Sarmat zamanynyń sarbazdary

Aqtóbedegi arheologııalyq qazba jumystary kezinde tabylǵan bul eskertkishtiń eń basty ereksheligi – olardyń qarý-jaraqtarymen birge jerlengendigi. Bıylǵy dalalyq maýsymda Ulttyq mýzeıdiń «Halyq qazy­nasy» ǵylymı-zertteý ınstıtýty elimiz boıynsha árbir tarıhı kezeńdi qamtıtyn 10-nan astam nysanda arheologııalyq zertteý jumystaryn júrgizýde. Kezekti zertteýdiń biri Aqtóbe oblysynyń Qobda aýdanynda ornalasqan j.s.d. VI–V ǵǵ. jatatyn Tórtoba jerleý-ǵuryptyq kesheninde jal­ǵasqan bolatyn. Bul keshendegi bıylǵy atqa­rylǵan jumystar men alynǵan maǵlumattar týraly ekspedısııa jetekshisi, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Aqan Ońǵaruly bizge qysqasha baıandap berdi. –Jergilikti bılik áýleti ókiliniń qurmetine salynǵan Tórtoba jerleý-ǵuryptyq keshenindegi zertteý jumystary 2011 jyldan bas­taldy. Bes jyldyq keshendi zertteýler nátıjesinde eskertkishtiń aınalasynan 7 jerleý orny men 2 ǵuryptyq rásim atqarǵan nysandar zerttelindi. Iri sáýlet eskertkishi sanalatyn dıametri 50 m, bıiktigi 4,7 m  topyraq úıindili obada qurylystyń salyný kezeńderin anyqtaýǵa baılanysty qazba jumystaryn júrgizý barysynda bıyl eki jaýyngerdiń tonalmaǵan qabiri ashyldy. Bul jerleý ǵurpy negizgi eskertkish turǵyzylǵannan birneshe júz jyldan keıin jasalynǵan. «Er qýaty – qarýy» degendeı, eki jaýynger atý qarýy – oqqa toly qoramsaqty sadaqpen (sadaqtyń tek izi saqta­lynǵan), túıreý qarýy – temir ushty naızasymen jáne kesý qarýy – qylysh, qanjarymen birge jerlengen. Oba úıindisiniń ortasyndaǵy ne­gizgi qabir shuńqyrynyń shetine qoıylǵan úshinshi jaýyngerdiń qoram­saǵynan 184 qola jebe tabyldy. Azamat BITAN