, aýdandar ortalyqtary men eldi mekenderde sherýler ótkizýdiń qajeti joq degendeı oı bildirdi. Onyń esesine Táýelsizdiktiń, el Konstıtýsııasynyń mańyzyn halyqqa túsindirý jaǵyna basa kóńil bólý qajettigin, jańa tarıhymyzdy, ásirese, jastar arasynda keńinen nasıhattaýǵa nazar aýdarý kerektigin qazirden oılastyrýdy tapsyrdy.
El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardy kópshilik qaýymǵa jetkizip, nasıhattaýda BAQ-tardyń orny bólek, róli erekshe. Bul týraly Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Máýlen Áshimbaev habardar etti. Onyń atap ótýinshe, Táýelsizdik mereıtoıyn ótkizýdiń Tujyrymdamasy ázirlendi, Prezıdent Ákimshiligi Baılanys jáne aqparat mınıstrligimen birlesip, medıajospar jasady. Onda jyl ishinde atqarylatyn sharalar naqty kórinis tapqan. Is-sharalar birneshe baǵyt boıynsha nasıhattalady. Jyldyń ár aıynda elimizdiń qol jetkizgen tabystary taqyryptar negizinde BAQ-tarda jan-jaqty kórsetiledi. Olar, Siz atap ótkendeı, barlyq qazaqstandyqtarǵa tanystyrylýy tıis.
Budan soń Máýlen Áshimbaev Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn jurtshylyqqa túsindirý jaıyna toqtaldy. Onyń habardar etýinshe, Joldaýdy túsindirý jumystary jeti aıdy qamtıdy. Prezıdenttiń ótken jylǵy Joldaýyn nasıhattaýda respýblıkalyq jáne aımaqtyq BAQ-tarda 38 myńnan astam materıal jarııalanǵan. Bıyl budan kóp materıal jaryq kórmek. Joldaýdy túsindirý, nasıhattaý aqparattyq jumystardaǵy negizgi basymdyqtardyń biri bolyp tabylady.
Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna arnalǵan kórkem jáne derekti fılmder, beıne jáne aýdıorolıkter túsirilip jatyr, dep jalǵastyrdy sózin Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary. Jaqyn kúnderi olar telearnalarda kórsetile bastaıdy. Sonymen birge, saıası partııalardyń, qoǵamdyq uıymdardyń, úkimettik emes uıymdardyń qatysýymen qoǵamdyq-saıası jáne patrıottyq aksııalar ótkizýdi josparlap otyrmyz. Bul sharalar 1 mamyrda, 4 maýsymda, 6 shildede, 30 tamyzda jalǵasyn taýyp, 16 jeltoqsanda qorytyndylanady.
Máýlen Áshimbaev, sondaı-aq Táýelsizdiktiń tolaıym tabystaryn kórsetetin kitaptar jaryq kóretinin, sheteldik BAQ-tarda da Qazaqstannyń bedelin kóteretin materıaldar jarııalanatynyn atap ótti. Aldymyzdaǵy maqsat – Qazaqstannyń Táýelsizdik alǵannan bergi kezeńderde qol jetkizgen tabystaryn qazaqstandyqtarǵa jetkizý, sol arqyly Táýelsizdik qasıetti qundylyq ekenin árbir azamattyń sanasyna sińirý, dedi ol. Búgingi keńeste aldymyzǵa aqparattyq nasıhatqa qatysty bergen tapsyrmalaryńyz oryndalatyn bolady.
Bıyl birqatar kórshi memleketter de ózderiniń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótedi. Memleket basshysy Túrki tildes memleketter basshylarynyń Keńesinde Ashǵabadta jastar festıvalin ótkizý týraly sheshim qabyldanǵanyn, ony da umytpaý qajettigin eskertti. Táýelsizdik alǵan jyly dúnıege kelgender 20 jasqa keledi. Mektepke barǵan 7 jastaǵy bala 27-ge, on jastaǵy 30-ǵa keledi. Sondyqtan bul jerde jastar tárbıesi, jastar saıasaty erekshe ról atqarady, dep atap ótken Memleket basshysy Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulovqa sóz berdi.
Bilim jáne ǵylym vedomstvosynyń basshysy negizinen Táýelsizdiktiń mereıtoıyna arnalǵan Jalpyulttyq jospardaǵy ózderine qatysty sharalarǵa toqtaldy. Baqytjan Tursynulynyń aıtýynsha, jospardaǵy 136 sharanyń 26-sy Bilim mınıstrligine bekitilgen. О́tkiziletin bul is-sharalardyń basym kópshiligi ózderiniń bolashaǵyn Elbasymen baılanystyrǵan stýdent jastardyń tárbıesi men bilimine baǵyttalǵan.
Mınıstrdiń habardar etýinshe, bilim berý salasynyń balalar baqshasynan bastap, ár mektep pen joǵary oqý oryndarynda 16 myńnan astam túrli taqyrypta is-sharalar ótkiziledi eken. Osynyń aıasynda «Qazaqstandy 20 jyldyǵymen quttyqta» degen jalpyulttyq konkýrs uıymdastyrylady. Eń tartymdy ótetin sharalardyń biri – shetelderde oqıtyn 30 myń qazaqstandyq stýdent pen Qazaqstanda bilim alyp júrgen 100 myń stýdent qatysatyn halyqaralyq shara bolmaq.
Kelesi kezekte «Nur Otan» HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın atap ótkendeı, partııa Jalpyulttyq josparǵa sáıkes arnaıy is-qımyl josparyn ázirledi, qazirgi kezde ol júzege asyrylyp jatyr. «Nur Otannyń» uıymdastyrýymen elimizdiń barlyq óńirlerinde 7 myńnan astam shara ótkiziledi. Onyń barlyǵy maqsatkerlik taqyryptarǵa bólingen. Sonymen qatar, jastardy aýyl-selolardy kóriktendirip, áleýmettik nysandardy salý qurylystaryna kóptep tartý qarastyrylyp otyr.
Partııanyń barlyq 275 oblystyq, qalalyq, aýdandyq fılıaldary ózderiniń is-qımyl josparlaryn jasady, dedi Nurlan Nyǵmatýlın ári qaraı. Olarda naqty nysandar jóninde kórsetilgen jáne sol nysandardy qarjylandyrý jergilikti atqarýshy organdarmen birlese jumys júrgizýdiń nátıjesinde sheshildi. Búginde osyǵan baılanysty birqatar shara júzege asyryldy. Mysaly, 10 qańtarda elimizdiń barlyq aımaqtarynda Táýelsizdik tabystaryna baǵyttalǵan partııalyq aksııa bastaldy. Ol jyldyń sońyna deıin jalǵasady. Aksııanyń basty maqsaty – Táýelsiz Qazaqstannyń osy jyldar ishinde qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq salalarda qol jetkizgen jetistikterin, baǵyndyrǵan belesterin kópshilikke uǵyndyrý, Joldaýda kórsetilgen áleýmettik máselelerdi sheshý.
Memleket basshysy keńeste atap ótkendeı, mereıtoı jylyndaǵy asa iri sharalardyń kópshiligi Qazaqstan astanasynda ótedi jáne bastaý alady. Bul qala basshylyǵyna erekshe daıyndyq jumystaryn júrgizýdi qajet etedi. Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov Memleket basshysyna Astana kúni qarsańynda elordada oblystardyń kúnin ótkizý jaıly usynys bildirdi. Prezıdent ákimniń bul usynysyn quptady.
Keńesti Elbasy Nursultan Nazarbaev qorytty. Memleket basshysy Komıssııa tóraǵasynyń Táýelsizdiktiń 20 jyldyq mereıtoıyna daıyndyq týraly jasaǵan baıandamasynda mazmundalǵan is-sharalardy negizinen maquldady. Odan soń Prezıdent mereıtoıdy uıymdastyrýǵa qatysty birqatar usynystaryn ortaǵa saldy. Táýelsizdiktiń mereıtoıy memlekettiń jańa tarıhyndaǵy asa jarqyn aıtýly oqıǵa bolýy qajet, dedi Elbasy. Bul 2011 jyldyń ǵana emes, Táýelsizdik jyldaryndaǵy júrip ótken joldyń kvıntessensııasy. Sondyqtan da bul jyl halyqtyń ál-aýqatyn kóterý jáne ekonomıkany sapaly arttyrýdaǵy jasampazdyq jyly bolýy qajet. Ortalyq memlekettik organdardyń jáne jergilikti atqarýshy bıliktiń jetekshileri oǵan basshylyq etýmen tyńǵylyqty aınalysýlary tıis.
Odan keıin Prezıdent aldaǵy jumystardyń 8 algorıtmin atap kórsetti. Onyń birinshisi – 2011 jyl, bul – Táýelsiz Qazaqstannyń damýyndaǵy tarıhı meje bolyp tabylady. Osy jylǵa erekshe mártebe berý maqsatynda bul jyl Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy dep resmı jarııalandy. Jyl «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń 20 jyly» uranymen ótetin bolady.
Ekinshi. Elimizdiń mereıtoıyn joǵary deńgeıde jáne tıimdi ótkizýdi úılestirý maqsatynda Memlekettik hatshy basqaratyn Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn ótkizý jónindegi memlekettik komıssııa quryldy. Onyń quramyna Prezıdent Ákimshiliginiń, Úkimettiń jaýapty qyzmetkerleri, Parlament depýtattary, ákimder men qoǵamdyq qurylymdardyń ókilderi kirdi. Komıssııa barlyq múddeli taraptar – memlekettik organdardyń, qoǵamdyq uıymdardyń ÚEU jáne bıznestiń kúsh biriktirýin qamtamasyz etedi.
Úshinshi. Mereıtoıdyń Tujyrymdamasy men ótkiziletin sharalarǵa qatysty. Memleket basshysynyń atap kórsetkenindeı, mereıtoıdy merekeleýge arnalǵan tujyrymdama oıdaǵydaı ázirlengen. Tujyrymdamada ártúrli baǵyttaǵy aýqymdy jumystar josparlanǵan, dedi Prezıdent osy týraly. Olardy oryndaý kerek. Formalızmge, qaıtalaýshylyqqa jol berilmeıdi. Kez kelgen sharanyń ereksheligi men mazmundylyǵy joǵary bolýy tıis. Úkimet «Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy merekelik medali týraly» Jarlyqtyń jobasyn usynýy qajet. Bul medalmen elimizdiń qalyptasýyna jáne Táýelsizdikti nyǵaıtýda erekshe úles qosqan azamattar nagradtalady.
Prezıdent tórtinshi algorıtm retinde Úkimet ótkiziletin sharalardy qarjymen qamtamasyz etý máseleleriniń jalpylaı alǵanda sheshilgendigin atady. Mereıtoıdy atap ótýge memlekettik organdar ǵana emes, isker toptar da is-qımyl tanytýlary kerek. Bul mereıtoıdy laıyqty ótkizýge qosylǵan azamattyq paryz bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty Elbasy Úkimetke «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorymen birlesip, qazaqstandyq kompanııalardyń demeýshilik qoldaý kórsetý máselesin daıyndaýdy tapsyrdy.
Algorıtmniń altynshysy – tıisti aqparattyq-túsindirý jumystaryn uıymdastyrý. Prezıdent bul máselede, jalpylaı alǵanda, mazmun bar ekenin, endi osylardyń barlyǵyn sapaly túrde júzege asyrý qajettigin atady.
Jetinshi. Saıası-gýmanıtarlyq ınstıtýttardy, sondaı-aq shyǵarmashylyq ıntellıgensııany Táýelsizdiktiń róli men ereksheligin tanystyrýǵa belsendi qatystyrý. Mereıtoı – Qazaqstannyń qazirgi zamanǵy tarıhyna arnalǵan ǵylymı eńbekterdi basyp shyǵarý úshin úlken múmkindik. Ekonomıka men áleýmettik salany reformalaý, saıası jańǵyrý, syrtqy saıasatty qurý, jańa elorda, qazaqstandyq patrıotızm men halyqtar birligi, óńirlik ıntegrasııa – osylardyń barlyǵy jekelegen ǵylymı eńbekterde kórinis tabatyn jańa taqyryptar. Osy baǵytta naqty jumystar júrgizilip jatqanynan habardarmyn, dedi Memleket basshysy. Naqty nátıje kútemiz.
Segizinshi. Táýelsizdik mereıtoıyn merekeleýge azamattyq qoǵam ınstıtýttaryn jáne turǵyndardyń ártúrli tobyn keń kólemde tartý. Memleket basshysy bul baǵytta «Nur Otan» partııasy, sondaı-aq Qazaqstan halqy Assambleıasy erekshe ról atqaratynyn atap ótti. Sonymen qatar, Qazaqstan Azamattyq alıansy bul is-sharalarǵa úkimettik emes uıymdardy da tartý qajettigin eskertti.
Táýelsizdik – bizdiń bolashaq urpaqqa amanat etip qaldyratyn eń basty ıgiligimiz, dedi Elbasy sóziniń qorytyndysynda. Elimizdiń 20 jyl ishinde qol jetkizgen tabystary, qarqyndy damýy qasıetti uǵym – Táýelsizdiktiń arqasynda kelip otyr. Biz ony eshqashan da umytpaýymyz kerek.
Álısultan QULANBAI.
Qoǵam • Búgin, 08:55
Jádiger • Búgin, 08:50
О́ner • Búgin, 08:45
Jańashyldyqtar men basymdyqtar túsindirildi
Qoǵam • Búgin, 08:40
Teatr • Búgin, 08:35
Altyn Orda tarıhynan syr shertedi
Rýhanııat • Búgin, 08:30
Qazanda basylǵan qazaq dastany
Basylym • Búgin, 08:25
Ǵylym salasyndaǵy jasandy ıntellekt
Ǵylym • Búgin, 08:20
Tarıh • Búgin, 08:15
Energetıkalyq táýelsizdikke júıeli betburys
Saıasat • Búgin, 08:12
Salyq kodeksi: Alǵashqy aıdaǵy kiris qandaı?
Salyq • Búgin, 08:10
Memleket pen qoǵamnyń ózara tıimdi is-qımylyna negizdelgen joba
Saıasat • Búgin, 08:07
Shetelde suranysqa ıe otandyq bastamalar
О́ndiris • Búgin, 08:05
Rýhanııat • Búgin, 08:02
Berik Asylov, Bas prokýror: Bul qujat jańa dáýirdiń irgetasyna aınalady
Suhbat • Búgin, 08:00