Qystan qaımyqpaıtyn qart

Qysta tysta jeleń júrip, qarmen denesin ysqylap, sýyq sýǵa jýyna­tyn adamdardy keıde teledıdardan kó­rip, munyń qupııasy nede eken dep tańda­na­tynymyz ras. Júre berseń, kóre beredi eken­siń. Endi jaqynda men qystyń aıa­zy­nan qaı­myq­­paı­tyn bir aq­sa­qaldy óz kó­­zimmen kór­ge­nimdi aıtaıyn... Osy jyl­ǵy qańtar aıy kún­deri­niń birinde qalamyzdyń Máýmit batyr kóshe­simen kele jatqanmyn. Kún­niń  aıazy qatty, biletinim, sol kúni qaladaǵy mek­tepterdiń tómengi synyp oqý­shy­laryna sabaq bolmaı jatty. Kóshede kirpigine muz qatyp, búr­seń­dep bara jatqan adamdar arasynan shulyqsyz kálósh kıgen, juqa shalbar men máıkiden basqa eshtemesi joq  qart kisiniń bireýmen áńgimelesip tur­ǵa­nyn kózim shalyp qaldy. Sirá, qa­syn­daǵy kisige kúnniń aıazy batqan sy­ńaıly, ol tulybynyń jaǵasyn túrip alǵan, aıaǵyndaǵy etikshesin jıi-jıi bir-birine urady. Jaqyndaı kele qysty «mensinbeı» turǵan aqsaqaldy birden tanı kettim. Ol – aýdanymyzǵa belgili eńbek ardageri Bolat Halıkov eken. Úlken kisiniń bulaı turǵanyna tańdanyp, onymen sálemdesýdi de umytyp, janynan ótip ketippin. Artyma jaltaq-jaltaq qa­rap qoıamyn, ekeýiniń áńgimesi ázirge biter emes. Meni aıazdy kúni jalańash turǵan aqsaqaldyń jaǵ­daıy qyzyqty­ryp barady. Osy kúnnen bastap maǵan ol kisiniń syqyrlaǵan aıazda kóshede jeleń turýynyń qupııasyn bilsem degen qyzyǵýshylyq týdy. Áý basta qart kisi ǵoı, úlkeıgendiktiń belgisi bolar dep, oılaǵanym da ras. Keıinnen surastyra kele, onyń uzaq jyldardan beri qysta qar basyp, dalada sýyq sýǵa shomyla­ty­nyn  estidim. Bolat ataıdyń úıine ja­qyn ornalasqan júrgizýshilerdi oqytyp kýálik beretin «Avto-Altyn» JShS dı­rektory Amangeldi Qalybaevtyń áńgi­me­sinen keıin tolyǵymen senýge týra keldi. — Meniń osy qyz­metke kelgenime  alty jyl­daı ýaqyt boldy. Aq­saqaldyń qysta qarmen ústin ysqylap, sýyq sýǵa shomylatynyn jylda kó­rip júrmin. Keıbir kórshileri onyń osy qylyqtaryn ersi kóredi, qartaıǵan ǵoı dep, ájýalaıdy. Shyndyǵyna kelgende bul – naǵyz densaýlyqty shyńdaý. Onyń densaýlyǵy kótermese, denesi sýyqqa úırenispese, mundaı qaqaǵan aıazda ondaı iske barmas edi, – deıdi    Amankeldi. Osyndaı áńgimelerden keıin men  ataıdyń úıine baryp, ózimen tildessem degen oıǵa keldim. Bul josparym  jýyrda júzege asty. Sol kúni de aýa raıy osal bolmady, syrttaǵy termometr -29 gradýs salqyndyqty kórsetip tur edi. – Balam, qystyń kózi qyraýda  jalańash júrýdi bireýlerge eliktegennen nemese erikkennen jasap júrgen joqpyn, – dep bastady ol áńgimesin. – Men – qysta ózim qalaǵan kezde qarmen denemdi ysqylap, jeleń syrtta júrýge ábden daǵdylanǵan adammyn, osydan ózim  lázzát alamyn. Jalpy, tabıǵattyń ystyq-sýyǵyn jaqsy kóremin. Jazda yssydan qashyp jurt kóleńkege tyǵy­lyp jatqanda maǵan kerisinshe, kúnniń kózinde kóp júrip, kúıdiringen unaıdy. Muny jumbaq qylatyn esh qupııasy joq. Osyǵan  etim úırengen, bul – meniń uzaq jyldardan bergi súıikti isim. Al anaý-mynaý aýrýǵa  ázirge bas ıgen joqpyn. Aqsaqalymyz osylaısha áńgimesin jalǵastyra otyryp: «Balam, sen jaqsy keldiń, arqam sýyq sýdy qalap tur», – dep sheshine bastady. – Ata, ne istemek oıyń bar? – dedim men tańdana. – Kósheniń arǵy betindegi sý kolonkasyna ba­ryp, jýynyp qaıtqym kelip otyr. Sen erip júr,  – dedi ol maǵan. Ekeýmiz temir shelekti dańǵyrlatyp úıinen 300 metrdeı jerde ornalasqan buranǵa da keldik. Kúnniń yzǵyryq aıazy myqty, «týf» deseń túkirigiń  qatady. Úıden  jalańash shyqqan ataı shoıyn shúmekten   sýdy alyp, jýyna bastady, ústine shelektep  sý quıyp, rahattanyp jatyr.  Meniń osy jerde onyń sýyqqa ábden boıy úırengendigine kózim jetti. Iá, qaharly qysta qarttyq jasta dalada sýǵa túsip, qar basýdy ekiniń biri isteı almaıdy. Naǵyz salamatty ómir saltyn ustanýdyń birden-bir kepili de osy bolar. Bolat Halıkov aqsaqal qazir 75 jasta. Bes ýaqyt namazyn oqıdy, 2007 jyly Mekkege baryp, musylmandyqtyń bir paryzyn ótep qaıtty.  Úıindegi Záınab ájeı ekeýi ómirge jeti bala ákelgen, bes nemere súıip otyr. Balalarynyń barlyǵyna joǵary bilim alýlaryna múmkindik jasaǵan úlgili ata-áje. Muhtar MYRZALIN, jýrnalıst. Aqtóbe oblysy, Shalqar qalasy.