Bul kúnderi qazaqstandyq jýrnalısterden quralǵan delegasııanyń Qytaı elindegi sapary jalǵasýda. On kúnge sozylatyn saıahat damýdyń dańǵyl jolyna túsken osynaý eldiń ońtústik provınsııalaryn qamtıdy.
Sonymen, júrdek poıyzben júıtkip otyryp, Henan ólkesin artqa tastap, Hýbeı provınsııasyna kelip jettik. Beıjiń men Chjenchjoý, odan keıin Chjenchjoý men Ýhan qalalarynyń arasyndaǵy 1200 shaqyrymdy bes jarym saǵatta júrip ótken joldarda biz sııaqty bógde elden kelgen adamdardyń kózine birden túsetini bitpeıtin de qoımaıtyn egistik alańdary. Myń shaqyrymdyq joldyń boıynda kókónis egilmegen, óńdelmegen qarys qadam joq. Qoldan ósirilgen ormandar, júgeri alqaptary, qysqasy, ósimdik pen tal daraqtardyń túr túrinen kóz súrine otyryp, Ýhan qalasyna da kelip jettik.
Ýaqyttyń qadirin biletin hanzý halqy bizdiń bir mınýtymyzdy da zaıa ketirmeı, qonaqúıge jaıǵastyrǵan boıda, birden Ýhan ýnıversıtetine alyp keldi.
Ýhan ýnıversıteti Qytaıdaǵy eń ádemi oqý orny sanalady. Kesh batyp ketti demeı-aq bizdi atalmysh oqý ornynyń ókilderi jylyushyraı qarsy alyp, jan-jaqty aqpar berdi.
Qytaıdyń osynaý maqtaýly ýnıversıteti munda 1989-1991 jyldary Qazaqstannyń qazirgi Úkimetiniń basshysy Kárim Másimovtiń oqyǵanyn maqtanysh tutady.
Úlken aýmaqty alyp jatqan Hýbeı provınsııasynda sýdaǵy jáne qurǵaqtaǵy transporttyq tasymal úlken mańyzǵa ıe.
Álemde uzyndyǵy jaǵynan úshinshi oryn alatyn Qytaıdy asyrap otyrǵan Iаnszy ózeninde ornalasqan halyqaralyq porttar kún saıyn, sát saıyn tonnalaǵan taýarlardy Qytaı – Eýropa baǵytyna alyp shyǵady.
Qaı jaǵynan alyp qarasań da bul provınsııada qurǵaqtaǵy kólik tasymaly bolsyn, poıyz joldar, taǵysyn-taǵy Hýbeı ólkesinde toǵysyp baryp, tarqaıdy.
Qytaıdyń tórt tarabyn jalǵastyryp otyrǵan Ýhan qalasy ozyq tehnologııalarymen de daralanatyndyqtan, bul qaladaǵy issaparlar kommýnıksııalyq tehnologııalardyń damýyna arnaldy.
Birinshi kezekte 1974 jyly qurylǵan, optıkalyq talshyqtar shyǵaratyn «Fiber Home Technologies» kompanııasyna keldik. Aqparattyq tehnologııalar zamanynda optıkalyq talshyqtyń qoldanylmaıtyn jeri joq. 23 myń qyzmetkeri bar kompanııanyń tabysy 5 mıllıard ıýanǵa jetken. Bastapqyda qatardaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty bolǵan kompanııanyń búgingi tabysy aıtýǵa turarlyq.
Ýhan qalasynda birine biri ári áriptes ári básekeles eki kompanııa bolsa, sonyń biri optıkalyq talshyq jasaıtyn «YOFC» kompanııasy. Atalmysh kompanııa óz salasy boıynsha Qytaıdaǵy birinshi, álemdegi ekinshi orynda. Álemdi Qytaımen optıkalyq talshyq arqyly jalǵap otyrǵan kompanııaǵa kelgenge deıin Ýhan qalasynyń «Sılıkon» alqabynda da boldyq.
Fantastıkalyq kınoǵa kirip ketkendeı áser qaldyrǵan ozyq tehnologııalar kórmesi bizdi kóp oıǵa qaldyrǵany aqıqat...
Halqynyń jartysy qalalarda turatyn Hýbeıdegi kezekti nysan «Qytaı ınjenerlik qurylys kompanııasyna» qarasty «Úshinshi basqarmasyna» keldik. Eger álemde 500 iri qurylys kompanııasy bolsa, ol 27-orynda tur. Bul nysanǵa arnaıy atbasyn tireýimizdiń de ózindik máni bar. Atalmysh qurylys kompanııasy álemdegi eń bıik ǵımarattyń birin turǵyzyp jatyr eken. Qazir 120 qabattyq qurylys bel ortasyna kelgen. Bizdiń jýrnalıster qazirdiń ózinde tóbesinen tómenge kóz salsań bas aınalatyn nysannyń ústine qurylys lıftimen kóterilip, Ýhan qalasynyń búkil sulýlyǵyn tamashalady.
«Nıýtı» dep atalatyn ákimshilik, bıznes jáne saýda-sattyq ortalyǵy bolatyn bul ǵımarat qarapaıym qala turǵyndary úshin qymbatqa túspek. Sondyqtan, munda turǵyn páterleri josparlanbaǵan.
Endigi baǵyt qytaılyqtar Iýı dep ataıtyn Chýnsın qalasy. Onda da bizdi tyǵyz baǵdarlama, qyzyqty kezdesýler men ázirge beımálim aqparattar kútip tur.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan» – Ýhannan (Qytaı)
Bul kúnderi qazaqstandyq jýrnalısterden quralǵan delegasııanyń Qytaı elindegi sapary jalǵasýda. On kúnge sozylatyn saıahat damýdyń dańǵyl jolyna túsken osynaý eldiń ońtústik provınsııalaryn qamtıdy.
Sonymen, júrdek poıyzben júıtkip otyryp, Henan ólkesin artqa tastap, Hýbeı provınsııasyna kelip jettik. Beıjiń men Chjenchjoý, odan keıin Chjenchjoý men Ýhan qalalarynyń arasyndaǵy 1200 shaqyrymdy bes jarym saǵatta júrip ótken joldarda biz sııaqty bógde elden kelgen adamdardyń kózine birden túsetini bitpeıtin de qoımaıtyn egistik alańdary. Myń shaqyrymdyq joldyń boıynda kókónis egilmegen, óńdelmegen qarys qadam joq. Qoldan ósirilgen ormandar, júgeri alqaptary, qysqasy, ósimdik pen tal daraqtardyń túr túrinen kóz súrine otyryp, Ýhan qalasyna da kelip jettik.
Ýaqyttyń qadirin biletin hanzý halqy bizdiń bir mınýtymyzdy da zaıa ketirmeı, qonaqúıge jaıǵastyrǵan boıda, birden Ýhan ýnıversıtetine alyp keldi.
Ýhan ýnıversıteti Qytaıdaǵy eń ádemi oqý orny sanalady. Kesh batyp ketti demeı-aq bizdi atalmysh oqý ornynyń ókilderi jylyushyraı qarsy alyp, jan-jaqty aqpar berdi.
Qytaıdyń osynaý maqtaýly ýnıversıteti munda 1989-1991 jyldary Qazaqstannyń qazirgi Úkimetiniń basshysy Kárim Másimovtiń oqyǵanyn maqtanysh tutady.
Úlken aýmaqty alyp jatqan Hýbeı provınsııasynda sýdaǵy jáne qurǵaqtaǵy transporttyq tasymal úlken mańyzǵa ıe.
Álemde uzyndyǵy jaǵynan úshinshi oryn alatyn Qytaıdy asyrap otyrǵan Iаnszy ózeninde ornalasqan halyqaralyq porttar kún saıyn, sát saıyn tonnalaǵan taýarlardy Qytaı – Eýropa baǵytyna alyp shyǵady.
Qaı jaǵynan alyp qarasań da bul provınsııada qurǵaqtaǵy kólik tasymaly bolsyn, poıyz joldar, taǵysyn-taǵy Hýbeı ólkesinde toǵysyp baryp, tarqaıdy.
Qytaıdyń tórt tarabyn jalǵastyryp otyrǵan Ýhan qalasy ozyq tehnologııalarymen de daralanatyndyqtan, bul qaladaǵy issaparlar kommýnıksııalyq tehnologııalardyń damýyna arnaldy.
Birinshi kezekte 1974 jyly qurylǵan, optıkalyq talshyqtar shyǵaratyn «Fiber Home Technologies» kompanııasyna keldik. Aqparattyq tehnologııalar zamanynda optıkalyq talshyqtyń qoldanylmaıtyn jeri joq. 23 myń qyzmetkeri bar kompanııanyń tabysy 5 mıllıard ıýanǵa jetken. Bastapqyda qatardaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty bolǵan kompanııanyń búgingi tabysy aıtýǵa turarlyq.
Ýhan qalasynda birine biri ári áriptes ári básekeles eki kompanııa bolsa, sonyń biri optıkalyq talshyq jasaıtyn «YOFC» kompanııasy. Atalmysh kompanııa óz salasy boıynsha Qytaıdaǵy birinshi, álemdegi ekinshi orynda. Álemdi Qytaımen optıkalyq talshyq arqyly jalǵap otyrǵan kompanııaǵa kelgenge deıin Ýhan qalasynyń «Sılıkon» alqabynda da boldyq.
Fantastıkalyq kınoǵa kirip ketkendeı áser qaldyrǵan ozyq tehnologııalar kórmesi bizdi kóp oıǵa qaldyrǵany aqıqat...
Halqynyń jartysy qalalarda turatyn Hýbeıdegi kezekti nysan «Qytaı ınjenerlik qurylys kompanııasyna» qarasty «Úshinshi basqarmasyna» keldik. Eger álemde 500 iri qurylys kompanııasy bolsa, ol 27-orynda tur. Bul nysanǵa arnaıy atbasyn tireýimizdiń de ózindik máni bar. Atalmysh qurylys kompanııasy álemdegi eń bıik ǵımarattyń birin turǵyzyp jatyr eken. Qazir 120 qabattyq qurylys bel ortasyna kelgen. Bizdiń jýrnalıster qazirdiń ózinde tóbesinen tómenge kóz salsań bas aınalatyn nysannyń ústine qurylys lıftimen kóterilip, Ýhan qalasynyń búkil sulýlyǵyn tamashalady.
«Nıýtı» dep atalatyn ákimshilik, bıznes jáne saýda-sattyq ortalyǵy bolatyn bul ǵımarat qarapaıym qala turǵyndary úshin qymbatqa túspek. Sondyqtan, munda turǵyn páterleri josparlanbaǵan.
Endigi baǵyt qytaılyqtar Iýı dep ataıtyn Chýnsın qalasy. Onda da bizdi tyǵyz baǵdarlama, qyzyqty kezdesýler men ázirge beımálim aqparattar kútip tur.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan» – Ýhannan (Qytaı)
11,4 mlrd teńge zalal: «Problemalyq kredıtter qorynyń» burynǵy tóraǵasy ustaldy
Zań men Tártip • Búgin, 12:13
Keles aýdanyna «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasymen 120 maman keldi
Aımaqtar • Búgin, 12:04
Búgin respýblıka boıynsha sırenalar iske qosylady
Tótenshe jaǵdaı • Búgin, 11:44
15 táýlikke deıin: Qazaqstanda dárilerdi tirkeý merzimi qysqartylýy múmkin
Medısına • Búgin, 11:38
FIFA Meksıkadaǵy jaǵdaıdy jiti baqylap otyr: Álem chempıonaty keıinge shegerile me?
Fýtbol • Búgin, 11:25
Kólik júrgizý quqyǵy joq azamat bótenniń avtokóligin aıdap ketkeni úshin sottaldy
Oqıǵa • Búgin, 11:14
Baqytgúl Qambar: Jańa Konstıtýsııa halyqaralyq normalarǵa tolyq sáıkes keledi
Ata zań • Búgin, 11:12
Soltústik óńirler sý tasqynyna qalaı qamdanyp jatyr?
Qoǵam • Búgin, 11:02
42 mlrd teńgege jýyq ınvestısııa: Aqtóbede Coca-Cola zaýyty salynady
Investısııa • Búgin, 10:52
EAEO keńesi ǵylymı ataqtardy ózara taný týraly kelisimdi maquldady
Qazaqstan • Búgin, 10:43
Atyshýly urlyq pen alaıaqtyq daýy: Lývr dırektory qyzmetinen ketti
Álem • Búgin, 10:37
Konstıtýsııalyq reforma: Parlamenttiń jańa saıası salmaǵy
Ata zań • Búgin, 10:28
Elimizde papılloma vırýsyna qarsy ekpe egý bastalady
Medısına • Búgin, 10:19
Atom energetıkasy mamandary «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda bilim alady
Bilim • Búgin, 10:03
Sabalaq eldi mekenine kógildir otyn qosyldy
Infraqurylym • Búgin, 09:55