«Men dalanyń qyzymyn!»– deıdi kishkene ǵana Glazýnov aýylynyń turǵyny Galına Bolshakova

Qazaqstannan basqa elge qonys aýdaryp, biraq qaıtyp oralyp jatqan jerlesterimiz az emes. Qostanaı aýdanynyń Glazýnov aýylynda turatyn Galına Bolshakova da solardyń biri. Ol Qazaqstannan basqa jerde tura almaıtyny týǵan aýylyna degen boıyn býǵan saǵynyshtan ekenin jaqsy túsindi. Qazir Qazaqstanǵa qaıtyp oralǵanyna myń da bir rıza. Onyń áńgimesinen aýzynyń ushymen sóılegen jasandylyq emes, óziniń týǵan jerine degen sezim shynaıylyǵyn baıqadyq. – Galına Vıktorovna, siz Reseıge kóship ketkennen keıin Qazaqstanǵa qashan qaı­typ oraldyńyz? – Aldymen meni mártebeli qonaq nemese laýazymy bıik adam sııaqtandyrmaı, Galına dep atańyzshy. Men qarapaıym qazaqstandyqpyn ǵoı. – Jaraıdy, kelistik. – Men sizdiń suraǵyńyzdy túsindim. 1983 jyly Qostanaı aýdanynyń Glazýnov aýylynan Reseıge ketip, 1991 jyly sol jerge qaıtyp oraldym. – Segiz jyl Qazaqstanda turǵan joqsyz ǵoı, bul bir adamnyń ómiri úshin az ýaqyt ta emes shyǵar. – Bilemin, az ýaqyt emes. Men sııaqty kóship ketip, qaı­typ oralǵandar meniń tanys­tarymnyń arasynda da jetkilikti. Olar Tájikstannan, Belorýssııadan, Reseıden qaıta kó­ship keldi. Biraq olardyń kóp­shiligi ony óz aramyzda, das­tar­qan basynda aıtqanmen, jalpaq jurtqa jarııa etýden uıalady. Al men ashyq aıtýdan qysyl­maı­myn. Birinshiden, men ol kezde mektepti endi bitirgen jas qyz edim. Krasnoıarsk polıtehnı­ka­lyq ınstıtýtyna oqýǵa tústim, ony bitirgen soń Kemerovo ob­lysyndaǵy Kıselevsk qalasynda joldamamen baryp úsh jyl ju­mys istedim. Ol kezde Keńes Odaǵynyń qaı shalǵaıynda bolsa da jas mamanǵa jaqsy qaraıtyn. Ekinshiden, jasyratyn nesi bar, men turmys aýyrlaǵan 90-shy jyldary ketip, jaǵdaı ońalǵan soń qaıtyp kóship kelgenim joq. Men oralǵan 1991 jyly Qazaq­stan egemendigin alyp jatqan­men, ekonomıkalyq baılanys­tar­dyń úz­ilgen, áleýmettik turmys­tyń tó­mendegen kezi bolatyn. Sol jyl­dary Glazýnov aýylynda da kóshi-qonnyń qyzǵan, ásirese, kóshtiń basyn basqa jaqqa bur­ǵandardyń kóbeıgen kezi eken. Qazaqstannyń basqa shalǵaıynan bizdiń aýylǵa kóship kelgender de az bolǵan joq. Sonyń barlyǵyna kýámin. Al Kemerovoda júrgende óz­im­men bir aýylda ósken, bir mektepte oqyǵan Nıkolaıǵa tur­mysqa shyq­tym, Ksenııa degen qyzymyz sol jaqta ómirge keldi. Biraq ári qaraı meniń shydamym taý­syldy, qaıtyp oraldyq... – Ol jaqta jaǵdaı bol­mady ma? – Men negizi ózimniń qonys aýdarǵan jaǵymdy jamandaýdan aýlaqpyn. Jaǵdaıymyz bolmaı qalǵan joq, ornalasyp, ornyǵyp ketetindeı edik. Ol jaqtyń tabıǵatynyń ózi kózdi arbaıdy. Tolqyp aqqan Enı­seı­diń ózi, qalyń ormany nege turady? Biraq ...Men bul tý­ra­ly jeńil-jelpi aıta almaı­myn. Poıyz ben ushaq qaı jerdi jaqyn etpeıdi? Alaıda Re­seıdiń biz barǵan soltústik aı­maǵy men úshin jerdiń túbi, tym alys sııaqty kórindi. Eki kózim tórt bolyp, Qostanaıdy, týǵan aýylym Glazýnovty ań­sap, qaıtyp kelgenshe asyq­tym. Qostanaıdyń seleýli da­lasyn ańsap, saǵynyshtan jú­regim sazdy. «Dalanyń erekshe qasıeti bar». Bul – meniń anamnyń sózi. Ras eken. – Seniń ata-anań da Qazaqstanda týǵan ba? – Joq.  Mıraýlar  otbasy Glazýnov aýylynda ótken ǵasyrdyń 60-shy jyldarynan turyp keledi. Ákem Vık­tor Iаkovlevıchtiń ulty nemis, al anam Iаdvıga Mechıslavovna polıak qyzy. Tyń ıgerýge kelgen jastar  osy aýyl­da tabysqan eken. Qazir ózderi tárbıe­lep ósirgen eki qyz, bir uly, olardan kórgen nemereleriniń bar­ly­ǵy aınala­synda. Anamnyń týystary Belorýssııa­da turady, olarǵa  qo­naq­tap baryp kelemiz. Eger biz Germanııa­ǵa nemese anam­nyń  týystaryna kó­shemiz desek, bizdiń  otbasynyń oǵan qýaty jeter edi. Biraq  anam úshin Qazaqstannan artyq meken joq. «Dalanyń erekshe qasıeti bar» degende, anam dalanyń samalyn, jeri­niń shuraıyn ǵana aıtyp otyrǵan joq qoı, adamdardyń baýyr­mal­dyǵyn,  meıirimdiligin, adamgershiligin meńzep otyr. Keń-baıtaq Qazaq­stan Glazýnov sııaqty shaǵyn eldi mekenderden tura­dy. Men  osy ózimniń týyp-ósken jerimdi essiz jaqsy kóremin. Osy jerde balalyq shaǵym óte baqytty ótti. Glazýnov mektebindegi bizdiń sy­nypta 42 bala oqydyq. Bárimiz bir úıdiń bala­syndaı edik. Olardyń  kópshiligi qazir Qazaq­stannan ketip qaldy, rasyn aıt­qanda, Germanııaǵa qonys aýdardy. Biraq áli kúnge deıin habarlasyp tura­myz.  Olar Qazaqstandy, kishkentaı Gla­zý­nov­ty sa­ǵynady. О́tken jyly Ger­manııa­daǵy  synyptastarymyz kezdesý keshin ja­sady. Munyń ózi olardyń tarapynan Qazaqstanǵa, týǵan jerine degen qurmet dep bilemin. – Qazaqstanǵa qaıtyp kelgenińe ókingen keziń boldy ma? – Joq, ókingen emespin. 90-shy jyl­d­ardyń aýylǵa qandaı qıyndyq ákel­genin jurttyń bári biledi. Qıyndyqtyń bárin de  qazaqstandyqtarmen birge kór­dik, jeńdik dep bilemin. Týǵan aýylyma kelgen soń mektepte jumys istedim. Bilim oshaǵynda barlyq ulttyń ókili bar. Maqsat bireý ǵana – balalarǵa bilim berý, tárbıeleý. Jubaıym ekeý­mizdiń  dostarymyz ben ata-anamnyń syılas kisileriniń  basym kópshiligi qazaqtar. Osy halyqtyń qonaq­jaıly­ǵynda, baýyrmaldyǵynda, adamgershilikke negizdelgen tereń dástúrinde shek joq. Olardyń  qanyndaǵy erkindik, keńdik dalamen baılanysty ma dep oılaı­myn. Men de dalanyń qyzymyn deımin ózimdi. Naq shynym, bizdiń otbasy­myz Qazaqstannyń  memlekettik mere­ke­leri­niń barlyǵyn da toılaımyz. Aına­lamyzdaǵylardy qut­tyq­taımyz. Táýel­sizdik kúni aýylda ótetin sharalardan  úıdegi qart ata-anam da qalm­aıdy. Nan men án bolsyn dep tilep otyrady.  Aıtpaqshy, biz Reseıde júrgende dos­tas­qan qurbym qonaqqa kelip turady. «Qazaqstandaǵy adamdar qandaı  ádemi, sulý» degen sózdi jıi qaıtalaıdy qurbym. Al dinine, tiline, túsine qaramaı, bizdiń aramyzdaǵy dostyq pen syılastyq osy sulýlyqty eselep turǵan joq pa?!  Qazir oılasam, meni saǵyndyrǵan da osy eken. – Galına,  ashyq-jarqyn áńgimeńe rahmet. Áńgimelesken Názıra JÁRIMBETOVA, Qostanaı oblysy, Qostanaı aýdany.