Shańǵyshylar Shymbulaqtan qol bulǵaıdy

Azıada, árıne, aıtystyń or­ny emes. Biraq «Kórmes túıeni de kórmes» degen esti eldiń azamaty emespiz be, bir saryjaǵal basy­lymnan bir aıtyskerdiń bet-aýzy qı­saı­mastan «Menińshe, Qazaq­stan eki álemde ómir súrip jatyr. Birinshisi – «Habar» arnasynda kórseti­lip, «Egemen Qazaqstanda» jazy­lyp jatqan Qazaqstan, ekinshisi – qarapaıym qazaq ómir súrip jatqan Qazaqstan» dep «áýlıelik» tany­typty. Keshegi «Keńes odaǵy» degen elde ómir súrse álgi aıtqyshyńyz qyzyl jaǵaly kommýnısterdiń al­dynda osy sózi úshin biraz «terlep-tepshýine» týra keler edi, biraq ózi keketip-muqatyp otyrǵan óz eliniń búgingi óskenin, óngenin, damyǵanyn kórgisi kelmegenimen, keraýyz «jaz­ǵyshtardyń»  bir eli aýzyna eki eli qaqpaq qoımaıtyn degdarlyǵyn da moıyndaýy kerek edi. Já... Bárin aıt ta birin aıt, álgi aı­tysker mysalǵa keltirgen «qara­paıym qazaq» buryn Shymbulaq­qa qalaı jetýshi edi? Áýeli avtobýspen nemese taksımen «Medeý» muz aıdyny keshenine kóterile­tin. Ol jerde jolaýshylardy «Shym­bu­laq­qa deıin 8 myń teń­gege jetkizip salamyz»  dep, kó­ne­toz «Nıva» kó­lik­teriniń ıeleri kútip turatyn. О́zimizdi qoıshy, sheteldik týrıster aldynda jerge qaratatyn bul mysal, mine, budan birneshe jyl buryn ashy shyndyq edi. Al «Habar» men «Egemen Qazaqstan» dá­rip­teıtin Azııa oıyndarynyń Qa­zaq­standa ótýi deıtin tátti shyn­dyq osy «jabaıylyqtyń» kózin joıdy. «Chimbulak Development» kompa­nııasy «Medeý» muz aıdyny men «Shymbulaq» taý shańǵysy ký­ror­tynyń arasyndaǵy asý da asý belderdi jalǵaıtyn aspaly ar­qan jolyn tartyp, kúlli qarapa­ıym qazaqstandyqtar men shetel­dik týrısterdi qýantyp tasta­dy.  Muny bireýler aıtpasa aıtpas, kórmese kórmes, biraq patsha kóńildi kúlli jurttyń qýanyshyn bólisý úshin «Habar» kórsetedi, «Egemen Qazaq­stan» jazady. Sonymen... Taý shatqalyndaǵy aspaly ar­qan jolynyń uzyndyǵy 4 572 metr, ıaǵnı ol uzaqtyǵy jóninen álem­de AQSh (4 979 m.) pen Fran­sııadaǵy (4942 m.) aspaly arqan joldarynan keıin úshinshi orynda tur. Aspaly arqan arqyly jo­ǵary-tómen qatynaıtyn kabınalar sany 114, al onyń árqaısysyna 8 adam beımaral syıady. Júıriktigi de eren. Buryn eski «Nıvanyń» ýly tútinin juta otyryp 1 saǵatta kóteriletin bıigińizge qazir 15-20 mınótte jete alasyz. Sekóndine 6 metr jyldamdyqpen júıtkıtin aspaly arqan jolyna bekitilgen kabınalar 1 saǵatta 2 myń týrısti tasıdy. Al baǵasy kóne «Nıvadan» áldeqaıda arzan! Búldirshinderge, zeınetkerler men múgedekterge, UOS ardagerleri men olarǵa teńes­tirilgenderge jeńildik jasalǵan. Mundaıda «Bárekeldi!» demegende endi qaıda «Bárekeldi!» deımiz! «Shymbulaqty» shyn máninde shańǵyshylar mekenine aınal­dy­ryp, týrıster tańǵala tamasha­laı­tyn keshenge aınaldyrý úshin 200 mıllıon kóleminde ınvestısııa tartylypty. Ol qyrýar qar­jyny «Habar» kórsetip, «Egemen Qazaq­stan» jazatyn Qazaqstan­nyń «Qaz­kom­mers­bank» AQ men «Qa­zaq­stan­nyń damý banki» AQ bólgen. Sonymen, keshe qaraǵaılary kókke naızadaı shanshylǵan, shyń­dary aq shashty aqsaqaldaı qol bul­ǵaǵan jáne shyrshalary toty­daı taranǵan «Shymbulaq» taý shań­ǵysy sporttyq bazasynda Azıa­daǵa aq tilekpen kelgen sheber shańǵyshylar básekeni bastap ketti. Tómenge quldılaýda júregi túkti, býyny myqty, tózimi berik, talaı jarystarda oza shaýyp shyńdalǵan shańǵyshylar ǵana top jarady desek, 31 qańtar men 4 aqpan araly­ǵyn­da bolatyn ja­rysta qazaq­standyq jankúıer­lerdiń úmitin D.Koshkın (Al­maty), A.Telmınov (Almaty), P.Chernıchenko (Alma­ty), I.Zakýrdaev (ShQO), T.Pımenov (ShQO), E. Cherepanova (Almaty), M. Antashkevıch (ShQO) jáne L. Fedotova (Almaty) sııaqty shań­ǵy sportynyń shalquıryq tul­par­lar­daı berenderi senimdi aqtaıdy dep kútemiz. Aıtsaq aıtqandaı, alǵashqy kúni taýdan tómen qaraı quldılaı syrǵanaýdan erler arasynan qazaqstandyq Dmıtrıı Koshkın birinshi oryndy (1.27.52) jeńip alyp, Azıada chempıony atansa,  Igor Zakýrdaev atty taǵy bir jerlesimiz ekinshi orynǵa ıe bol­dy. Sondaı-aq, áıelder ara­sy­nan Ońtústik Koreıalyq saıypqyran Kım San Djý (1.37.61) altynnan alqa taqsa, ekinshi oryndy qazaq­standyq Lıýdmıla Fedotova ıelendi. Úshinshi oryndy Ońtústik Koreıanyń taǵy bir dúldúli Djýng Heıma qanaǵat tutty. * * * SÝPER-GIGANT SLALOMYNDA Taýdan quldılaı syrǵanaýdyń qıyndyǵy kóp. Onyń ústine eńiske qaraı buralań burylys­tardan tura­tyn jarys joly taý shańǵysy sportynyń basqa túrlerine qara­ǵanda uzaqtaý. Mysaly, erler úshin eń úlken qashyqtyq – 3 km. 800 m. bolsa, eń qysqasy - 2435 m. Qorqynyshy da jeterlik. My­sa­ly, saǵatyna 140 km. jyldam­dyq­pen júıtkip kele jatqan je­ńil máshıneni kózge elestetińiz. Jol-kólik apattary osyndaı joǵary jyldamdyqtyń saldarynan oryn alyp jatady. Al shańǵyshy qyz-jigitter taýdan tómen qaraı qyran­sha sorǵalaǵan kezde saǵatyna 120-140 km. jyldamdyqty baǵyndy­rady. Tynysty taryltyp, kózden jas parlatar bul jyldamdyqty der kezinde tepe-teńdik saqtap, shuǵyl burylysta shalt qımyldaı bilgen sheber sportshy ǵana eńsere alady. Túıetaıly bıikten sekirip ótý bir kórgenge ǵana ońaı, áıtpese barystaı sekirgen sáttegi qashyq­tyq 40-50 m.-ge jetedi. Júıkege de, júrekke de syn túsetin sát osy. Sondyqtan taýdan shańǵymen qul­dılaý sporty naǵyz sańlaqtar­dyń ǵana qolynan keleri sózsiz. Keshe «Shymbulaq» taý shań­ǵy­sy bazasynda bolǵan sýper-gıgant slalom jarysyna ár elden kelgen 24 shańǵyshy shyqty. Ja­rys, ásirese, Qazaqstan men Oń­tús­tik Koreıa shańǵyshylary­nyń arasynda tartysty ótti. Jarys jolyna 14 bolyp shyǵyp, qus ushar bıikten quldılaı syrǵana­ǵan Igor Zakýrdaev shuǵyl burylystardan tura­tyn 2, 5 km. qashyqtyqty 1:04.61 ýaqytta eńserip, jeńimpaz atandy. Ekinshi oryndy burnaǵy kúni altyn medal ıegeri atanǵan Dmıtrıı Kosh­kın ıelendi. Ol tıisti qashyq­tyqty 1: 05. 27 ýaqytta baǵyn­dyr­dy. Azıada altyny men kúmisiniń sanyn kóbeıte túsken qos jerlesimizdi jankúıerler aty­­nan quttyq­taı otyryp, olar­dy endi álem, Olımpıada qashyq­tyqtarynda da jeńimpaz atanady dep senemiz. Úshinshi oryn Ońtús­tik Koreıalyq Kım Vosýng (1: 06. 58) qanaǵat tutty. Aıtpaqshy, jankúıerlerdiń kóńil-kúıin ózi­niń erekshe shaban­dyǵymen «tań­ǵal­dyrǵan» shańǵy­shy da bolmaı qalǵan joq. Mysaly, Nepal elinen kelgen shańǵyshy «asyqpaǵan arbamen qoıan alady» degendeı, basqa sportshylar bir mınótte ótip jatqan qashyqtyqty ish pys­tyrar ýaqytta (2:37.65) syrǵanap ótti. Áıelder arasyndaǵy básekege 10 shańǵyshy qatysty. Jarys jo­lyna birinshi bolyp shyqqan Ksenııa Stroılova taýdan qul­dılaı syr­ǵanaýdy 1: 15. 28 ýaqytta ótip, báse­keni sylbyrlaý bastady. Ońtús­tik Koreıalyq Kım Sýn Jo qazaqstan­dyq shańǵyshyǵa qaraǵan­da shap­shań­dyq tanytyp, bul mejeni 1:10.83 ýaqytta syrǵanap ótti. Budan keıin jarys jolyna shyq­qan­dardyń esh­qaısysy koreıalyq shańǵyshy qyzdan asa almady. Bi­raq qazaqstandyq shańǵyshy Lıýd­mıla Fedotova bul qashyqtyqty 1:11.33 ýaqytta ba­ǵyn­dyra bildi. Sóıtip, Kım Sýn Jo – birinshi, Lıýdmıla Fedotova – ekinshi, al taǵy bir koreıalyq shań­ǵyshy Jýng Heımen – úshinshi oryndy ıelendi. Sonymen, «Shym­bulaq» taý shańǵysy baza­syn­da ótken sýper-gıgant slalom báseke­sin­de bizdiń shań­ǵy­shylary­myz bir altyn, eki kúmis medalǵa qol jetkizdi. Kósemáli SÁTTIBAIULY.