Shyn júırikter shırek fınalǵa shyqty

Fransııada ótip jatqan fýtboldan Eýropa chempıonaty toptyq týrdy aıaqtaǵannan keıin bir kúndik úzilis alyp, 25 maýsymda shırek fınaldyq pleı-off shaıqastaryn bastap ketti. Onda senbi-jeksenbi kúnderi 6 match bolyp ótti. Qalǵan eki kezdesý keshe túnde oınaldy. Osylaısha órmektiń júzinen aýyp ketken birinshilik óziniń sheshýshi kezeńine bet túzedi. Biz sóz etkeli otyrǵan oıyn­dardyń ishinde negizinen favorıt sanalǵan jasaqtar jarys jolyn jalǵastyrýǵa qol jetkizdi. Bul ushyrasýlardy senbi kúni Shveısarııa – Polsha qura­malary bastap berdi. Sen-Eten qalasynda ótken oıynda polıaktar jeńisti tisterimen tartyp shyǵarǵandaı áreketpen alǵa attady. Kezdesýdiń negizgi ýaqyty 1:1 bolyp bitti. Overtaımda ahýal ózgergen joq. Penaltı serııasy jekpe-jeginde Adam Navalkanyń shákirtteri 5:4 esebimen basym tústi. Bern be­ren­deri oıynnan keıingi «lo­te­reıada» joldary bola ber­meı­tinderin taǵy kórsetti. Olar sońǵy ret budan týra 10 jyl buryn, 2006 jyly álem chempıonatynda ýkraındarǵa da tap osylaı utylyp edi.

• Shyny kerek, shveısarııa­lyq­tarǵa 1/8 fınalǵa shyǵýdyń ózi úlken sáttilik boldy. Birinshi matchta Fabıan Sherdiń tez gol soǵýy arqasynda albandardy jeńgen olar kelesi eki matchta (rýmyndarmen – 1:1, fransýzdarmen – 0:0) teń oınap, toptan ekinshi bolyp shyqty. Biraq jurt súısinetindeı oıyndary bola qoımady. Bularǵa qaraǵanda, polıaktar birshama jaqsy áser qaldyrdy. Olar Ýkraı­nany aıtarlyqtaı er­kin utty (1:0), Soltústik Ir­lan­dııadan da biraz artyq kórin­di (1:0), al Germanııamen aıqa­sta óz qaqpasy qulpyn ash­tyr­mady. Esepti kezdesýde de birinshi bolyp gol soqty. Ony týrnır bastalǵaly bir jar­­qyrap kórine almaı kelgen Robert Levandovskıdiń or­­nyna lıderlik tizginin usta­ǵan Iаkýb Blashıkovskı 39-mınýtta gol saldy. Biraq Polsha ekinshi taımda ınısıatıvany berip qoıdy. Bul aralyqta shveısarııalyqtardyń joryqtary qaýipti bolyp tur­dy. Olar 82-mınýtta Djerdan Shakırıdiń qaıshylap urý arqyly gol soǵýymen tarazy basyn da teńestirdi.
• Parıjde alańǵa Ýels pen Soltústik Irlandııany shaqyr­ǵan kelesi match óziniń brı­tanııalyq derbı tu­r­patymen qoımaı, oǵan qazylyq etken tóreshilerdiń de Al­bıon jeri­niń ókilderi bolyp shy­ǵýymen erekshelendi. Match tartysqa toly ótti. Biraq ol ásire qy­zyǵymen emes, eki jaqty te­ketiresiniń kóptigimen kózge tústi. Oıyn barysynda favorıt sanalǵan vallıılikter juldyzdary Aron Remzı men Garet Beıldiń tasada qalyp qoıýlary qarsylastar múm­kindikteri ara salmaǵyn teńes­tirip jibergendeı áser etti. Olar birinen-biri asyp túse almady. Shappa-shap aıqas Garet Makaýlıdiń 76-mınýtta qaqpa alańynda Beılge qaraı kólbeı ushyp kele jatqan doptyń jolyn kespek bolyp, ony óz toryna qaraı súńgitip jiberýimen aıaqtaldy. Osy avtogol Ýelsti jeńiske jetkizdi. Sóıtip, bul qurama 1958 jyldan beri birin­shi ret shırek fınalda oınaý qurmetine ıe boldy.
• Senbi kúni alańǵa eń sońynan Horvatııa jáne Portýgalııa komandalary shyqty. Bul eń bir shıeleniske toly match boldy. Kezdesý aldynda eki jaq ta aldyna qalaıda kelesi kezeńge ótý mindetin qoıdy. Topta Is­panııa, Chehııa jáne Túrkııa komandalarymen talasqa túsken horvattar kútpegen jerden birinshi oryn aldy. Al oǵan qaraǵanda, áldeqaıda álsiz sanalatyn Vengrııa, Islandııa jáne Avstrııa fýtbolshylary tobyna qosylǵan Portýgalııa úsh oıyndy da teń aıaqtap, 1/8 fınalǵa áreń shyqty. Sonda da bolsa, atalmysh matchta eki jaqtyń múmkindikteri birdeı sanaldy. Buǵan madıarlarmen sońǵy oıynda chempıonat sóre jazǵaly beri birinshi ret jurt kóńilinen shyǵatyndaı shymyr oıyn kór­setip, komandasy soqqan úsh golǵa da túgel tikeleı qatysqan Krıshtıaný Ronaldýdyń babyna kele bastaýy basty sebep boldy. «Eýropa brazılderiniń» kapıtany mundaı senimniń beker emes ekenin oıyn barysynda aqyry bir tanytty. Bir-birlerin kezdesý kelesinde ala almaǵan básekeles jup onyń negizgi ýaqytyn esep ashpaǵan kúıi támamdady. Biraq portýgaldar oıynnyń endshpılinde edáýir belsendi kórindi. Munda bas jattyqtyrýshy Fernandý Santýshtyń ótken kezdesýde júzege asyrǵan taktıkasyn qaıta qoldanýy úlken ról oınap ketti. Atap aıtqanda, ol Renatý Kýarejmany taǵy da tartys qyzyp jatqan kezde alańǵa shyǵardy. Bul joly negizgi merzim bitýge 3 mınýt qalǵanda ǵana kóringen 18 jastaǵy jartylaı qorǵaýshynyń over-taım úshin daıyndalǵany belgili bolyp qaldy. Al qosymsha ýaqytta aldyńǵy shepke kóp kúsh qosqan ol buǵan deıin Domagoı Vıdanyń bir ózi-aq árbir oqys qımyldaryn «tunshyqtyryp» tastap tur­ǵan Ronaldý men Nanıdiń júkterin birden jeńildetip sala berdi. Osy tusta Portýgalııa quramasy shyndap atqa qondy. Sol joıqyn joryqtardyń birinde oń qap­taldan quıǵytyp kelip urǵan Krıshtıanýdyń soqqysyn horvat golkıperi Danıel Sýbashıch qaıtaryp úlgerdi. Biraq dop aldyna qaraı tústi. Ony sol kezde júgirip kelip qalǵan Kýarejma qaqpaǵa qaraı týra baǵyttap úlgerdi. Gol! Sóıtip, portýgal komandasy jeńiske jetti.
• Jeksenbi kúni Lıonda Irlan­dııamen kúsh synasqan Fransııa Antýan Grızmann 58 jáne 61-mınýttarda salǵan eki goldyń arqasynda shırek fınalǵa baratyndar sapyna qosyldy. Biraq bul oıynnyń barysy olar úshin ońaı bastalǵan joq. Irlandııalyqtar kezdesýdiń 118-sekýndynda penaltıden gol soǵyp, birden alǵa shyǵyp ketti. Ol Pol Pogbanyń óz aıyp alańynda qarsylastar shabýylshysyn qaǵyp túsirýine baılanysty belgilendi. Osy joly Robbı Breddı soqqan gol Eýropa chempıonaty tarıhynda eń tez soǵylǵan ekinshi gol boldy. Al birinshi orynda 1974 jyly gollandııalyq Iohan Neeskenstiń 87-sekýndta soqqan goly tur. Alań ıelerine qarsylastarynyń qarsylyǵyn basyp, ózin alǵa shyǵarý úshin kóp ter tógýge týra keldi.
• Budan keıingi eki oıyn da iri eseptermen aıaqtaldy. Aldymen Lıllde Germanııa Slovakııany 3:0 etip utty. Osy arqyly nemister chempıonatta qaqpasyn goldan saqtap qalyp turǵan ýaqytyn 360 mınýt­qa jetkizdi. Al goldardy Jerom Boateng (8-mınýt), Marıo Gomes (43) jáne Iýlıan Draksler (63) túsirdi. 14-mınýtta Mesýt Ozıl penaltı ura almaı qaldy. Shapqan saıyn órlep kele jatqan Belgııa quramasy bulardan da asyp tústi. Ol Týlýzada Vengrııamen ótken oıyn­da 4:0 degen esepti tirkedi. Belgııalyqtar mundaı zor basymdyqqa oıynnyń sońǵy 12 mınýty ishinde qol jetkizdi. Al esepti olar 10-mınýtta aıyp dobyn urý barysynda ashqan edi. Ony Tobı Alderveıreld túsirdi. Jeńimpazdar sapyndaǵy qalǵan goldardy Mıshı Batshýaıı (78), Eden Azar (80) jáne Iаnnık Fer­reıra-Karrasko (90+1) soqty.

Keshe keshke Italııa – Is­pa­­nııa, Anglııa – Islandııa kez­desýlerimen 1/8 fınal oıyndary aıaqtaldy. Shırek fınalda Polsha – Portýgalııa, Ýels – Fransııa, Germanııa – Italııa – Ispanııa, Belgııa – Anglııa – Islandııa ushyrasady. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan»