DÚBIR

Olımpıadanyń bastalýyna 1 kún qaldy Álem kóz tikken alaman Erteń Rıo-de-Janeırodaǵy XXXI jazǵy Olımpııalyq oıyndar tarıhtyń tórine shyǵady. Osynaý ordaly qaladaǵy ataqty alyp stadıon – «Marakanada» aıtýly jarystyń jalaýy jelbirep, alaýy tutanady.  Saltanatty sát Astana ýaqytymen senbi, 6 tamyzǵa qaraǵan túni saǵat 04:00-de bastalady. On alty kúnniń órimindegi jan alyp, jan berisetin saıysta qazaq sportshylarynyń alatyn óz enshisi men sybaǵasy tur. Biz sol júldeler júlgesinde soıy túgel som altynnan quıylǵan medaldiń kóp bolýyn qalap otyrmyz. Munymyz jáne bekerden-beker tilegen párýaıy qalaý emes. Bizdiń sańlaqtardyń úı men túzde júrip, ózderine úzdiksiz kóz qadap otyrǵan jankúıerleriniń sol úmitterin aqtap shyǵýǵa tolyq múmkindigi bar. Sonymen, tórt jyldyq sıkldyń bastalatyn shaǵyna táýlikten sál ǵana asatyn ýaqyt qaldy. Dúbir tym jaqyn. Osyǵan oraı «Egemen Qazaqstannyń» osynaý básireli básekege attandyrǵan arnaýly tilshisi Baqtııar Taıjan da iske bekem kiristi. Biz búgin onyń Brazılııa jerinen joldaǵan alǵashqy joljazbasyna da kezek berip otyrmyz. Osynyń ózi sporttyń ulan toıy bastalyp qalǵanyn kórsetedi. San emes, sapa kerek Qyzǵaldaqtar mekeni sana­latyn Gollandııa arqyly Brazı­lııaǵa kelip jettik. Bizben birge grek-rım, dzıýdo sheberleri men aýyr atletter ushyp keldi. Qazaqtyń bas balýany Nurmuhan Tinálıevtiń kóńil-kúıi jaqsy sııaqty. «Jaýapkershilikti sezi­nemiz. Biraq, aldyn ala bárin kesip-piship aıtýǵa bolmaıdy. Jeńilý úshin emes, jeńý úshin keldik. Allanyń basqa salǵanyn kóremiz», deıdi saıypqyran. Qazaqstan quramasynyń aǵa jattyqtyrýshysy, Álem chempıony Baqtııar Baıseıitov te jigitterge senimdi. «Barlyq oqý-jattyǵý jıyndaryn tyńǵylyqty ótkizdik. Ras, biz Rıoǵa úsh balýan ǵana ákeldik, biraq úsheýi de álemdik sanattaǵy myqty sportshylar. Jerebe joldas bolsa, úsheýi de júldege ıe bolady», deıdi. Qazaqstannyń grek-rım kú­resinen bas jattyqtyrýshysy Tańat Saǵyndyqov ta san emes, sapaǵa jumys jasaǵandaryn aıtyp qaldy. Qazaq jastarynan alǵash ret sambodan álem chempıony bolǵan Qanat Baısholaqovtyń týǵan inisi Talǵat Baısholaqov – Maksım Rakovtyń bapkeri. Maksımniń óz salmaǵyndaǵy barlyq bal­ýandardy ártúrli jarystarda jeńgenin dátke qýat etip ol otyr. Árıne, sońǵy jyldary Qazaqstan quramasy serkesiniń anaý aıtqandaı jo­ly bolmady. As­tanada ótken álem chempıonatynda Maksımniń kóńili qatty qulazyǵanyn baıqaǵanbyz. Qo­lynan kelgenin aıanǵan joq, biraq kúresi mandymady. Únemi babynda bolý múmkin emes, áıtpese osy Maksım Gýanjoýda ótken Azııa oıyndarynda mońǵol halqyna ǵana emes, dúnıe júzine áıgili balýan Naıdannyń shańyn týlaqtaı qaǵyp alǵanyn ózimiz de kórgen­biz. Sol Naıdanǵa bu­ıyrǵan baq sa­ry altyndaı baýyrymyzǵa da buıyrsa eken degen tilek ústindemiz. – Olımpııalyq oıyndarǵa osal balýan barmaıdy, – deıdi Tańat Saǵyndyqov. – Bári bir-birimen qaraılas, bir-biriniń myqty, osal tustaryn osyǵan deıin zerttep, qarsy aılaǵa daıyndalyp keldi. Qaı-qaısynyń da chempıon bolýǵa jaǵdaılary jetedi. Olardyń qatarynda bizdiń balýandar da bar. Baq pen bap qatar shapsa, bári de múmkin. Bas jattyqtyrýshy ýájine qosyp-alarymyz joq. San-Paýlýda Alekseı Nı bastaǵan aýyr atletter Rıoǵa bólek reıs­pen ushyp ketti. Londonda qazaq Ánuranyn hıtke aınaldyrǵan bapkerde baıaǵy jaırańdaǵan kóńil-kúı joq. Sondyqtan, ma­zalamadyq. Biraq, Qazaqstan aýyr atletteri taǵdyr synaǵyna qos qolyn kóterip berildi degendi áste aıtýǵa bolmaıdy. Reseı quramasynyń jarys jolynan alynǵany ózgeler sekildi, Qazaqstan quramasyna da jaq­sy múmkindikter syılaıtynyn ishi qurǵyr sezedi. Jigitterdi aıtpaǵannyń ózinde, Jazıra Japparquldyń chempıondar aýylyna at oınatyp kirýine tolyq múmkindigi bar. Laıym solaı bolǵaı. Al grek-rım jáne dzıýdoshylar bizben birge San-Paýlýǵa ushyp keldi. Georgıı Sýrsýmııa men Nurmahan Tinálıevtiń oryn­dyqtary qatar túsip qalǵan eken, ekeýi de alyp atanǵa júk bolatyndaı atpal azamattar. Bireýine bir oryndyqtyń ózi azdyq etedi. Bir kúlip alǵan ekeýi basqalarymen oryn aýysyp otyrdy. Sam jamyraǵan shaqta San-Paýlýdan Rıo-de-Janeıroǵa ushtyq. «Assalaýmaǵaleıkúm, Brazılııany» osy jerde aıttyq. Qazaqstan – arman-maqsaty úl­ken el, áleýeti myqty memleket. Sport oıyndarynyń padıshasy Olımpııalyq oıyndardan áýelden aýzynyń salymy jaqsy bolatyn. Ataqty Peleniń qut mekeni Qazaqstan halqyna syılar qýanyshy kóp bolǵaı. Jaratqannan Brazılııa topyraǵyn basqanda osyny tiledik. Aspannan shuǵa emes, altyn jaýsa... Brazılııanyń eki túni artta qaldy. Aýa raıy qońyr salqyn. Munda jyldyń bul mezgili qysqa sanalady eken. Kúndiz qoıý bult tutqan. Halyqaralyq olımpıa­da komıtetiniń baǵdarlamasy boıynsha jumys jasap jatqan Rýslan Medelbek: «Aǵa, men kelgeli on bir kún boldy. Osylaı túıilip turady. Biraq, jaýmaıdy», – degen edi. Keshe Brazılııa aspany Rýslannyń sózin teriske shyǵaryp, aǵyl-tegil aqtaryldy. Osy kúni baspasóz ortalyǵynda boldyq. Rasyn aıtsaq, sporttyń dúnıejúzilik alamanyna álem kóz tigip otyrsa da, Rıo-de-Janeıro onshalyqty asyqpaıtyn sııaqty. Jýrnalıster aýylynda da, baspasóz ortalyǵynda da áli jón­deý jumystary júrip jatyr. Baıqaǵanymyz, kúzet kúshti. Avtomat ustaǵan áskerılerdiń qoly shúrippeden bosamaıtyndaı kórinedi. Atty sarbazdar da kóp. Olımpıada alaýyn alyp qashý, tipti, sóndirý áreketi bolǵan soń Ýaqytsha úkimet saqtyq sharalaryn kúsheıtken syńaıy bar. Olımpıadashylar qala­shy­ǵynda boldyq. Dúnıe júziniń barlyq myqty sportshylary jınalǵan qalashyqta Qazaqstan baıraǵy kózge erekshe ystyq kórinedi. Brazılııa – baılyǵymen maqtana almaıtyn el. Munda da ysyrapshylyqty baıqaı almaısyz. Qalashyqtaǵy kóz tartar dúnıelerdiń ishinen dóńge­lek oryndyqtar kózge erekshe túsedi. Bajaılap qarasańyz, kádimgi janarmaı quıylatyn bóshkelerdi ortasynan qaq bólip, ústin sharbaq aǵashpen qaptaǵan. Syrt kózge ádeıi osylaı jasaǵandaı kóringenimen, qaltanyń jutańdyǵy bilinedi. Shirkin, bizdiń Qazaqstan eken ǵoı, halyqaralyq jarys ótkizse, aıdy aspannan bir-aq shyǵaryp, asta-tók etip tastaıtyn. Qysqy Azııa oıyndarynda molshylyqtyń kókesin kórsetkeni esten ketpeıdi. Munda bári qarapaıym. Biraq oǵan qarap jatqan sportshylar da, jýrnalıster de joq. Bári máz-meıram. Bokstan bas jattyqtyrýshy Myrzaǵalı Aıtjanovty kórdik. Beri shyǵa almaǵanymen, qazaqy jigit qolyn keýdesine qoıyp, bárimen amandasyp jatyr. On eki qabat tutas bir úıdi Qytaı mem­leketi jalǵyz ıemdenip, jaǵalaı týyn ilip tastapty. Olımpıada qalashyǵynan Ult­tyq olımpıada komıteti prezıdentiniń orynbasary Serik Qasqabasov, Mádenıet jáne sport mınıstriniń orynbasary Sáken Musabekov jáne sport komıtetiniń tóraǵasy Elsııar Qanaǵatov shyǵyp, biraz jaıtqa qulaǵdar etti. Kúnde jıyn, bas jat­tyqtyrýshylardyń mindeti, sportshylardyń daıyndyǵy pysyqtalyp jatyr. Quramadaǵy 104 sportshyǵa 11 adamnan qu­ralǵan dárigerler men psıholog, massajıster qyzmet etýde. Elsııar Qanaǵatov – sport­tyń maıyn ishken adam, bárin bes saýsaqtaı biledi. Osy Olım­pıadadan qansha altyn medal alatynymyzdy bilgimiz keledi. – Ony Baqtııar Taıjan biledi, – dep kúledi ol. – Biz bilgendi sen­der de bilesińder ǵoı. Taldaý jasap júresińder. Barlyq sport­shylardyń múmkindikteri belgili. Biz de shamalaǵanymyzben, bári bir Allanyń qolynda. Jazýshy Seıdahmet Ber­di­qulov­tyń «Aspannan shuǵa jaý­ǵan kún» dep atalatyn shyǵarmasy bar edi. Bizge salsa, shuǵa emes, altyn jaýdyryp qoıar edik, shirkin... Ázirge Rıoda jańbyr jaýyp tur. Qazy men qymyz – qýat qaınary Olımpıadashylar qala­shyǵynda boksshy Berik Ábdirahmanovpen júzdestik. Qurama tańerteńgilik jeńil jattyǵý jasap, as ishkennen keıin saǵat 11-de jattyǵýǵa barady eken. Tústen keıin taǵy da jattyǵý qaıtalanady. Boks zaly qozyqaıyrym jerde. Keıbir memleketterdiń sportshylary Rıodaǵy taǵam sapasyna razy emes. Bizdiń qazaq qanaǵatshyl ǵoı. Shaǵym joq. Boksshylar ózderimen birge qazy-qarta, qymyz, qymyran ákelipti. Árıne, olar et jep, qymyz ishýge kelgen joq, biraq halqymyzdyń ulttyq taǵamy kúsh beredi, naǵyz qorek. Jatyn jaılary da jaqsy. Bir bólmede eki adam jatady. Eki alyp – Vasılıı Levıt pen Ivan Dychkoǵa ǵana jeke bólme tıipti. – Bári bir Allanyń qolyn­da, – deıdi Berik Ábdirahmanov. – О́zimiz úshin de, memleketimiz úshin de barymyzdy salamyz. Halqymyzdyń mereıi tasyǵany – biz úshin úlken mártebe. Olımpıada qalashyǵynan soń Qazaqstannyń osyndaǵy ashylǵan baspasóz ortalyǵyna bardyq. Buryn Brazılııada Qazaqstannyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi bolǵan Baqytjan Ordabaev de­legasııamyzdyń keńesshisi qyz­metine kirisipti. UOK jaýapty qyz­metkeri Jiger Ázbergen ekeýi sońǵy ázirlik jumystaryn tııanaqtap jatyr. Baspasóz or­talyǵynda jeńimpaz jáne júl­deger sportshylarmen kezdesý ótkiziledi. Qalyń qazaqtan Qus jolymen súıinshi suraıtyn jer osy. Ortalyqtyń bir buryshynan «Qazaqstan – Qazsport» múıisi ashyldy. Qazaq sportynyń bar jaqsylyqtaryn nasıhattaıtyn jańa arnamyz osy jerden tikeleı habar júrgizedi. Erteń Olımpıada qala­shy­ǵynda Qazaqstannyń týy kóterilý rásimi ótedi. «Egemen Qazaqstannyń» arnaýly tilshisi Baqtııar TAIJAN, Rıo-de-Janeırodan habarlaıdy Kógildir ekranǵa nazar salyńyzdar Budan buryn habarlanǵanyndaı, Rıo-de-Janeırodaǵy XXXI jazǵy Olımpııalyq oıyndardy «Habar», «Qazaqstan» jáne «KazSport» telearnalary kórsetetin bolady. Sonyń ishinde «Habar» men «Qazaqstan» ózderiniń birinshi translıasııasyn 6 tamyzǵa qaraǵan túni bastaıdy. Efır saǵat 03:55-te ashylady. Tómende biz jarystyń alǵashqy 3 kúni ishinde respýblıka telearnalary júrgizetin habarlar kestesin jarııalap otyrmyz. Al tolyq kestemen sizder «Egemen Qazaqstannyń» ınternet-nusqasyna (egemen.kz) 2 tamyz kúni jarııalanǵan «Olımpııalyq oıyndar kórsetilimi» dep atalatyn habar arqyly tanysa alasyzdar. Ol saıttyń «Sport» blogy aıasynan oryn alǵan. 6 tamyz 03.55 – Rıo-de-Janeırodaǵy XXXI jazǵy Olımpııalyq oıyndardyń ashylý saltanaty. Tikeleı efır («Habar», «Qazaqstan») 17.25 – Velosport. Erler. Fınal. Tikeleı efır («Habar») 18.55 – Boks. Tikeleı efır («Qazaqstan») 23.25 – Dzıýdo. Fınal. Tikeleı efır («Qazaqstan») 20.55 – Júzý. Tikeleı efır (KazSport) 23.25 – Myltyq atý (pnevmatıkalyq tapansha). Fınal. Tikeleı efır (KazSport) 7 tamyz 00.55 – Boks. Erler. Tikeleı efır («Habar») 02.55 – Aýyr atletıka. Áıelder. Fınal. Tikeleı efır («Qazaqstan») 04.50 – Akademııalyq esý. Irikteý (KazSport) 05.55 – Júzý. Erler 100 metr. Brass. Jartylaı fınal. Tikeleı efır («Qazaqstan») 06.20 – Voleıbol. Áıelder. Serbııa - Italııa. Tikeleı efır (KazSport) 09.35 – Ústel tennısi. Erler. (KazSport) 10.55 – Tennıs. Jekeleı jarys (KazSport) 13.25 – Dzıýdo. Fınal (KazSport) 15.25 – Aýyr atletıka. Áıelder. Fınal. Jazba («Habar») 17.50 – Dzıýdo. Erler. Tikeleı efır (KazSport) 18.55 – Boks. Erler. Irikteý raýndy. Tikeleı efır («Qazaqstan») 20.55 – Júzý. Irikteý raýndy. Tikeleı efır (KazSport) 23.40 – Voleıbol. Erler. Fransııa-Italııa. Jazba (KazSport) 8 tamyz 00.55 – Boks. Erler. Tikeleı efır («Habar») 02.55 – Aýyr atletıka. Erler. Tikeleı efır («Qazaqstan») 01.45 – Akademııalyq  esý (jekeleı). (KazSport) 02.50 – Basketbol. Erler. Horvatııa - Ispanııa. Tikeleı efır (KazSport) Budan bólek, atalǵan telearnalardyń kúndizgi efırlerinde «Olım­pıada kún­deligi» berilip turady. Ushaq súırep, uran tastady Qazirgi tańda búkil el bolyp Rıo-2016 Olımpıadasyna attanǵan sportshylarymyzdyń tileýin tilep otyrmyz. Bireý sózben, bireý ispen, áıteýir qoldaýdan aıanyp jatqan joqpyz. «Balasy atqa shapsa, anasy úıde otyryp taqymyn qysady» degen osy ǵoı! Bul úrdisten qaraǵandylyqtar da qalys qalmady. Jergilikti polısııa qyzmetine qarasty jol-patrýldik polısııasy polkiniń basshylyǵy oblystyq MMA, boks jáne aýyr atletıka federasııalarymen tize qosyp, Brazılııadaǵy dúbirli dodaǵa attanǵan sportshylarymyzdy qoldaý maqsatynda elde joq fleshmob uıymdastyrdy. Áý basta uıymdastyrýshylar sportshylarǵa 50 tonnalyq Tý-154 ushaǵyn súıretpek bolǵan. Alaıda, sharaǵa qatysýshylardy aıaǵan bolý kerek, aýyrdyń ornyn jeńildeýimen – 15 tonnalyq An-26 ushaǵymen almastyrdy... Sodan ne kerek, London-2012 Olımpıadasynyń chempıony Serik Sápıev, Afına-2004 Olım­­pıadasynyń qola júl­degerleri: jeńil atlet Dmı­trıı Karpov pen boksshy Serik Eleýov syndy sańlaqtar bastaǵan sportshylar álgi ushaqty týra Ilıa Repınniń «Volgadaǵy býrlaktar» kartınasyndaǵydaı bári jabyla súırep, ondaǵan metr jerge deıin apardy. Fleshmobtan soń Serik Sá­pıev jýrnalısterge óziniń osy Olımpıadada bokstan Ulttyq qurama komanda sapynda 64 kılo salmaqta óner kórsetetin Abylaıhan Júsipovke jankúıer bolatynyn aıtty. – Menińshe, onyń júlde alýǵa barlyq múmkindigi bar. Tek sáttilik pen daıyndyq serik bolsyn deńiz. Men eki márte Olımpıada oıyndaryna qatysqan adammyn. Sondaǵy túsingenim – eshqashanda saspaý kerek, – dedi Serik Sápıev. Eń sońynda ıgi sharaǵa qatysqan 120-ǵa jýyq sportshy «Saryarqa» áýejaıyn jańǵyrtyp, «Alǵa, Qazaqstan!», dep uran tastady. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY