Zań jobasy biraýyzdan maquldandy

Keshe Parlament palatalarynyń birlesken otyrysy ótip, ony Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov ashyp, júrgizip otyrdy. Kún tártibi boıynsha birlesken oty­rys­tyń qaraýyna bir-aq másele engizildi. Ol «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Konstıtýsııasyna tolyqtyrý engizý tý­ra­ly» zań jobasyn birinshi oqylymda qaraý edi. Atalǵan máseleni kún tár­ti­bine engizý daýysqa qoıylǵanda, ol biraýyzdan qabyldandy. Osy­dan keıin jańa zań jobasy jó­ninde baıandama jasaý úshin sóz Prezıdent Ákimshiligi Basshy­sy­nyń orynbasary Talǵat Dona­qov­qa berildi. Ol usynylyp otyr­ǵan zań jobasy Ata Zańnyń 53-babynyń 1-tarmaqshasyna jáne 91-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes Elbasy sheshimimen engizilip otyrǵanyn jetkizdi. Zań jobasynyń basty maqsaty – kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizýge konstıtýsııalyq negizderdi belgileý bolyp tabylady. Ol Memleket basshysyna kezekten tys prezıdenttik saılaý ót­kizý jónindegi konstıtýsııalyq qu­qyq berýdi qarastyrǵan. Bizdiń­she, dedi ol, usynylǵan zań jo­basy osy maqsatty oryndaǵan. Mine, zań jobasynyń qysqasha mazmuny osy, qoldaýlaryńyzdy ótinemin, dep ol óziniń qysqa baıandamasyn aıaqtady. Baıandamashyǵa eshqandaı su­raq bolmaǵan soń zań jobasyn tal­qylaý bastaldy. Alǵashqy bo­lyp sózdi Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma ko­mıtetiniń múshesi ????? ???????? Berik Bekjanov aldy. Búgin táýelsiz Qazaqstan­nyń demokratııaly, quqyqtyq mem­leket retinde qalyptasý ke­zeńindegi tarıhı mańyzy bar kún. О́ıtkeni, biz búgin elimizdi odan ári demokratııalandyra túsý ba­ǵytyn kózdeıtin damýdyń al­ǵy­sharttaryn qalyptastyratyn ta­rıhtyń jańa betin ashpaqpyz, dep bastady ol óziniń sózin te­reń­nen tolǵap. Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti, – Elbasy Nursultan Nazarbaev Memleket basshysyna kezekten tys saılaý ótkizý jónindegi konstıtýsııalyq quqyq berý jó­nindegi zań jobasyn usyný ar­qy­ly eldiń erkin qoldaıtyn demo­kratııalyq qundylyqtarǵa jol ashqan taǵy bir mańyzdy qadam jasady, deı kelip, ol Elbasynyń prezıdenttik ókilettigin 2020 jylǵa deıin uzartýdy qoldaıtyn referendým ótkizý týraly bas­ta­many aýyzǵa aldy. Munyń ózi bú­kilhalyqtyq qozǵalysqa aınalǵan shara bolǵan edi. Biraq Memleket basshysy demokratııalyq qundy­lyq­tardy eskere kele, referendým ótkizbeý týraly sheshim qa­byldaı otyryp, halyq qalaýyn bildirýdiń demokratııalyq túri – merziminen buryn saılaý ótkizýdi usyndy. Sóıtip, ol óziniń oıy men pikiri, maqsaty men múddesi halyqpen birge ekenin kórsetti. Bizdiń maqsatymyz – halyqtyń múddesi úshin qabyldanǵan sheshimdi konstıtýsııalyq turǵydan bekitý. Qoldanystaǵy Ata Zańy­myz prezıdenttik laýazymnyń kezekti saılaýyn ótkizýdi ǵana qa­rastyrady, al ony ótkizýdiń tár­ti­bi men merzimi arnaıy konstı­týsııalyq zańmen bekitilgen. Biz halyq bıliginiń ústemdigin qam­tamasyz etý maqsatynda elimizdiń órkendeýi men qoǵamdyq turaq­ty­lyqty nyǵaıtýdy kózdegen demo­kratııalyq qaǵıdattardy jaqtaı otyryp, Elbasynyń usynysyn qoldaýymyz kerek, dep sózin aıaqtady. Ekinshi bolyp sóz alǵan senator ????? ??????Berik Imashev bul bastama Konstıtýsııalyq Keńestiń «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Kons­tı­týsııasyna ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý jónindegi» Par­lament 14 qańtarda qabyl­da­ǵan zańynyń Ata Zańǵa sáıkes­sizdigi týraly sheshimine oraı bo­lyp otyrǵany belgili, dep bas­ta­dy óziniń sózin. Solaı deı otyra, Konstıtýsııalyq Keńes respýb­lı­kalyq referendýmda memleketimiz úshin asa mańyzdy barlyq má­se­leler, sonyń ishinde Tuńǵysh Prezıdent – Elbasynyń prezıdenttik ókilettigin uzartý máse­lesi de sheshilýi múmkin dep atap ótti. Sonymen qatar, atalmysh zańdy konstıtýsııalyq dep tanı otyra, Konstıtýsııalyq Keńes bul zań boıynsha prezıdenttik óki­let­tikti uzartý bir rettik nemese kóp rettik sıpat ala ma, sondaı-aq Memleket basshysyn saılaýdan bas tartýdy bildire me degen dúdamaldyqty alǵa tartty. Biz­diń pikirimizshe, Konstıtýsııalyq Keńestiń bul ustanymy talas týdyrady. Quqyqtanýshy retinde men Konstıtýsııalyq Keńestiń she­shimine qarsylyq bildirip, sha­ǵymdaný prosesin bastaý logı­kalyq jaǵynan senimdi der edim. О́ıtkeni, Konstıtýsııalyq Keńes kórsetken máseleler Ata Zań arqyly emes, qajettigine qaraı tıisti konstıtýsııalyq zańdarǵa sáıkes sheshimin tabar edi, deı kelip, depýtat osy qatardaǵy pikirin: «Degenmen men Konstı­tý­sııa­lyq Keńestiń sheshiminiń mańy­zyn tómendetýden aýlaqpyn», dep qorytty. Biraq, dedi ol sózin ári qaraı jalǵastyryp, Prezıdent másele­niń qoǵamdyq mańyzdylyǵyn eskerip, talas máseleni zańdylyq pro­sedýralar arqyly jalǵas­ty­rý jolyn jaýyp tastady. О́ziniń Qazaqstan halqyna jasaǵan Ún­deýinde Memleket basshysy: «Men Konstıtýsııanyń saqta­lýy­na kepildik berýshi Prezıdent retinde saıasatshylardyń kelesi býynyna dúdámal baǵdar beretin presedenttiń jasalýyna jol bermeımin», degen edi. Osy sóz­der­den Prezıdenttiń asa mańyzdy máseleniń Konstıtýsııaǵa sáıkes emestigi týraly kúmán kóleńkesin de qaldyrǵysy kelmeıtindigi kó­ri­nip tur. Amerıka fılosofy Frıman Klark: «Saıasatker kelesi saılaý týraly, al memlekettik qaıratker kelesi urpaq týraly oı­laıdy», degen qanatty sóz aıt­qan. Elimizdiń Prezıdenti usyn­ǵan formýlasy arqyly quqyqtyq jáne demokratııalyq memleket qu­rýdyń jasampazdyq jolyn oı­laıtyn joǵary laýazymdy tulǵa ekenin kórsetip, óziniń Ult Kósh­basshysy ekendigin taǵy da bir ret aıǵaqtady. Elbasynyń bári­miz­di biriktiretin bul bastamasy konstıtýsııalyq-quqyqtyq negizge ıe. Ata Zańnyń 53-babynyń 1-tar­maqshasynda el Prezıdenti­niń usynysymen Parlament pa­la­talarynyń birlesken otyrysy Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi qarastyra alady dep jazylǵan. Sonymen birge, Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlardyń jobasyn Prezıdent Parlament­tiń qaraýyna usynady degen tár­tip Konstıtýsııanyń 91-babynyń 1-tarmaǵynda qarastyrylǵan, deı kelip, senator Prezıdenttiń kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý jónindegi zań jobasyn usynýy Ata Zańǵa qaıshy kelmeıtindigin atap ótti. Munyń ózi zańdylyq turǵydan ǵana emes, so­nymen birge, logıkalyq tur­ǵy­dan da negizdi, dedi ol. О́ıtkeni, prezıdenttik laýazymdy atqaryp otyrǵan adam retinde Elbasy kezekten tys saılaý ótkizýdi usyn­sa, bul onyń jeke múddesi emes, halyqtyń, memlekettiń, qoǵam­nyń múddesin kózdegenin kórset­peı me? Tipti bul jaǵdaıda onyń prezıdenttik ókilettigi eki jylǵa qys­qaraıyn dep otyrǵany da belgili. Biraq Elbasy osynyń bá­rine qaramaı, halyqtyń qalaýy­men kezekten tys prezıdenttik saı­laý ótkizýdi usynyp otyr. Osy máselelerdi eskere kelip, El­basyna kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly quqyq berý qajet dep esepteımin, dep ol óziniń sózin aıaqtady. Sóz kezegi Májilis depýtaty Nıkolaı Týreskııge berildi. Bú­gingi Konstıtýsııaǵa engizilgeli otyrǵan tolyqtyrý sońǵy eki aıda Elbasynyń prezıdenttik ókilettigin uzartý týraly elimizde bastalǵan dıskýssııanyń jemisi dep esepteımin, dep bastady ol óziniń sózin. Referendým ótkizýdi saılaýshylardyń jartysynan kóbi, sonymen qatar qoǵamdyq uıym­dar men kóptegen saıası par­tııa­lardyń qoldaǵany belgili. Biraq bul dıskýssııanyń sońǵy núk­tesin Nursultan Nazarbaev óziniń referendýmnan bas tartý týraly Qazaqstan halqyna jasaǵan Ún­deýinde qoıyp berdi. El­basy ózine degen senim kórsetkeni úshin saılaýshylarǵa alǵysyn bildire kelip, saıasatkerlerdiń kelesi býynyna dúdámaldyq oı qal­dyratyn presedenttiń bol­ǵa­nyn qalamaıtynyn atap ótti. Elbasynyń kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly usy­nysy azamattyq qoǵam men halyqaralyq uıymdar tarapy­nan qoldaý taýyp otyr. Men de de­pýtat retinde Konstıtýsııaǵa engiziletin osy tolyqtyrýdy qol­dap, ony birinshi oqylymda maq­uldaýdy usynamyn, dedi N.Týreskıı. Budan keıin sóz Senat de­pýtaty, Ekonomıkalyq jáne óńir­lik saıasat komıtetiniń hat­shy­sy Talǵatbek Abaıdildınge berildi. Depýtat daýysyna diril bitip, sál-pál tolqı sóıledi. Ús­timizdegi jyldyń 31 qańtarynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti – Ult Kóshbasshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń halyq­qa Úndeýin tyńdaǵannan keıin qatysýshylar bizdiń Prezıdent kezekti durys ta salıqaly sheshim qabyldady degen oıda boldy, dedi Talǵatbek Jámshıtuly. Memleket basshysy Nursultan Nazar­baevty óz lıderi etip kórgisi keletin qazaqstandyqtardyń qata­ry kún sanap ósýde. Mıl­lıon­daǵan azamattardyń júregi óz taǵdyrlaryn táýelsizdikti alǵan­nan bastap halqyn baqýat­ty­lyq­qa únemi talmaı jáne týra jetelep kele jatqan adamǵa senýge burady. Nazarbaev strategııasy – bolashaqty oılaý, alǵa ketýge áreket etý. Halyqtyń, eldiń jáne qoǵamnyń múddesinen týyn­daı­tyn saıası máselelerdi pragma­tı­kalyq jáne tıimdi sheshý Nur­sul­tan Ábishulynyń aıryqsha qa­sıetteri sanalady. Qazaqstandy aıaǵynan nyq turǵyzý jáne da­my­týdaǵy Elbasynyń eren eńbegi halyq tarapynan qoldaý taýyp, obektıvti baǵaǵa ıe. Shyntýaı­tynda bul jyldar Prezıdent pen qoǵam úshin de ońaı bolǵan joq. Memleket basshysynyń prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizýge taǵy da barýy týraly sheshimi Ult Kóshbas­shy­synyń óz prınsıpine adaldyǵyn, onyń durys joldy tańdaǵanyn kórsetedi. Kez kelgen jaǵdaıda Elbasy demokrat bolyp qala beredi. О́z halqyna bergen ýádesin Prezıdent oryndady. Elimiz Konstıtýsııa prınsıpterin saq­taı otyryp, Nursultan Ábishuly zańnamalyq negizde salmaqty da absolıýtti demokratııalyq sheshim qabyldady. Sondyqtan da árip­tes­terimdi «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Konstıtýsııasyna tolyqtyrý engizý týraly» Zań­nyń jobasy jónindegi máseleni birinshi oqylymda maquldaýǵa shaqyramyn, dep aıaqtady sózin T.Abaıdildın. Ata Zańǵa tolyqtyrý engizý jónindegi máselege qatysty pikirin bildire ketken Májilis de­pýtaty Serik Temirbolatov Pre­zı­denttiń Konstıtýsııanyń 41-ba­byna tolyqtyrý engizý týraly usynysyn qoldaıtynyn bildire kelip, áriptesterin osy qujatqa birinshi jáne ekinshi oqylym­darda daýys berýge shaqyrdy. Osy rette depýtat zańdyq qujat óziniń maǵynasy jaǵynan ma­ńyz­dylyǵyn, alaıda kólemi jaǵynan shaǵyn bolǵandyqtan, ony ekinshi oqylymǵa pysyqtaý úshin birlesken komıssııa qurýdyń qajeti joqtyǵyn alǵa tartty. Engiziletin tolyqtyrý Memleket basshy­syn merziminen buryn saılaý jónindegi Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń Prezıdenti N.­Á.Na­zar­baevtyń sheshimin júzege asyrý úshin quqyqtyq alań qurýmen baılanysty. Negizinen Konstıtýsııada kezekten tys saılaý ótkizý máselesi qarastyrylmaǵan. Son­dyq­tan Konstıtýsııanyń 41-ba­by­na tolyqtyrý engizý merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý tetigin qarastyratyn «Qa­zaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Prezıdenti tý­raly» Konstıtýsııalyq zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlardy engizýge múmkindik beredi. Sondaı-aq depýtat bilikti zań­ger retinde Parlament tarapynan Konstıtýsııaǵa túzetýlerge Kons­tıtýsııalyq Keńestiń shyǵarǵan sheshimine de óz oıyn bildire ketti. Ol mundaı qadamdy 5 mıllıonnan astam adamnyń erkine baı­lanysty jasalǵandyǵymen tú­sin­dirdi. Iаǵnı, depýtattar Kons­tıtýsııanyń 3-babynyń 3-tar­ma­ǵyn negizge ala otyryp, ózderiniń konstıtýsııalyq ókilettigine sáı­kes áreket jasaǵan. Depýtat osy rette basqasha áreket etý de múmkin bolmaǵandyǵyn alǵa tart­ty. Alaıda atalǵan zańdyq qujat boıynsha Konstıtýsııalyq Keńes sheshim shyǵarsa, Prezıdent oǵan óziniń qarsylyǵyn bildirmegen. Bul sheshim qaıta qaraýǵa jatpaıdy. Sondyqtan da Konstıtýsııalyq Keńes sheshimi qurmetteledi jáne basshylyqqa alynady, dedi Serik Ǵab­dollauly sóziniń sońynda. Qurmetti áriptester, dep sózin bastaǵan Senat depýtaty Aleksandr Savchenko by­laı dedi: Konstıtýsııalyq Keńes elimizdiń tuńǵysh Prezıdentiniń ókilet­tigin 2020 jylǵa deıin uzartýǵa arnalǵan respýblıkalyq referendým ótkizý jónindegi bizdiń Zańymyz Konstıtýsııaǵa sáı­kes emes dep tapqannan keıin Memleket basshysy halyqqa ún­deý jarııalap, Prezıdent saı­laýyn merziminen buryn ótkizý týraly usynys engizdi. De­pý­tattyń paıy­mynsha, Prezıdent osylaı­sha taraptar múddesiniń ymyraǵa kelýine qol jetkizip otyr. Bizder, depýtattar korpýsy jáne 5 mıllıonnan astam saı­laý­shylar armııasy, elimizdiń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Ult Kósh­bas­shysy Nursultan Nazarbaev bizben bolady, bar jáne árqashan birge degen óz pikirimizdi bildirdik, dedi senator. Sondyqtan da bastaǵan isimizdi birge aıaqtaý, elimizdi álemniń básekege qabiletti elderi sanatyna qosý baǵy­tyndaǵy qadamdarymyzdy ári qaraı jalǵastyramyz. Parlament palatalarynyń keshegi birlesken otyrysynyń kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha sóıleımin degen depýtattar áli de kóp edi. Alaıda olardyń barlyǵynyń pikiri bir jerden shyǵyp jatqandyqtan, rá­sim boıynsha sóz alǵan Senat depýtaty Iran Ámirov talqy­laýdy osymen toqtatýǵa shaqyr­dy. Senatordyń bul usynysy áriptesteri tarapynan qoldaý tapty. Sondaı-aq qos palata de­pýtattary «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Konstıtýsııasyna to­lyq­tyrý engizý týraly» Qazaq­stan Respýblıkasy zańynyń jo­ba­syn birinshi oqylymda bir­aýyzdan maquldady. Atalǵan zań­dyq qujatqa Senattyń – 42, al Májilistiń 105 depýtaty qoldap daýys berdi. Birinshi oqylymda qoldaý tapqan zańdyq qujat tártip boıynsha sol kúni kún tártibine ekinshi oqylymda qaraý úshin engizildi. Zań jobasynyń máni barshaǵa tanys bolǵan­dyq­tan, eshqandaı pikir bola qoıǵan joq. Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov zań jobasyn ekinshi oqylymda daýysqa qoı­ǵan­da, ol depýtattar tarapynan bir­aýyz­dan qabyldandy.