Jurtshylyqty jigerlendiretin joldaý
Elimiz alǵan asýlar Elbasynyń esimimen tyǵyz baılanysty desek, bıylǵy Joldaý da, Úndeý de solaı. Sol sebepti de Joldaý men Úndeýge baılanysty oılarymyzdy Elbasy jaıly tolǵanys-tolǵaýmen bastaǵandy jón kórdik. О́mir – óte kúrdeli. Onyń qyry men syryn, muńy men jyryn bir bilse ómirde kóp jaılardy óz basynan ótkerip, kóńiline kóp túıgen ardagerler biledi. Elimizdegi aqylman aǵalarymyzdyń kóshbasshysy Báıken Áshimov osydan birer jyl buryn «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen «Azamattyń tileýin tileıik, aǵaıyn» atty kólemdi de kórkem suhbatynda «alystan sermep, júrekten terbep» tolymdy oılar tolǵap edi. Suhbattasýshy jýrnalıst Saýytbek Abdrahmanovtyń salmaqty saýaldaryna oraı óziniń ómir jolyna sholý jasaı otyryp, búgini bekem, keleshegi kemel elimiz ben Elbasymyz jaıly aqylman aqsaqalǵa tán salmaqty, salıqaly oılar órbitken asa qadirli aǵamyz bylaı dep edi: «Nursultan Ábishulynyń Magnıtkada gornovoı bola júrip, ottyń ortasynda shynyǵyp, shynyqqany belgili. Elbasymyz sonymen birge san túrli adamdardyń, san túrli ulttardyń basy toǵysqan jerde jumys isteý arqyly da erekshe shynyqty. Eki qoǵam, eki júıe ony zamannyń kórigine salyp taǵy shynyqtyrdy. Osynyń arqasynda biz qazir búkil álem biletin, alys ta jaqyn moıyndaıtyn, sanasatyn, syılaıtyn basshyǵa ıe bolyp otyrmyz».
«El aman bolsyn, El baǵyna týǵan Er aman bolsyn» dep tolǵanǵan Báıken aǵanyń suhbattaǵy sózderi aıdaı anyq, shyǵar kúndeı shyn, shynaıy sóz. Elbasymyzdyń ol kisi sanamalaǵan «bilim, bilik, namyskerlik, kúreskerlik, batyldyq, tabandylyq, alǵyrlyq, tereńdik, keńdik...» atty asyl qasıetterin búginde alys, jaqynnyń moıyndaǵany taǵy ras. Biz aqıyq aǵamyz aıtqan aqıqatty qýattaı otyryp, óz tarapymyzdan sol sózderge dálel retinde sońǵy jyldary Elbasy bastaýymen júzege asqan uly isterdi atap ótýdi paryz sanadyq.
Eń aldymen erekshe atap aıtarymyz, qaıtalap, qadap aıtarymyz – Nursultan Ábishuly Nazarbaev memleket qurýshy. Basqarý júıesi jolǵa qoıylǵan baıaǵydan bar baı memleketti basqarý da ońaı emes. Kúl-talqany shyǵyp, qıraǵan ekonomıkasy qısaıyp qalǵan elde jańadan memleket qurý qııamettiń qyl kópirindeı qıyn ekeni anyq. Sol qıyndyqtan qııalap shyǵyp, táýelsiz Qazaq memleketin qurý – taqyr jerde taý turǵyzǵanmen birdeı. Halyqtyń senimine ıe bolyp, eline arqa súıegen Elbasynyń bul tarıhı uly isin onyń kemeńgerligi men erligi dep baǵalaý ádiletti bolmaq. Nursultan Ábishulynyń kemeńgerligi men erliginiń taǵy bir aıǵaǵy – qıyn kezde astanany Saryarqaǵa kóshirý, kóshirip qana qoımaı on jylda jańa qala salǵany. Astana syndy ǵajaıyp qala salý ulttyń, onyń kósemi Nazarbaevtyń uly erligi men kóregendigi. Nurekeńniń aldaǵyny anyq kóretin, alysty qapysyz boljaıtyn kemeńgerliginiń myńnan bir mysaly som aımaǵynyń temir qursaýynda qalmaı, tól teńgemizdi jasaý bolsa, ekinshi bir dáleli – Ulttyq qor qurýy. Sol Ulttyq qordyń arqasy emes pe, daǵdarys kezinde de jasampaz isterdiń jalǵasyn taýyp jatqany. Aldanǵan úleskerlerdi qamqorlyǵyna alyp, mol qarjy bergen, «Mádenı mura» syndy uly jobalardy iske asyryp jatqan Qazaqstannan basqa qaı el bar?! Prezıdenttik bılikten, prezıdenttik-parlamenttik bılikke kóship, saıası reformalardy jemisti júrgizip, álem dinderin bir shańyraqtyń astyna jınap, ádil sóz aıtyp, EQYU-ǵa tóraǵa bolyp, Sammıt ótkizip, Astana Deklarasııasyn qabyldaǵan da Qazaqstan. Iаdrolyq qarýdan bas tartyp, álemge úlgi kórsetken de, shekarany shegendep, ulttyq altyn-valıýta qoryn alpys mıllıardqa jetkizgen de Qazaqstan. Munyń bárin bárimiz de bilemiz. Kári tarıhtyń ózi tańǵalyp, tamsanǵan osyndaı sanalýan jetistikterimiz jaıly aıtyp ta, jazyp ta júrmiz.
Prezıdent bıylǵy Joldaýynda biz bile bermeıtin talaı tabystarymyzdy taǵy taıǵa basqan tańbadaı ap-anyq aıtyp berdi: «1994 jyly jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim jeti júz dollardan sál ǵana asatyn. 2011 jyldyń 1 qarashasyna qaraı bul kórsetkish 12 eseden artyq ósip, 9 myń AQSh dollarynan asyp tústi. Biz bul deńgeıge tek 2015 jyly ǵana jetemiz dep eseptep edik. Álemdik tájirıbe táýelsizdiktiń alǵashqy 20 jylynda mundaı nátıjege eshqandaı el qol jetkize almaǵanyn kórsetedi.
Mysaly, egemen damýdyń alǵashqy jıyrma jylynda jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim Ońtústik Koreıada 3 ese, Malaızııada – 2 ese, Sıngapýrda – 4 ese, Vengrııada – 5 ese, Polshada 4 ese ósken. Elbasy sózimen aıtsaq, bul «el ilgerileýiniń shoǵyrlanǵan kórsetkishteri ǵana».
Elge baıan etilgen bıylǵy Joldaý bir jyldyń emes, on jyldyń asa aýqymdy baǵyt-baǵdaryn belgilep berdi. Bul – bir. Ekinshi erekshelik – bıylǵy Joldaý el Táýelsizdiginiń jıyrma jyldyǵymen oraılas joldanyp otyr. Prezıdent Jarlyǵymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy» dep jarııalanyp, «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń 20 jyly uranymen ótkiziletin» 2011 jyldyń ereksheligi jaıynda da kókiregińe saqaǵa quıǵan qorǵasyndaı qona ketetin salmaqty oılar aıtylǵan. Úshinshi erekshelik – áleýmettik sala, sonyń ishinde TKSh burynǵydaı qaldyq saıasatyna táýeldi bolmaı, arnaıy ınvestısııa bólý arqyly jańǵyryp, jańa qýatpen jarqyraı túspek. Jańa áleýmettik saıasat – áleýmettik jańǵyrý men odan ári jaqsarýǵa – halyqtyń ál-aýqatyn nyǵaıtýǵa qýatty serpin bergeli tur.
«Men úsh asa mańyzdy memlekettik baǵdarlamalardy – bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne tilderdi damytý baǵdarlamalaryn bekittim, – dedi Prezıdent. – Úkimetke ákimdermen birlese otyryp bıylǵy 1 mamyrǵa deıin mynadaı qaǵıdatty túrde jańa baǵdarlamalardy, ıaǵnı: jumyspen qamtýdyń jańa strategııasyn; turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý; halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý baǵdarlamalaryn jasap, qabyldaýdy tapsyramyn.
Bul baǵdarlamalar eldiń mıllıondaǵan qarapaıym adamdarynyń kúnbe-kúngi máselelerin sheshýge baǵyttalǵan. Olar qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartady».
Budan keıin «jańa áleýmettik saıasattyń basty aspektilerine naqtyraq toqtalǵan Prezıdent bylaı dep qadap aıtty: «Búginde damyǵan elderde 1 mıllıon turǵynǵa 1-den 6 joǵary oqý ornyna deıin keledi. Qazaqstanda barlyǵy 149 joǵary oqý orny bar. 200 ǵylymı keńes kandıdattar men doktorlardy qalyptan quıǵandaı etip jasap shyǵaryp jatyr. 60 kandıdattyń 1-i jáne 37 doktordyń 1-i ǵana ǵylymǵa barady. Osy jyldan bastap ol ǵylymı keńesterdiń jumysy toqtatylady. Budan bylaı magıstrlar men PhD doktorlar daıyndalatyn bolady. Biz ýnıversıtettik bilim berý men ǵylymdy damytýdyń jańa deńgeıin qamtamasyz etýge mindettimiz».
Bul da kóptiń kókeıindegi kókeıkesti máseleni dóp basqan sóz. Jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptaǵan sany kóp, sapasy joq joǵary oqý oryndaryn, ásirese, jeke menshik joǵary oqý oryndaryn qysqartý qajet-aq. «Kandıdattar men doktorlardy qalyptan quıǵandaı etip jasap shyǵaryp jatqan 200 ǵylymı keńesterden» bata alyp, jeke basynyń qýanyshyn bazarlap jatqandardyń birazy bıliktiń bıik baspaldaǵynda júrgender ekendigi eshkimge jasyryn syr emes. Ǵylymda ashqan jańalyǵy turmaq aıtar oıy joq sol solqyldaq, sur tolqynda mınıstrler men ártúrli deńgeıdegi ákimder qatary endi olardyń orynbasarlarymen tolassyz tolyǵyp jatqany ashynyp aıtar ashy shyndyq. Prezıdenttiń der kezinde aıtylǵan sózinen keıin qoǵamdy jaılap bara jatqan bul «aýrýdan» aıyǵarmyz degen úmittemiz.
Prezıdenttiń 2015 jylǵa deıin jańadan 400 mektep salynady degen habaryna qýana, bilim berýge qatysty oılaryn tolyq qýattaı otyryp óz tarapymyzdan Bilim jáne ǵylym mınıstrligine, onyń jańashyl, jańa, isker de bilikti basshysy Baqytjan Tursynuly Jumaǵulovqa aıtar tilek-talaptarymyz da bar. Olar: 1. Bilimge memleket bólip jatqan qyrýar qarjynyń qaıtarymy mol bolsyn desek buryn 35 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin kórsetkish búginde 18 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin jetistikpen shektelip qalmaı, 2 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin bıikke kóterilý qajet-aq! 2. Batys Eýropa elderinde bıýdjet qarjysymen bilim alatyn stýdentter sany on myń turǵynǵa shaqqanda 300, Reseıde – 200. Bizdiń elimizde bar bolǵany 80 stýdent. О́rkenıet kóshinde shań qaýyp qalmaý úshin osy sıfrlar tóńireginde de oılanyp, jedel shara qoldaný shart.
Nursultan Ábishuly basymdylyq bergen «asa mańyzdy memlekettik úsh baǵdarlamanyń» ekinshisi – densaýlyq saqtaý.
«Qazaqstan úshin kóliktik medısına óte kókeıkesti, sondyqtan biz ony damytatyn bolamyz. Bıylǵy jyly taǵy bir poıyz jiberiletin bolady. Jumylǵysh medısınalyq keshender-avtoklınıkalar sanyn 50 birlikke deıin jetkizý qajet. Olardy shyǵarý Qazaqstanda júzege asyrylýǵa tıis. Úkimetke 2015 jylǵa deıin sanıtarlyq avıasııa muqtajy úshin keminde 16 tikushaq uıymdastyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Sol sııaqty jol boıyndaǵy medısınalyq-qutqarý pýnktterin qurý máselesin jedeldete qarastyrýdy da tapsyramyn. Olardy respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardyń apattyq qaýipti ýchaskelerinde ornalastyrý qajet», – dep atap kórsetti Elbasy. Kólik apaty oryn alǵan kezde myńdaǵan adamdardyń «ómirin qutqaryp qalatyn kóliktik medısına» máselesiniń de asa kókeıkesti ekendigi shyǵar kúndeı shyndyq. Sonymen birge Joldaýda: «Aýyl turǵyndary úshin medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin keńeıtýge aıryqsha nazar aýdarý qajettiligimen birge «Qylmystyq atqarý júıesindegi týberkýlez ben VICh aýrýlary jáne odan bolatyn adam ólimi deńgeıin tómendetýge», 2015 jylǵa deıin biryńǵaı densaýlyq saqtaý júıesin tolyq aıaqtaýǵa kóp kóńil bólingeni de el oıynan shyǵary haq. Halyqtyń densaýlyǵy – memlekettiń baılyǵy ekendigin bir kisideı biletin Elbasy bul oraıda da kóptegen asa qundy oılar aıtty.
Osy tusta Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekovanyń qulaǵyna altyn syrǵa joralǵysymen: Eń kedeı memleketterdiń biri Kýbadaǵy medısına Izraılmen ıyqtasqan joǵary deńgeıde ári tegin ekendigin aıtyp, qýatty, jasampaz Qazaqstannyń solardan keıin turýy bardy uqsata almaýdyń saldary bolyp tabylatynyn eske sala keteıik. Memleket basshysynyń qamqorlyǵymen qarjydan kemdik kórmeı otyrǵan sala basshylary osy oryndy syndy eskerer dep senemiz.
Bıylǵy Joldaýǵa zer salǵan halyq Elbasy bekitken tilderdi damytý baǵdarlamasyna oraı alda atqarylar isterdiń mańyzdylyǵymen birge asa aýqymdylyǵyn biraýyzdan qoldary sózsiz. Kezinde: «Qazaq qazaqpen qazaqsha sóılessin», dep qadap aıtqan Elbasymyz ana tiliniń qorǵaýshysy, qoldaýshysy ǵana emes qamqorshysy da. Nursultan Ábishuly: «Qazaq tili odan ári damýy úshin barlyq kúsh-jigerimizdi salýymyz kerek», degen sertteı berik sózinen taımaǵanyna Joldaýdaǵy tilge qatysty aıtylǵan: «Bizdiń mindetimiz – 2017 jylǵa qaraı memlekettik tildi biletin qazaqstandyqtar sanyn 80 paıyzǵa deıin jetkizý. Al 2020 jylǵa qaraı olar keminde 95 paıyzdy quraýy tıis. Endi on jyldan keıin mektep bitirýshilerdiń 100 paıyzy memlekettik tildi bilip shyǵatyn bolady. Ol úshin biz bárin de jasap jatyrmyz», – degen sózi aıqyn aıǵaq.
Taıaý onjyldyqtaǵy strategııalyq jospardyń maqsattaryn saralaı kelip, salmaqty oı aıtyp, baǵdarsham syndy baǵdarlama jarııalap, halyqtyń baǵy úshin úkimet pen jergilikti bılikke naqty tapsyrmalar bergen bıylǵy Joldaýdyń aıtary anyq, boıaýy qanyq. Alda atqarylar jumystardyń aýqymy asa keń. Ol «Kedeıshilik problemalaryn memlekettik járdemaqy arqyly jumsartý emes, naqty sheshýmen», sapaly aýyz sý máselesin túpkilikti sheshý úshin, «úkimetke jeke kapıtaldy sý sharýashylyǵy sektoryna barynsha molynan tartý úshin yntalandyrýdyń tıimdi joldaryn qarastyrýdy tapsyrýymen», «jumyspen qamtýdyń jańa strategııasyn» belgileýimen... erekshelenip, kúrmeýi qatty kúrdeli ómirdiń san salasyn qamtydy.
Prezıdent «Azamattardyń ómir sapasynyń ozyq kórsetkishi – turǵyn úı jaılylyǵynyń deńgeıi. Sońǵy on jylda turǵyn úı qory 30 mıllıon sharshy metrge ulǵaıdy. Bul búginde bir mıllıonnan astam azamat jańa páterlerde turady degendi bildiredi. Bul – bizdiń turǵyn úı saıasatymyzdyń mańyzdy nátıjesi», – deı kelip: «Sýmen, jylýmen, elektr jáne gazben qamtamasyz etý júıelerine keń aýqymda jańǵyrtý júrgizip, sondaı-aq turǵyn úı qatynasynyń ońtaıly modelin qurýdy qamtamasyz etý qajet. Kúrdeli jóndeýdi qajet etetin nysandardyń úlesi 32 paıyzdan 2015 jylǵa qaraı 22 paıyzǵa tómendeýi tıis. Jańǵyrylǵan júıelerdiń uzyndyǵy 2015 jylǵa qaraı el boıynsha tutastaı alǵanda 31 myńnan astam shaqyrymdy quraıtyn bolady», degen sózderi qatty unady. Bul mindetter oryndalǵanda tozyǵy jetken qazandyqtar da jańaryp, halyq qaqaǵan qysta jaryqsyz qalmasy anyq.
Prezıdenttiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalardy júzege asyrý baǵytynda atqarylatyn ister jaıly aıtqandary da kókeıge qonymdy. Bir ǵana mysal, 2014 jylǵa deıin 294 iri ónerkásip oryndary ashylyp, 162 myń adam jumyspen qamtylmaq. Oǵan memleket segiz trıllıon teńge qarjy salýdy josparlap otyr. Meni, ásirese, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama jobalarynyń altyn besik – aýylǵa qaraı bet túzegeni qatty qýantty.
«Agrarlyq sektorda et beretin mal sharýashylyǵyn damytýda buryn bolmaǵan joba iske asyrylady. Biz sizdermen birge aýyl sharýashylyǵy úshin kóp nárse atqardyq jáne sonyń arqasynda qurǵaqshylyq jyldarynda da bizdiń astyq alqaptarymyz ónimmen qamtamasyz etedi», – degen Elbasy endi qazaq qazaq bolǵaly mal sharýashylyǵyna zor mán beriletinin jáne aýyldaǵy jumyssyzdyq jaıyna basa nazar aýdarylatynyn atap ótti. «Bizdiń josparda 2016 jyldyń ózinde 4 mıllıon tonna astyq eksportyna teń keletin 60 myń tonna et eksporttaý kózdelýde. Bolashaqta bul sandar 180 myń tonnaǵa deıin artatyn bolady. Memleket buǵan kredıt qorlarynyń 130 mıllıard teńgesin bóledi. Bul aýyldarda 20 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa jaǵdaı jasap, 1400 myńnan astam aýyl halqy úshin tabys kózin beredi», – degen Prezıdent bul sharalardyń barlyǵy maldyń barlyq tuqymdarynyń basyn kóbeıtýge sebin tıgizetinin atap ótti. Osynyń bári aýylsharýashylyq máshıne jasaý, hımııalyq, tamaq ónerkásibiniń, tehnıkalardy jóndeý sııaqty óndiristiń aralas salalarynyń ósýine múmkindik beredi. «Mine, bul aýylsharýashylyǵyn ındýstrııalandyrý bolyp tabylady. Úkimet pen barlyq óńirdiń ákimderi osy aýyl sharýashylyǵy salasyn ındýstrııalandyrý máselesimen aınalysýy kerek», – dedi Elbasy.
Jasyratyn ne bar, búginderi aýyl sharýashylyǵy ónimi toqsanynshy jyldarmen salystyrǵanda, eki jarym ese kemidi. Elimizdegi maldyń seksen paıyzy jeke menshikte turǵan qazirgi jaǵdaıda mundaı asa aýqymdy joba aýyl sharýashylyǵynyń jedel órkendeýine qýatty serpin bereri aıdan anyq.
Beınelep aıtsaq, memleket – alyp báıterek, aýyl onyń tamyry. Tamyry sýalsa báıterek qulap qalady. Aýyl men aýyl sharýashylyǵy egiz. Birinsiz biri ómir súre almaıtyn bul ekeýinsiz memleket ósip, órkendeı almaıdy. Jan-Jak Rýssonyń: «Edınstvennoe sredstvo ýderjat gosýdarstvo – eto selskoe hozıaıstvo. Obladaı hot vsemı bogatstvamı mıra, eslı Vam nechem pıtatsıa – Vy zavısıte ot drýgıh» degen esti sózi búgin de asa aktýaldy. Sol sebepti de biz Nursultan Ábishulynyń aýylǵa qatysty kóregen saıasatyn qyzý qoldaı otyryp, basshyǵa da, qosshyǵa da aıtarymyz:
Joldaýda aıtylǵan asa mańyzdy máseleniń biri – sybaılas jemqorlyqpen kúres. Elbasynyń jemqorlyqqa jol bergen sheneýnikterdi tizbelep aıtýy oryndy deı otyryp, solardyń atyn atap, túsin tústeýdi respýblıkanyń Bas Prokýrory Qaırat Mámı, Qarjy polısııasynyń bastyǵy Qaırat Qojamjarov, Ishki ister mınıstri Serik Baımaǵambetov, Joǵarǵy Sot tóraǵasy Musabek Álimbekov, «Nur Otan» HDP janyndaǵy jemqorlyqpen kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy, senator Oralbaı Ábdikárimov syndy basshylarynan kútemiz. Quqyq qorǵaý oryndarynyń basshylary birigip, jemqorlyqqa solqyldata soqqy bermese, dúnıege toımaıtyn jemqorlardyń baılyǵynyń esebi joq, adal jumys istep júrgen eńbek adamynyń minerge esegi joq degenniń kebin kıip júre beremiz. Qoǵamnyń ózegine túsken bul dertti julyp tastamaı bilimi men eńbegine, talantyna sengen jeke tulǵanyń da, búgingiden de nurly bolashaqqa batyl qadam basyp kele jatqan memlekettiń de juldyzy janbaıdy.
Tyńdar qulaq, uǵar júrek bolsa, Joldaýda aıtylmaǵan sóz qalǵan joq. Elbasy atap aıtqandaı: «Endi barlyǵy Úkimet pen jergilikti bılik organdarynyń bul mindetterdi qalaı oryndaıtynyna, bul jumystyń qalaı uıymdastyrylatynyna baılanysty bolmaq».
Sózdiń kıesi men júıesin bir kisideı biletin Nursultan Ábishuly bıylǵy Joldaýynda: «Yrys yntymaqqa jolyǵady, dáýlet birlikpen tolyǵady», «Baq bererde elge yrys qonady, ustanǵan joly durys bolady» dep maqal da aıtty.
«Otandy qaltqysyz súıý – onyń sýyǵyna shydap, ystyǵyna kúıýdi talap etedi.
Meniń ǵumyrym el taǵdyrymen enshiles.
Maǵan Sırat kópirindeı qylpyldaǵan kezeńde táýelsizdik alyp, memleket qurý isi senip tapsyryldy.
Sondyqtan, men senimge sert berip, bar jaýapkershilikti moınyma aldym.
Kúrmeýi qıyn túrli taǵdyrly sheshimderdi júregimnen ótkizip qabyldadym.
Men 20 jyldan beri bar kúsh-jigerim men bilim, tájirıbemdi aıamaı, halqyma qaltqysyz qyzmet etip kelemin.
Osy jyldary mártebemizdi kóterip, mereıimizdi asyrǵan barsha jetistikterimiz – bizdiń ortaq tabysymyz.
Sondyqtan, bastamashy azamattar men tilekshi bolǵan barsha qazaqstandyqtarǵa rızashylyq bildiremin!
Men úshin qashanda memleket múddesi men el ıgiligi jolynda qyzmet atqarýdan artyq baqyt bolǵan emes.
Aldymyzda atqarylar qyrýar ister bar.
Bul jolda bizdiń eń basty baılyǵymyz – berekeli birligimiz.
Men aýyzbirshiligi aınymaıtyn aqjúrek jurtymnyń qýatty ultqa, shýaqty ulysqa aınalaryna kámil senemin», – dep aq júrekten aqtarylyp, halqyna jan syryn da symbaty bólek sulý, ishten shyqqan shynshyl, ishti sózben jaıyp saldy.
Bıylǵy Joldaýdyń taǵy bir ereksheligi, artyqshylyǵy desek te jarasymdy – dástúrli shynshyldyǵynyń ajaryn asha túsken syrty nurly, ishi syrly osy syrshyldyǵy.
Báıken Áshimovtiń sózimen aıtsaq: «Elbasymyzdyń bergeni kóp, bereri odan da kóp. Nursultan qazir naǵyz kemeline keldi. Qaı jaǵynan da. Qandaı bıikten qaraǵanda da. Azamattyń tileýin tileıik, aǵaıyn! Tileýin tileý degen Elbasymyz bastaǵan uly iske tirek bolýdan, qoldaý kórsetýden tanylýy tıis. Ejelden erlikti qadirlegen halqymyzdyń memleket muratyn bárinen joǵary qoıatynyna men senemin». Ishten shyqqan osy ishti sózge men de qosylamyn.
О́z sózimen aıtqanda: «ǵumyry el taǵdyrymen enshiles», «qashanda memleket múddesi men el ıgiligi jolyndaǵy qyzmet atqarýdan artyq baqyt bolǵan emes» deıtin, «taǵdyrly sheshimderdi júreginen ótkizip», «senimge sert berip, bar jaýapkershilikti moınyna alǵan», bıliktiń baǵy úshin emes, halyqtyń qamy úshin asqan bilgirlikpen jankeshti eńbek etip júrgen kemel oıly kemeńger kósem – Ult Kóshbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýdaǵy: «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» degen sózi júrekten shyǵyp, júrekke jetti.
Sábıt DOSANOV, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, M.Sholohov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń laýreaty.
Elimiz alǵan asýlar Elbasynyń esimimen tyǵyz baılanysty desek, bıylǵy Joldaý da, Úndeý de solaı. Sol sebepti de Joldaý men Úndeýge baılanysty oılarymyzdy Elbasy jaıly tolǵanys-tolǵaýmen bastaǵandy jón kórdik. О́mir – óte kúrdeli. Onyń qyry men syryn, muńy men jyryn bir bilse ómirde kóp jaılardy óz basynan ótkerip, kóńiline kóp túıgen ardagerler biledi. Elimizdegi aqylman aǵalarymyzdyń kóshbasshysy Báıken Áshimov osydan birer jyl buryn «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen «Azamattyń tileýin tileıik, aǵaıyn» atty kólemdi de kórkem suhbatynda «alystan sermep, júrekten terbep» tolymdy oılar tolǵap edi. Suhbattasýshy jýrnalıst Saýytbek Abdrahmanovtyń salmaqty saýaldaryna oraı óziniń ómir jolyna sholý jasaı otyryp, búgini bekem, keleshegi kemel elimiz ben Elbasymyz jaıly aqylman aqsaqalǵa tán salmaqty, salıqaly oılar órbitken asa qadirli aǵamyz bylaı dep edi: «Nursultan Ábishulynyń Magnıtkada gornovoı bola júrip, ottyń ortasynda shynyǵyp, shynyqqany belgili. Elbasymyz sonymen birge san túrli adamdardyń, san túrli ulttardyń basy toǵysqan jerde jumys isteý arqyly da erekshe shynyqty. Eki qoǵam, eki júıe ony zamannyń kórigine salyp taǵy shynyqtyrdy. Osynyń arqasynda biz qazir búkil álem biletin, alys ta jaqyn moıyndaıtyn, sanasatyn, syılaıtyn basshyǵa ıe bolyp otyrmyz».
«El aman bolsyn, El baǵyna týǵan Er aman bolsyn» dep tolǵanǵan Báıken aǵanyń suhbattaǵy sózderi aıdaı anyq, shyǵar kúndeı shyn, shynaıy sóz. Elbasymyzdyń ol kisi sanamalaǵan «bilim, bilik, namyskerlik, kúreskerlik, batyldyq, tabandylyq, alǵyrlyq, tereńdik, keńdik...» atty asyl qasıetterin búginde alys, jaqynnyń moıyndaǵany taǵy ras. Biz aqıyq aǵamyz aıtqan aqıqatty qýattaı otyryp, óz tarapymyzdan sol sózderge dálel retinde sońǵy jyldary Elbasy bastaýymen júzege asqan uly isterdi atap ótýdi paryz sanadyq.
Eń aldymen erekshe atap aıtarymyz, qaıtalap, qadap aıtarymyz – Nursultan Ábishuly Nazarbaev memleket qurýshy. Basqarý júıesi jolǵa qoıylǵan baıaǵydan bar baı memleketti basqarý da ońaı emes. Kúl-talqany shyǵyp, qıraǵan ekonomıkasy qısaıyp qalǵan elde jańadan memleket qurý qııamettiń qyl kópirindeı qıyn ekeni anyq. Sol qıyndyqtan qııalap shyǵyp, táýelsiz Qazaq memleketin qurý – taqyr jerde taý turǵyzǵanmen birdeı. Halyqtyń senimine ıe bolyp, eline arqa súıegen Elbasynyń bul tarıhı uly isin onyń kemeńgerligi men erligi dep baǵalaý ádiletti bolmaq. Nursultan Ábishulynyń kemeńgerligi men erliginiń taǵy bir aıǵaǵy – qıyn kezde astanany Saryarqaǵa kóshirý, kóshirip qana qoımaı on jylda jańa qala salǵany. Astana syndy ǵajaıyp qala salý ulttyń, onyń kósemi Nazarbaevtyń uly erligi men kóregendigi. Nurekeńniń aldaǵyny anyq kóretin, alysty qapysyz boljaıtyn kemeńgerliginiń myńnan bir mysaly som aımaǵynyń temir qursaýynda qalmaı, tól teńgemizdi jasaý bolsa, ekinshi bir dáleli – Ulttyq qor qurýy. Sol Ulttyq qordyń arqasy emes pe, daǵdarys kezinde de jasampaz isterdiń jalǵasyn taýyp jatqany. Aldanǵan úleskerlerdi qamqorlyǵyna alyp, mol qarjy bergen, «Mádenı mura» syndy uly jobalardy iske asyryp jatqan Qazaqstannan basqa qaı el bar?! Prezıdenttik bılikten, prezıdenttik-parlamenttik bılikke kóship, saıası reformalardy jemisti júrgizip, álem dinderin bir shańyraqtyń astyna jınap, ádil sóz aıtyp, EQYU-ǵa tóraǵa bolyp, Sammıt ótkizip, Astana Deklarasııasyn qabyldaǵan da Qazaqstan. Iаdrolyq qarýdan bas tartyp, álemge úlgi kórsetken de, shekarany shegendep, ulttyq altyn-valıýta qoryn alpys mıllıardqa jetkizgen de Qazaqstan. Munyń bárin bárimiz de bilemiz. Kári tarıhtyń ózi tańǵalyp, tamsanǵan osyndaı sanalýan jetistikterimiz jaıly aıtyp ta, jazyp ta júrmiz.
Prezıdent bıylǵy Joldaýynda biz bile bermeıtin talaı tabystarymyzdy taǵy taıǵa basqan tańbadaı ap-anyq aıtyp berdi: «1994 jyly jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim jeti júz dollardan sál ǵana asatyn. 2011 jyldyń 1 qarashasyna qaraı bul kórsetkish 12 eseden artyq ósip, 9 myń AQSh dollarynan asyp tústi. Biz bul deńgeıge tek 2015 jyly ǵana jetemiz dep eseptep edik. Álemdik tájirıbe táýelsizdiktiń alǵashqy 20 jylynda mundaı nátıjege eshqandaı el qol jetkize almaǵanyn kórsetedi.
Mysaly, egemen damýdyń alǵashqy jıyrma jylynda jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim Ońtústik Koreıada 3 ese, Malaızııada – 2 ese, Sıngapýrda – 4 ese, Vengrııada – 5 ese, Polshada 4 ese ósken. Elbasy sózimen aıtsaq, bul «el ilgerileýiniń shoǵyrlanǵan kórsetkishteri ǵana».
Elge baıan etilgen bıylǵy Joldaý bir jyldyń emes, on jyldyń asa aýqymdy baǵyt-baǵdaryn belgilep berdi. Bul – bir. Ekinshi erekshelik – bıylǵy Joldaý el Táýelsizdiginiń jıyrma jyldyǵymen oraılas joldanyp otyr. Prezıdent Jarlyǵymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy» dep jarııalanyp, «Beıbitshilik pen jasampazdyqtyń 20 jyly uranymen ótkiziletin» 2011 jyldyń ereksheligi jaıynda da kókiregińe saqaǵa quıǵan qorǵasyndaı qona ketetin salmaqty oılar aıtylǵan. Úshinshi erekshelik – áleýmettik sala, sonyń ishinde TKSh burynǵydaı qaldyq saıasatyna táýeldi bolmaı, arnaıy ınvestısııa bólý arqyly jańǵyryp, jańa qýatpen jarqyraı túspek. Jańa áleýmettik saıasat – áleýmettik jańǵyrý men odan ári jaqsarýǵa – halyqtyń ál-aýqatyn nyǵaıtýǵa qýatty serpin bergeli tur.
«Men úsh asa mańyzdy memlekettik baǵdarlamalardy – bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne tilderdi damytý baǵdarlamalaryn bekittim, – dedi Prezıdent. – Úkimetke ákimdermen birlese otyryp bıylǵy 1 mamyrǵa deıin mynadaı qaǵıdatty túrde jańa baǵdarlamalardy, ıaǵnı: jumyspen qamtýdyń jańa strategııasyn; turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý; halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý baǵdarlamalaryn jasap, qabyldaýdy tapsyramyn.
Bul baǵdarlamalar eldiń mıllıondaǵan qarapaıym adamdarynyń kúnbe-kúngi máselelerin sheshýge baǵyttalǵan. Olar qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartady».
Budan keıin «jańa áleýmettik saıasattyń basty aspektilerine naqtyraq toqtalǵan Prezıdent bylaı dep qadap aıtty: «Búginde damyǵan elderde 1 mıllıon turǵynǵa 1-den 6 joǵary oqý ornyna deıin keledi. Qazaqstanda barlyǵy 149 joǵary oqý orny bar. 200 ǵylymı keńes kandıdattar men doktorlardy qalyptan quıǵandaı etip jasap shyǵaryp jatyr. 60 kandıdattyń 1-i jáne 37 doktordyń 1-i ǵana ǵylymǵa barady. Osy jyldan bastap ol ǵylymı keńesterdiń jumysy toqtatylady. Budan bylaı magıstrlar men PhD doktorlar daıyndalatyn bolady. Biz ýnıversıtettik bilim berý men ǵylymdy damytýdyń jańa deńgeıin qamtamasyz etýge mindettimiz».
Bul da kóptiń kókeıindegi kókeıkesti máseleni dóp basqan sóz. Jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptaǵan sany kóp, sapasy joq joǵary oqý oryndaryn, ásirese, jeke menshik joǵary oqý oryndaryn qysqartý qajet-aq. «Kandıdattar men doktorlardy qalyptan quıǵandaı etip jasap shyǵaryp jatqan 200 ǵylymı keńesterden» bata alyp, jeke basynyń qýanyshyn bazarlap jatqandardyń birazy bıliktiń bıik baspaldaǵynda júrgender ekendigi eshkimge jasyryn syr emes. Ǵylymda ashqan jańalyǵy turmaq aıtar oıy joq sol solqyldaq, sur tolqynda mınıstrler men ártúrli deńgeıdegi ákimder qatary endi olardyń orynbasarlarymen tolassyz tolyǵyp jatqany ashynyp aıtar ashy shyndyq. Prezıdenttiń der kezinde aıtylǵan sózinen keıin qoǵamdy jaılap bara jatqan bul «aýrýdan» aıyǵarmyz degen úmittemiz.
Prezıdenttiń 2015 jylǵa deıin jańadan 400 mektep salynady degen habaryna qýana, bilim berýge qatysty oılaryn tolyq qýattaı otyryp óz tarapymyzdan Bilim jáne ǵylym mınıstrligine, onyń jańashyl, jańa, isker de bilikti basshysy Baqytjan Tursynuly Jumaǵulovqa aıtar tilek-talaptarymyz da bar. Olar: 1. Bilimge memleket bólip jatqan qyrýar qarjynyń qaıtarymy mol bolsyn desek buryn 35 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin kórsetkish búginde 18 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin jetistikpen shektelip qalmaı, 2 oqýshyǵa bir kompıýterden keletin bıikke kóterilý qajet-aq! 2. Batys Eýropa elderinde bıýdjet qarjysymen bilim alatyn stýdentter sany on myń turǵynǵa shaqqanda 300, Reseıde – 200. Bizdiń elimizde bar bolǵany 80 stýdent. О́rkenıet kóshinde shań qaýyp qalmaý úshin osy sıfrlar tóńireginde de oılanyp, jedel shara qoldaný shart.
Nursultan Ábishuly basymdylyq bergen «asa mańyzdy memlekettik úsh baǵdarlamanyń» ekinshisi – densaýlyq saqtaý.
«Qazaqstan úshin kóliktik medısına óte kókeıkesti, sondyqtan biz ony damytatyn bolamyz. Bıylǵy jyly taǵy bir poıyz jiberiletin bolady. Jumylǵysh medısınalyq keshender-avtoklınıkalar sanyn 50 birlikke deıin jetkizý qajet. Olardy shyǵarý Qazaqstanda júzege asyrylýǵa tıis. Úkimetke 2015 jylǵa deıin sanıtarlyq avıasııa muqtajy úshin keminde 16 tikushaq uıymdastyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Sol sııaqty jol boıyndaǵy medısınalyq-qutqarý pýnktterin qurý máselesin jedeldete qarastyrýdy da tapsyramyn. Olardy respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardyń apattyq qaýipti ýchaskelerinde ornalastyrý qajet», – dep atap kórsetti Elbasy. Kólik apaty oryn alǵan kezde myńdaǵan adamdardyń «ómirin qutqaryp qalatyn kóliktik medısına» máselesiniń de asa kókeıkesti ekendigi shyǵar kúndeı shyndyq. Sonymen birge Joldaýda: «Aýyl turǵyndary úshin medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin keńeıtýge aıryqsha nazar aýdarý qajettiligimen birge «Qylmystyq atqarý júıesindegi týberkýlez ben VICh aýrýlary jáne odan bolatyn adam ólimi deńgeıin tómendetýge», 2015 jylǵa deıin biryńǵaı densaýlyq saqtaý júıesin tolyq aıaqtaýǵa kóp kóńil bólingeni de el oıynan shyǵary haq. Halyqtyń densaýlyǵy – memlekettiń baılyǵy ekendigin bir kisideı biletin Elbasy bul oraıda da kóptegen asa qundy oılar aıtty.
Osy tusta Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekovanyń qulaǵyna altyn syrǵa joralǵysymen: Eń kedeı memleketterdiń biri Kýbadaǵy medısına Izraılmen ıyqtasqan joǵary deńgeıde ári tegin ekendigin aıtyp, qýatty, jasampaz Qazaqstannyń solardan keıin turýy bardy uqsata almaýdyń saldary bolyp tabylatynyn eske sala keteıik. Memleket basshysynyń qamqorlyǵymen qarjydan kemdik kórmeı otyrǵan sala basshylary osy oryndy syndy eskerer dep senemiz.
Bıylǵy Joldaýǵa zer salǵan halyq Elbasy bekitken tilderdi damytý baǵdarlamasyna oraı alda atqarylar isterdiń mańyzdylyǵymen birge asa aýqymdylyǵyn biraýyzdan qoldary sózsiz. Kezinde: «Qazaq qazaqpen qazaqsha sóılessin», dep qadap aıtqan Elbasymyz ana tiliniń qorǵaýshysy, qoldaýshysy ǵana emes qamqorshysy da. Nursultan Ábishuly: «Qazaq tili odan ári damýy úshin barlyq kúsh-jigerimizdi salýymyz kerek», degen sertteı berik sózinen taımaǵanyna Joldaýdaǵy tilge qatysty aıtylǵan: «Bizdiń mindetimiz – 2017 jylǵa qaraı memlekettik tildi biletin qazaqstandyqtar sanyn 80 paıyzǵa deıin jetkizý. Al 2020 jylǵa qaraı olar keminde 95 paıyzdy quraýy tıis. Endi on jyldan keıin mektep bitirýshilerdiń 100 paıyzy memlekettik tildi bilip shyǵatyn bolady. Ol úshin biz bárin de jasap jatyrmyz», – degen sózi aıqyn aıǵaq.
Taıaý onjyldyqtaǵy strategııalyq jospardyń maqsattaryn saralaı kelip, salmaqty oı aıtyp, baǵdarsham syndy baǵdarlama jarııalap, halyqtyń baǵy úshin úkimet pen jergilikti bılikke naqty tapsyrmalar bergen bıylǵy Joldaýdyń aıtary anyq, boıaýy qanyq. Alda atqarylar jumystardyń aýqymy asa keń. Ol «Kedeıshilik problemalaryn memlekettik járdemaqy arqyly jumsartý emes, naqty sheshýmen», sapaly aýyz sý máselesin túpkilikti sheshý úshin, «úkimetke jeke kapıtaldy sý sharýashylyǵy sektoryna barynsha molynan tartý úshin yntalandyrýdyń tıimdi joldaryn qarastyrýdy tapsyrýymen», «jumyspen qamtýdyń jańa strategııasyn» belgileýimen... erekshelenip, kúrmeýi qatty kúrdeli ómirdiń san salasyn qamtydy.
Prezıdent «Azamattardyń ómir sapasynyń ozyq kórsetkishi – turǵyn úı jaılylyǵynyń deńgeıi. Sońǵy on jylda turǵyn úı qory 30 mıllıon sharshy metrge ulǵaıdy. Bul búginde bir mıllıonnan astam azamat jańa páterlerde turady degendi bildiredi. Bul – bizdiń turǵyn úı saıasatymyzdyń mańyzdy nátıjesi», – deı kelip: «Sýmen, jylýmen, elektr jáne gazben qamtamasyz etý júıelerine keń aýqymda jańǵyrtý júrgizip, sondaı-aq turǵyn úı qatynasynyń ońtaıly modelin qurýdy qamtamasyz etý qajet. Kúrdeli jóndeýdi qajet etetin nysandardyń úlesi 32 paıyzdan 2015 jylǵa qaraı 22 paıyzǵa tómendeýi tıis. Jańǵyrylǵan júıelerdiń uzyndyǵy 2015 jylǵa qaraı el boıynsha tutastaı alǵanda 31 myńnan astam shaqyrymdy quraıtyn bolady», degen sózderi qatty unady. Bul mindetter oryndalǵanda tozyǵy jetken qazandyqtar da jańaryp, halyq qaqaǵan qysta jaryqsyz qalmasy anyq.
Prezıdenttiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalardy júzege asyrý baǵytynda atqarylatyn ister jaıly aıtqandary da kókeıge qonymdy. Bir ǵana mysal, 2014 jylǵa deıin 294 iri ónerkásip oryndary ashylyp, 162 myń adam jumyspen qamtylmaq. Oǵan memleket segiz trıllıon teńge qarjy salýdy josparlap otyr. Meni, ásirese, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama jobalarynyń altyn besik – aýylǵa qaraı bet túzegeni qatty qýantty.
«Agrarlyq sektorda et beretin mal sharýashylyǵyn damytýda buryn bolmaǵan joba iske asyrylady. Biz sizdermen birge aýyl sharýashylyǵy úshin kóp nárse atqardyq jáne sonyń arqasynda qurǵaqshylyq jyldarynda da bizdiń astyq alqaptarymyz ónimmen qamtamasyz etedi», – degen Elbasy endi qazaq qazaq bolǵaly mal sharýashylyǵyna zor mán beriletinin jáne aýyldaǵy jumyssyzdyq jaıyna basa nazar aýdarylatynyn atap ótti. «Bizdiń josparda 2016 jyldyń ózinde 4 mıllıon tonna astyq eksportyna teń keletin 60 myń tonna et eksporttaý kózdelýde. Bolashaqta bul sandar 180 myń tonnaǵa deıin artatyn bolady. Memleket buǵan kredıt qorlarynyń 130 mıllıard teńgesin bóledi. Bul aýyldarda 20 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa jaǵdaı jasap, 1400 myńnan astam aýyl halqy úshin tabys kózin beredi», – degen Prezıdent bul sharalardyń barlyǵy maldyń barlyq tuqymdarynyń basyn kóbeıtýge sebin tıgizetinin atap ótti. Osynyń bári aýylsharýashylyq máshıne jasaý, hımııalyq, tamaq ónerkásibiniń, tehnıkalardy jóndeý sııaqty óndiristiń aralas salalarynyń ósýine múmkindik beredi. «Mine, bul aýylsharýashylyǵyn ındýstrııalandyrý bolyp tabylady. Úkimet pen barlyq óńirdiń ákimderi osy aýyl sharýashylyǵy salasyn ındýstrııalandyrý máselesimen aınalysýy kerek», – dedi Elbasy.
Jasyratyn ne bar, búginderi aýyl sharýashylyǵy ónimi toqsanynshy jyldarmen salystyrǵanda, eki jarym ese kemidi. Elimizdegi maldyń seksen paıyzy jeke menshikte turǵan qazirgi jaǵdaıda mundaı asa aýqymdy joba aýyl sharýashylyǵynyń jedel órkendeýine qýatty serpin bereri aıdan anyq.
Beınelep aıtsaq, memleket – alyp báıterek, aýyl onyń tamyry. Tamyry sýalsa báıterek qulap qalady. Aýyl men aýyl sharýashylyǵy egiz. Birinsiz biri ómir súre almaıtyn bul ekeýinsiz memleket ósip, órkendeı almaıdy. Jan-Jak Rýssonyń: «Edınstvennoe sredstvo ýderjat gosýdarstvo – eto selskoe hozıaıstvo. Obladaı hot vsemı bogatstvamı mıra, eslı Vam nechem pıtatsıa – Vy zavısıte ot drýgıh» degen esti sózi búgin de asa aktýaldy. Sol sebepti de biz Nursultan Ábishulynyń aýylǵa qatysty kóregen saıasatyn qyzý qoldaı otyryp, basshyǵa da, qosshyǵa da aıtarymyz:
Joldaýda aıtylǵan asa mańyzdy máseleniń biri – sybaılas jemqorlyqpen kúres. Elbasynyń jemqorlyqqa jol bergen sheneýnikterdi tizbelep aıtýy oryndy deı otyryp, solardyń atyn atap, túsin tústeýdi respýblıkanyń Bas Prokýrory Qaırat Mámı, Qarjy polısııasynyń bastyǵy Qaırat Qojamjarov, Ishki ister mınıstri Serik Baımaǵambetov, Joǵarǵy Sot tóraǵasy Musabek Álimbekov, «Nur Otan» HDP janyndaǵy jemqorlyqpen kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy, senator Oralbaı Ábdikárimov syndy basshylarynan kútemiz. Quqyq qorǵaý oryndarynyń basshylary birigip, jemqorlyqqa solqyldata soqqy bermese, dúnıege toımaıtyn jemqorlardyń baılyǵynyń esebi joq, adal jumys istep júrgen eńbek adamynyń minerge esegi joq degenniń kebin kıip júre beremiz. Qoǵamnyń ózegine túsken bul dertti julyp tastamaı bilimi men eńbegine, talantyna sengen jeke tulǵanyń da, búgingiden de nurly bolashaqqa batyl qadam basyp kele jatqan memlekettiń de juldyzy janbaıdy.
Tyńdar qulaq, uǵar júrek bolsa, Joldaýda aıtylmaǵan sóz qalǵan joq. Elbasy atap aıtqandaı: «Endi barlyǵy Úkimet pen jergilikti bılik organdarynyń bul mindetterdi qalaı oryndaıtynyna, bul jumystyń qalaı uıymdastyrylatynyna baılanysty bolmaq».
Sózdiń kıesi men júıesin bir kisideı biletin Nursultan Ábishuly bıylǵy Joldaýynda: «Yrys yntymaqqa jolyǵady, dáýlet birlikpen tolyǵady», «Baq bererde elge yrys qonady, ustanǵan joly durys bolady» dep maqal da aıtty.
«Otandy qaltqysyz súıý – onyń sýyǵyna shydap, ystyǵyna kúıýdi talap etedi.
Meniń ǵumyrym el taǵdyrymen enshiles.
Maǵan Sırat kópirindeı qylpyldaǵan kezeńde táýelsizdik alyp, memleket qurý isi senip tapsyryldy.
Sondyqtan, men senimge sert berip, bar jaýapkershilikti moınyma aldym.
Kúrmeýi qıyn túrli taǵdyrly sheshimderdi júregimnen ótkizip qabyldadym.
Men 20 jyldan beri bar kúsh-jigerim men bilim, tájirıbemdi aıamaı, halqyma qaltqysyz qyzmet etip kelemin.
Osy jyldary mártebemizdi kóterip, mereıimizdi asyrǵan barsha jetistikterimiz – bizdiń ortaq tabysymyz.
Sondyqtan, bastamashy azamattar men tilekshi bolǵan barsha qazaqstandyqtarǵa rızashylyq bildiremin!
Men úshin qashanda memleket múddesi men el ıgiligi jolynda qyzmet atqarýdan artyq baqyt bolǵan emes.
Aldymyzda atqarylar qyrýar ister bar.
Bul jolda bizdiń eń basty baılyǵymyz – berekeli birligimiz.
Men aýyzbirshiligi aınymaıtyn aqjúrek jurtymnyń qýatty ultqa, shýaqty ulysqa aınalaryna kámil senemin», – dep aq júrekten aqtarylyp, halqyna jan syryn da symbaty bólek sulý, ishten shyqqan shynshyl, ishti sózben jaıyp saldy.
Bıylǵy Joldaýdyń taǵy bir ereksheligi, artyqshylyǵy desek te jarasymdy – dástúrli shynshyldyǵynyń ajaryn asha túsken syrty nurly, ishi syrly osy syrshyldyǵy.
Báıken Áshimovtiń sózimen aıtsaq: «Elbasymyzdyń bergeni kóp, bereri odan da kóp. Nursultan qazir naǵyz kemeline keldi. Qaı jaǵynan da. Qandaı bıikten qaraǵanda da. Azamattyń tileýin tileıik, aǵaıyn! Tileýin tileý degen Elbasymyz bastaǵan uly iske tirek bolýdan, qoldaý kórsetýden tanylýy tıis. Ejelden erlikti qadirlegen halqymyzdyń memleket muratyn bárinen joǵary qoıatynyna men senemin». Ishten shyqqan osy ishti sózge men de qosylamyn.
О́z sózimen aıtqanda: «ǵumyry el taǵdyrymen enshiles», «qashanda memleket múddesi men el ıgiligi jolyndaǵy qyzmet atqarýdan artyq baqyt bolǵan emes» deıtin, «taǵdyrly sheshimderdi júreginen ótkizip», «senimge sert berip, bar jaýapkershilikti moınyna alǵan», bıliktiń baǵy úshin emes, halyqtyń qamy úshin asqan bilgirlikpen jankeshti eńbek etip júrgen kemel oıly kemeńger kósem – Ult Kóshbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýdaǵy: «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» degen sózi júrekten shyǵyp, júrekke jetti.
Sábıt DOSANOV, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, M.Sholohov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń laýreaty.
