Ǵylym – ómirdiń qozǵaýshy kúshi

Jurtshylyqty jigerlendiretin Joldaý

Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaq­stan halqyna kezekti Joldaýyn «Bola­shaq­tyń irgesin birge qalaımyz» dep ata­dy. Aıtsa aıtqandaı, el bolashaǵynyń myq­ty bolýy búgingi atqaryp jatqan isterimizge tikeleı baılanysty. Dál Joldaý jasalyp jatqan ýaqytta jumysta bolǵandyqtan, keshki saǵat 22.00-de teledıdar aldynda otyryp Elbasynyń Jol­daýyn muqııat tyńdap shyqtym. Ásirese, biri stýdent, biri oqýshy ul men qyzymnyń da Elbasy Joldaýyna den qoıyp, nazar aýdarýy aıryqsha áser etti. Demek, olardy da el ómirinde bolyp jatqan aýqymdy oqıǵalar beı-jaı qaldyrmaıdy eken degen oı keldi. Sonymen, Elbasynyń el ekonomıka­sy­nyń damýy, jańa áleýmettik saıasat, den­saýlyq saqtaý, tilderdi damytý, jumyspen qamtýdyń jańa strategııasy, turǵyn úı sharýashylyǵyn damytý, sapaly aýyz sý máselesi jaıynda aıtqan oılary árqaı­symyzdyń ómirimizge tikeleı qatysty, atan túıege júk bolardaı aýqymdy másele ekendigi daýsyz. Desek te, ózim qyzmet istep júrgen bilim salasyna baılanysty aıtqan máselelerine toqtala ketkim keledi. «О́mir boıy bilim alý – árbir qazaq­stan­dyqtyń jeke kredosyna aınalýy tıis», – dedi Elbasy. Shynynda da, kún saıyn túrli jańalyqtar bolyp jatqan qazirgi kezeńde ǵylym adamy úshin ómirdegi zamanaýı ózgeristerden qalyp qoımaýdyń mańyzy zor. Búgingi kúni bul – ǵylymnyń negizgi qozǵaýshy kúshine aınalǵan ınnovasııa, nanotehnologııa salasy. О́zim eńbek etetin kolloıdtyq hımııa jáne joǵary molekýla­lyq qosylystar hımııasy kafe­dra­sy ujy­my da bul turǵyda jemisti eń­bek etýde. Oǵan dálel 2009 jáne 2010 jy­ly táýelsiz saraptaý júrgizý nátıjeleri boıynsha professor G.Mýn men Z.Nurke­eva birden tórt nomınasııa boıynsha «Parasat» marapatyn aldy. 2010 jyly professor G.Mýn The Thomson Reuters kompa­nııa­synyń (dúnıe júzi moıyndaǵan dáıek keltirý ındeksi jáne ımpakt-faktor negizinde ǵalymdar men ǵylymı basylym­dar­dy baǵalaý júıe­si) ǵylymı zertteýlerde halyqaralyq deń­geıdegi jetistikteri úshin marapatyna ıe boldy. Sonymen birge, oǵan ǵalamdyq ǵy­lymı zertteýlerge qosqan úlesi úshin osy kompanııanyń gramotasy berilgen. Hımııa ǵylymdarynyń doktorlary, pro­fessorlar K.Musabekov pen S.Tájibae­vanyń jetekshiligimen mıkroorganızm­der­diń ımmobıldengen jasýshalarynyń negizinde aýyr metaldar ıondarynyń jańa bıosorbentteri men bıokatalızatorlary al­yn­ǵan. Zertteýlerdiń nátıjeleri oqý úde­risine engizilip, onyń negizinde magıstrantar men PhD doktoranttarǵa arnaıy kýrs­tar daıyndalǵan. Búginde táýelsiz elimizdiń álemdegi eko­nomıkasy myqty, áleýetti elderdiń qata­ryna qosylýy úshin ózge faktorlarmen qa­tar bilimdi, bilikti jas mamandardyń bo­lýy da aýadaı qajet. Sondyqtan da, bilimdi urpaq daıarlaý máselesine memlekettik tur­ǵy­dan da úlken mán berilýde. Prezıdentimiz N.Nazarbaevtyń halyqqa bıylǵy jyl­ǵy Joldaýynda da bul máselege aıryqsha kóńil bólinetindigi osydan. Osy turǵydan kelgende, Ál-Farabı at­yn­daǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń hımııa fakýltetinde de jas urpaqty bilim nárimen sýsyndatyp, ǵylymı izdenisterge tartýda eleýli jumystar atqarylýda. Atap aıtsaq, atalǵan fakýltettiń kolloıdtyq hımııa jáne joǵary molekýlalyq qosy­lys­tar hımııasy kafedrasynda birqatar sha­ralar qolǵa alynýda. Mundaǵy maqsat – jaratylystaný jáne dál ǵylymdarǵa qy­zy­ǵýshylyq tanytqan talantty, daryndy balalardy izdep tabý. Osyndaı beıimi bar qabiletti oqý­shy­lar ǵylymı joba jumystaryna qatysty­ry­lady. Mektep oqýshylarynyń kafedrada tálim-tárbıeden ótýi jemisin berýde. Atap aıtqanda, kafedrada ǵylymı jobalar ja­sa­ǵan mektep oqýshylary respýb­lı­kalyq jáne halyqaralyq deńgeıde ótetin saıys­tar­da júldeli oryndarǵa ıe bolýda. My­saly, Almaty oblysy, Qarasaı aýda­nynyń Krýpskaıa orta mektebiniń oqýshy­lary A.Sámetov pen A.Iztileýova «Intel­lek­týaldy sopolımerler negizindegi emýl­­sııa tıptes dáriniń jańa túrleri» atty ǵy­lymı ju­my­sy bıylǵy jyly Grekııanyń Krıt ara­lyn­da ótken «Balalar. Intellekt. Mádenıet» halyqaralyq festıvalinde I dárejeli dıplommen marapattalsa, Alma­ty qalasyn­daǵy №123 mektep-gımnazııa­nyń oqýshysy Sh.Jetpisbaev, №24 lıseı oqýshysy A.Ba­tyrhanov jáne №175 mek­teptiń oqýshysy D.Batyrhanovtan quralǵan komanda osy ha­lyq­aralyq saıysta fızıka páni boıynsha II dárejeli dıplommen ma­ra­pattaldy. Osy­laısha balalar Qazaqstan Res­pýblı­ka­syndaǵy orta bilim berý sapa­sy­­nyń joǵa­rylyǵyn taǵy bir dáleldep berdi. Elbasy qaptap ketken ǵylym kandı­dattary men doktorlary jaıynda oryndy syn aıtty. О́kinishke qaraı, ǵylymı ataq qazirgi kóptegen sheneýnikter men qaltaly isker adamdardyń óz bedelin kóterýdiń bir quralyna aınaldy. Biraq, buǵan qarap shynaıy ǵylymmen aınalysyp júrgen ǵa­lym­darǵa kúıe jaqpaýymyz kerek. Elimizde ǵylymmen shynaıy aınalysa­tyn adamdar bar jáne bola beredi. Má­sele, Prezıdent aıtqandaı, ǵylymı ju­mys­tardy naryqtyq suranystarǵa baǵyt­taý­dyń, osy ekeýin baı­lanystyrýdyń tetikterin taýyp, iske qo­sy­lýynda. Osy tur­ǵyda bilim be­rýdiń sa­pa­syn arttyryp, qoljetimdiligin ke­ńeıtý úshin bilim berýge qol­daý kórse­týdiń jańa qarjylyq-ekono­mıkalyq qural­daryn engizý týraly Elba­synyń Úkimetke bergen tapsyrmasy kóńilden shyqty. Shyny kerek, kóp jaǵdaıda endi ǵana bastalyp kele jatqan áldebir tabysty ǵylymı jumystyń qarjy jetispeýshiliginen jarty jolda toqtap qalatyndyǵy ras. Sonymen birge, ǵylymmen alańsyz aına­lysýy úshin jas mamandardyń áleýmettik jaǵynan, ásirese, baspanamen qamtamasyz etilýi biraz máseleniń túıinin shesher edi. О́z basym Elbasynyń bıylǵy Jol­daý­yn ózge el azamattarymen birge bilim sa­lasynyń qyzmetkerleri úshin de jańa kúsh, jańa jiger beretin qujat dep qabyldadym. Perızat ÚRKIMBAEVA, hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń dosenti.