Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy №325

2015 jylǵy 26 naýryz,  Astana qalasy Qazaqstan Respýblıkasynyń áýejaılarynda ushýdy avarııalyq-qutqarý turǵysynan qamtamasyz etý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» 2010 jylǵy 15 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 14-baby 1-tarmaǵynyń 41-49) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń áýejaılarynda ushýdy avarııalyq-qutqarý turǵysynan qamtamasyz etý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Azamattyq avıasııa komıteti (B.K. Seıdahmetov): 1) osy buıryqtyń zańnamada bekitilgen tártippen Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kúnniń ishinde onyń kóshirmelerin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesine resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrylýyn; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýbıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaýdy ózime qaldyramyn. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshy J.QASYMBEK «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ishki ister mınıstri ________________ Q.N.Qasymov 2015 jylǵy 28 qyrkúıek Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 26 naýryzdaǵy №325 buıryǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń áýejaılarynda ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe­jaı­larynda ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý qaǵı­dalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» 2010 jylǵy 15 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 14-baby 1-tarmaǵynyń 41-49) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi. 2. Qaǵıdalar Qazaqstan Respýblıkasynyń áýejaı­larynda ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý tártibin belgileıdi. 3. Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn termınder men anyqtamalar: 1) avarııalyq-qutqarý jumystary – apatqa ushyraý jaǵdaıyndaǵy nemese apatqa ushyraǵan áýe kemelerine ýaqtyly kómek kórsetýge baǵyttalǵan is-sharalar kesheni; 2) áýejaı aýmaǵy – áýejaı kúshterimen jáne quraldarymen avarııalyq-qutqarý jumystary júzege asyrylatyn jer nemese sý ýchaskeleri. 4. Ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý áýejaı aýmaǵynda avarııalyq-qutqarý jumystaryn uıymdastyrý men oryndaýǵa baǵyttalǵan. 5. Avarııalyq-qutqarý jumystary avıasııalyq oqıǵa áýejaı aýmaǵynda bolǵan jáne apatqa ushyraǵan adamdar men áýe kemesin izdestirýge qajettilik bolmaǵan jaǵdaıda júrgiziledi, oǵan mynalar kiredi: 1) áýejaı aýmaǵynda apatqa ushyraý jaǵdaıyndaǵy nemese apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń jolaýshylaryn jáne ekıpajyn qutqarý; 2) zardap shekkenderge bastapqy medısınalyq kómek kórsetý jáne olardy medısınalyq mekemelerge evakýasııalaý; 3) áýe kemesindegi órtti sóndirý. 6. Avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etýdi áýejaıdyń izdestirý jáne ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý qyzmeti uıymdastyrady. 7. Áýejaıdyń avarııalyq-qutqarý kúshteri men quraldaryn kúsheıtý maqsatynda avarııalyq-qutqarý komandalary (budan ári - AQK) jasaqtalady. 8. Áýejaı aýmaǵynda avarııalyq-qutqarý jumys­ta­ryn uıymdastyrý úshin áýejaıda avarııalyq-qutqarý jumystaryn uıymdastyrý jáne júrgizý jónin­degi nusqaýlyq ázirlenedi, ol áýejaı aýdanynda orna­las­qan ózara is-qımyldaǵy azamattyq avıasııa uıym­darymen kelisiledi jáne ony áýejaı basshysy bekitedi. 2. Avarııalyq-qutqarý jumystaryn uıymdastyrý jáne oryndaý tártibi 9. Áýejaı aýmaǵynda avarııalyq-qutqarý jumys­taryn áýejaı basshysy uıymdastyrady. Avıasııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizýge tikeleı basshylyq jasaý áýejaı basshysynyń orynbasaryna nemese áýejaı basshysynyń buıryǵymen taǵaıyndalatyn basqa tulǵaǵa júkteledi. 10. Avarııalyq-qutqarý jumystary: 1) apatqa ushyraý jaǵdaıyndaǵy áýe kemesiniń aldaǵy qonýy týraly habar alǵan kezde; 2) avıasııalyq oqıǵa kezinde; 3) ózara is-qımyldar josparyna sáıkes memlekettik organdar men uıymdardyń talaptary boıynsha; 4) áýejaı basshysynyń nusqaýy boıynsha júrgiziledi. 11. AQK shtattyq jáne shtattan tys quramalardan (jasaqtardan) turady. Azamattyq avıasııa uıymynyń órtke qarsy qyzmetiniń jáne ushýdy izdestirý avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etý qyzmetiniń (budan ári - UIAQQQ) quraldary men kúshteriniń quramynan shtattyq órtten qutqarý jasaǵy qurylady. Áýejaıdyń árbir aýysymynda medısınalyq, áýeaılaqtyq, ınjenerlik-avıasııalyq qyzmetterdiń (budan ári - IAQ), tasymaldardy uıymdastyrý, arnaıy kólik qyzmetteriniń, polısııanyń jelilik bólimi qyzmetkerlerinen shtattan tys avarııalyq-qutqarý bólimshesi qurylady. 12. О́rtten qutqarý jasaǵyna órtke qarsy qyzmettiń quramynan órt qutqarýshylar kiredi jáne mynalarmen: 1) órt avtomobılderimen; 2) fıýzelıajdy ashýǵa arnalǵan aspappen; 3) jylý shaǵylystyrǵysh kostıýmdermen; 4) gazdan, tútinnen qorǵaıtyn quraldarmen; 5) jolaýshy kreslolarynyń baılaıtyn baýlaryn kesýge arnalǵan pyshaqtarmen; 6) órt avtomobılderin jınaqtaý vedomosine sáıkes shanstik aspappen jaraqtandyrylady. О́rtten qutqarý jasaqtaryn jaraqtandyrý jergi­likti jaǵdaıǵa jáne jańa avarııalyq-qutqarý qural­darynyń kelip túsýine baılanysty ózgertiledi jáne tolyqtyrylady. Jasaqtyń jeke quramynyń sany áýejaı synybyn negizge ala otyryp, áýejaıdyń AQK sany normatıvimen anyqtalady, órt avtomobılderiniń sany áýeaılaqty qajetti órtten qorǵaý deńgeıi sanatymen anyqtalady. 13. IAQ jasaǵy mynalarǵa arnalǵan: 1) apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń negizgi jáne avarııalyq shyǵý joldaryn ashýdy qamtamasyz etý jáne qajettiligine qaraı órtten qutqarý jasaǵymen birlesip qosymsha shyǵý joldaryn jasaý; 2) áýe kemesi salonyn jeldetý; 3) áýe kemesinen jáne avıasııalyq oqıǵa ornynan zar­dap shekkenderdi evakýasııalaý kezinde kómek kórsetý; 4) avıasııalyq oqıǵa ornynan áýe kemesin evakýasııalaý. IAQ jasaǵy avarııalyq-tehnıkalyq jabdyqpen jaraqtandyrylady. 14. Tasymaldaýlardy uıymdastyrý qyzmetiniń jasaǵy avıasııalyq oqıǵa ornynan jolaýshylardy qabyldaýǵa, esepke alýǵa jáne tasymaldaýǵa, sondaı-aq áýe kemesinen júktermen bagajdy túsirýge arnalǵan jáne osy mindetterdi oryndaýdy qamtamasyz etetin tehnıkalyq quraldarmen jaraqtandyrylady. 15. Áýeaılaq qyzmetiniń jasaǵy áýe kemesiniń ekıpajyna avıasııalyq oqıǵa ornynan zardap shegýshilerdi evakýasııalaýǵa, órt sóndirýshiler men qutqarýshylarǵa órtti sóndirý men joıýda kómek kórsetýge, sondaı-aq avıasııalyq oqıǵa ornynan áýe kemesiniń IAQ jasaǵymen birlesip evakýasııalaýǵa jáne áýeaılaqtyń ushý alańyn jumys jaǵdaıyndaǵy qalpyna qaıtadan keltirýge arnalǵan. Jasaq joǵaryda kórsetilgen mindetterdi oryndaýdy qamtamasyz etetin qajetti tehnıkalyq quraldarmen jaraqtandyrylady. 16. Mamandandyrylǵan kólik qyzmetiniń jasaǵy jasaqtardy avıasııalyq oqıǵa ornyna nemese jınalý pýnktine ýaqtyly jetkizý maqsatynda tabelge sáıkes AQK jasaǵyn avtokólik quraldarymen qamtamasyz etýge arnalǵan. 17. AQK jasaǵynyń aǵa jetekshisi, bolyp áýejaıdyń UIAQQQ bastyǵyna baǵynysty, al avarııalyq-qutqarý jumystary kezinde jumystardyń tikeleı basshysyna baǵynysty bolatyn tıisti aýysym bastyqtary taǵaıyndalady. 18. AQK aǵa jetekshisi: 1) áýe aılaqtyń aýdanyn jáne aýdannyń jumys shemasyn bilýi; 2) óz jasaǵynyń jeke quramyn bilýi jáne olarmen izdestirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystaryn ótkizý boıynsha sabaqtar men jattyǵýlar ótkizý; 3) jasaqtardyń qyzmetkerlerimen áýe kemeleriniń qurastyrý shemalaryn (shemalar men plakattar bolýy), avarııalyq-qutqarý jabdyqtarynyń ornalas­qan jerin jáne olardy jumys jaǵdaıyna keltirý tá­sil­derin, negizgi jáne avarııalyq shyǵý joldaryn, fıýze­lıajdyń syrtqy qaptamasyn ashý oryndaryn zerdeleýi; 4) jasaqty avarııalyq-qutqarý jumystaryn ótkizý úshin qajetti quraldarmen jáne jaraqtarmen jabdyqtaý úshin sharalar qabyldaýy; 5) kezekshilikke turar kezde jasaq qyzmetkerleriniń bolýyn, sondaı-aq avarııalyq-qutqarý jabdyqtar men jaraqtarynyń jaramdylyǵyn jáne bolýyn tekserýi. Jasaqtyń daıyndyǵy týraly azamattyq avıasııa uıymynyń óndiristik-dıspetcherlik qyzmetine (budan ári - О́DQ) jáne avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysyna habarlaýy; 6) jasaqtyń avıasııalyq oqıǵa ornyna nemese jınalý ornyna avarııalyq-qutqarý jaraǵy jáne tehnıkasymen ýaqtyly kelýin qamtamasyz etýi; 7) avıasııalyq oqıǵa ornynda óz jasaǵynyń is-qımyldaryna jeke basshylyqty júzege asyrýy qajet. 19. Jasaqtardy jınaý úshin «Dabyl» jáne «Daıyndyq» habardar etý sıgnaldary qoldanylady. Avıasııalyq oqıǵa kenetten bolǵan jaǵdaıda nemese apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń atalǵan áýeaılaqta kútiletin qonýyna 30 mınýttan az ýaqyt qalǵanda «Dabyl» sıgnaly beriledi. Apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń atalǵan áýeaılaqta kútiletin qonýyna 30 mınýt jáne odan kóp ýaqyt qalǵanda «Daıyndyq» sıgnaly beriledi. 20. «Dabyl» sıgnaly boıynsha AQK barlyq jasaqtary óz jaraqtarymen avıasııalyq oqıǵa ornyna nemese habarlaǵan kezde kórsetilgen sharshyǵa normatıvtik ýaqytta keledi jáne avarııalyq-qutqarý jumystaryna kirisedi. 21. «Daıyndyq» sıgnaly boıynsha AQK barlyq jasaqtary óz jaraqtarymen jınalý ornyna keledi jáne odan ári avarııalyq-qutqarý jumystary basshysynyń buıryǵyn kútedi. 22. «Dabyl» nemese «Daıyndyq» sıgnaldaryn berý týraly sheshim qabyldaýdy: 1) áýeaılaq aýdanyndaǵy áýe qozǵalysyna tikeleı basqarýdy júzege asyratyn dıspetcher; 2) ushý basshysy; 3) áýejaıdyń basshysy; 4) áýejaıdyń UIAQQQ basshysy júzege asyrady. 23. «Dabyl» nemese «Daıyndyq» sıgnaldaryn habarlaý qozǵalys qyzmeti «Kerneı» tıpti arnaıy habarlaý apparatýrasyn nemese belgilengen habarlaý shemasyna sáıkes AQK barlyq jasaqtaryna bir ýaqytta habarlaýdyń basqa da tıpti habarlaý júıesin qoldanýmen nemese aınalymdyq baılanys boıynsha júzege asyrady. Jasaqtardy habardar etý ýaqyty 25 sekýndtan aspaýy tıis. Árbir áýejaıda qaıtalanatyn habarlaý júıesi kózdeledi. Habarlaý kezinde: 1) apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń nómiri jáne tıpi; 2) oqıǵa sıpattamasy; 3) avıasııalyq oqıǵa bolǵan sharshy nómiri (koordınatalyq keste boıynsha áýeaılaq jáne onyń mańy aýmaǵynyń shemasyna); 4) áýe kemesiniń bortyndaǵy jolaýshylar sany; 5) áýe kemesiniń bortyndaǵy júktiń bolýy, sıpattamasy jáne qaýiptilik dárejesi kórsetiledi. Qosymsha derekter men aqparattyń alynýyna qaraı, jınalý ornyna qozǵalǵan kezde AQK jasaqtaryna olar radıo arqyly habarlanady. 24. «Dabyl» nemese «Daıyndyq» sıgnaldaryn qabyl­daǵandyǵy týraly rastaýdy AQK shtattyq jáne shtattan tys jasaqtarynyń basshylary О́DQ arqyly ava­rııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysyna baıandaıdy. Avarııalyq-qutqarý kúshteri men quraldarynyń daıyndyǵy týraly rastaýdyń túsýine qaraı, avarııa­lyq-qutqarý jumystarynyń basshysy áýejaı basshysyna avarııalyq-qutqarý kúshteri men quraldarynyń jumysqa daıyndyǵy týraly baıandaıdy. 25. О́zara is-qımyldaǵy kúshter men quraldardy shaqyrý avarııalyq-qutqarý jumystary basshysynyń nusqaýy boıynsha júzege asyrylady. 26. Avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysy «Dabyl» nemese «Daıyndyq» sıgnaldaryn alǵannan keıin: 1) áýe qozǵalysyn basqarýshy dıspetchermen (ushýlardyń basshysymen) baılanys ornatý jáne jaǵdaıdy naqtylaýy; 2) avıasııalyq oqıǵa ornyna 5 mınýttan aspaıtyn ýaqytta kelýi (ushý jáne qoný kýrsy boıynsha ushý-qoný jolaǵynyń shet jaǵynan onyń 1000 m shamasynda qashyqtyqta bolýy); 3) jaǵdaıdy baǵalaý, avarııalyq-qutqarý kúshteri men quraldarynyń jetkiliktiligin taldaý. Qajettiligine qaraı ózara is-qımyldaǵy kúshter men quraldardy shaqyrý týraly nusqaý berýi; 4) AQK jasaqtarynyń jáne tartylǵan qosymsha kúshter men quraldardyń is-qımyldaryn tikeleı basqarý jáne olardyń is-qımyldaryn retteýdi júzege asyra otyryp, avarııalyq-qutqarý jumystaryn ótkizýde tıimdilik pen uıymdastyrýshylyqty qamtamasyz etýi; 5) oqıǵa ornyna qorshaý jáne júrgizilip jatqan jumystardyń hronometrajyn uıymdastyrýy; 6) áýejaı basshysyna avarııalyq-qutqarý jumys­tarynyń barysy jáne qajetti kómek týraly baıandaýy qajet. 27. Avıasııalyq oqıǵa ornynda AQK, eger jaǵdaı múmkindik berse, avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysy qutqarýshylar men ekıpajdyń is-úılestirý maqsatynda, apatqa ushyraǵan áýe kemesiniń ekıpajymen radıo nemese jeli baılanysyn (ushaqtyq-sóılesý qondyrǵysy boıynsha) ornatady. Jolaýshylar men ekıpajdy qutqarý úshin barlyq jaǵdaıda eń aldymen borttyq avarııalyq-qutqarý jabdyǵynyń barlyq qesheni: basqyshtar, arqandar, naýalar jáne basqa da avarııalyq-qutqarý jabdyqtary paıdalanylady. 28. Avıasııalyq oqıǵa ornynda órtten qutqarý jasaǵy men qutqarýshylardyń is-qımyldaryna: 1) eger alynyp tastalǵan nemese aqaýy bar shas­sıli áýe kemesiniń qonýy kútilgen bolsa, ushý-qoný alańyn kóbik qabatymen jabý arqyly daıyndaý. Ushý-qoný alańyn kóbikpen jabý týraly sheshimdi, qajetti ýaqyt pen jabdyqtyń jetkiliktiligin negizge ala otyryp, avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysy qabyldaıdy; 2) salondaǵy temperatýrany tómendetý maqsatyn­da bir ýaqytta fıýzelıajdy salqyndatýmen áýe kemesindegi órtti sóndirý; 3) avarııalyq shyǵý joldaryn ashý jáne qajet bol­ǵan jaǵdaıda fıýzelıajdyń syrtqy qaptamasyn ashý; 4) fıýzelıajdyń ishine kirý, shyǵý joldary, oıylǵan oryndar, oıyqtar arqyly adamdardy bosatý jáne olardy áýe kemesinen evakýasııalaý kiredi. 29. Avarııalyq áýe kemesinen jolaýshylardy evakýasııalaý boıynsha IAQ jasaǵynyń is-qımylyna mynalar kiredi: 1) negizgi jáne avarııalyq shyǵý joldaryn, al olar qarysyp qalǵan jaǵdaıda tıisti tehnıkalyq quraldar (dıskili ara, baltalar jáne basqa da jaraqtar) kómegimen belgilegen oryndarda fıýzelıajdy ashý; 2) áýe kemesiniń bortyna ótý jáne jerdegi nemese borttyq avarııalyq basqyshtardy jáne basqa da evakýasııalaý quraldaryn ornatý; 3) áýe kemesin tastap shyǵýda ekıpaj músheleri men jolaýshylarǵa kómek kórsetý jáne óz betimen qozǵalýǵa qabiletsiz adamdardy evakýasııalaý. 30. Avarııalyq áýe kemesinde órtti sóndirý men odan adamdardy evakýasııalaý kezinde mynadaı qaýipsizdik sharalary saqtalýy tıis: 1) fıýzelıajdy ashý jáne áýe kemesinen zardap shekkenderdi shyǵarý kezinde AQK jeke quramyn zaqymdamaý jáne zardap shekkenderge qosymsha jaraqat túsirmeý úshin saqtyq sharalary saqtalýy tıis; 2) órtti sóndirý jáne evakýasııalaý kezinde AQK jasaǵynyń jeke quramy qorǵaný jaraǵyn qoldanýy tıis (jylý qorǵaǵysh kostıýmder, tynys alý apparattary); 3) áýe kemesinen adamdardy evakýasııalaý prosesinde órtten qutqarý jasaǵynyń jeke quramy órttiń qalǵan oshaqtarynyń taralyp ketýiniń aldyn alyp, oǵan baqylaý jasaýdy qamtamasyz etedi; 4) jolaýshylar men ekıpaj múshelerin evakýasııalaǵannan keıin órtten qutqarý jasaǵy órttiń qalǵan oshaqtaryn óshirip, áýe kemesiniń bortynda eshkimniń qalmaǵanyna kóz jetkizý úshin jolaýshy salondarynyń jáne ekıpaj kabınasynyń, as bólmesiniń, dárethananyń, bagaj úı-jaıynyń jáne garderobtyń kórinbeıtin oryndaryn tekserýi tıis; 5) jaraqat alǵan jolaýshylar men ekıpaj músheleri qaýipsiz orynǵa (janyp jatqan áýe kemesinen 100 m jaqyn emes jel jaǵyna) evakýasııalanýy tıis. Evakýasııalaýdyń qaýipsiz ornyn medısınalyq jasaqtyń aǵa jetekshisimen birge avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysy anyqtaıdy; 6) eger jolaýshylar sany jáne ekıpaj quramy týraly málimetter bolsa, olardy áýe kemesinen evakýasııalanǵandar sanymen salystyrý qajet. Aıyrmashylyqtar bolǵan jaǵdaıda, barlyq zardap shekkenderdi tapqansha izdestirýdi jalǵastyrý qajet; 7) órtten qutqarý jáne medısınalyq jasaqtar oqıǵa ornynda avarııalyq-qutqarý jumystary tolyq aıaqtalǵanǵa deıin bolýy tıis. 31. Medısınalyq jasaqtyń aǵa jetekshisi «Dabyl» nemese «Daıyndyq» sıgnaldaryn alǵannan keıin: 1) avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysy arqyly jaǵdaıdy naqtylaǵannan keıin densaýlyq saqtaý organdarynyń ózara is-qımyl jasaıtyn kúshteri men quraldaryn shaqyrady; 2) quraldarymen shabadandy tıeýdi uıymdastyrady; 3) esirtki preparattary salynǵan býmany (eger ol bólek saqtalsa), fýrgon kilti men evakýasııalaý josparyn alyp qoıady; 4) oqıǵa ornyna keledi; 5) avarııalyq-qutqarý jumystarynyń basshysymen birge zardap shekkenderdi jınaý pýnkti úshin oryn (áýe kemesinen 100 m jaqyn emes) tańdaıdy jáne tanymdyq belgilerdi qoıady; 6) qajettiligine qaraı, avarııalyq-qutqarý jumys­tarynyń basshysy arqyly áýejaı úı-jaılarynda zardap shekkenderdi ýaqytsha jınaqtaý pýnktterin uıymdastyrady; 7) zardap shekkenderge medısınalyq kómek kórsetý jónindegi medısınalyq jasaqtyń jumysyn uıymdastyrady, osy jumysqa tikeleı qatysady; 8) zardap shekkenderdi kólikpen evakýasııalaýdaǵy suryptaýdy basqarady; 9) syrtqy jaǵdaılardyń jaǵymsyz áreketinen zardap shekkenderdi qorǵaý jóninde sharalar qabyldaıdy; 10) qaza bolǵan jolaýshylar men ekıpaj múshele­riniń máıitterin jınaý ornyn anyqtaıdy; 11) avarııalyq-qutqarý jumystary basshysymen turaqty baılanysty ornatady jáne jumys barysy týraly oǵan aqparat beredi. 32. Sýda avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizý úshin jaǵalaýdaǵy áýejaılarda: 1) ushý jáne qonýǵa otyrý sý ústinde júrgiziletin áýeaılaqtarda qajetti kater sanymen sýda qutqarý stansııalary; 2) sýda qutqarý quraldary (saldar, jıletter, qutqarý dóńgelekteri, qol projektorlar jáne megafondar) bolady. Sýdan qutqarý stansııalarynyń jeke quramy sýda apatqa ushyraǵandardy qutqarý tásilderi jáne olarǵa alǵashqy kómek kórsetý boıynsha arnaıy oqýdan ótedi. 33. Sý astynda avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizý úshin súńgýir quramalary (shart boıynsha) tartylýy qajet. 34. Sýda apatqa ushyraǵandardy izdestirý jáne qutqarý kezinde olardyń oqıǵa ornynan aǵyspen nemese jelmen alyp ketýi múmkin ekendigin esten shyǵarmaý kerek. 35. Áýe kemesiniń jáne onyń bólikteriniń batqan ornyn anyqtaý maqsatynda býılarmen belgilenýi tıis. 36. Áýejaılarda ushýdy avarııalyq-qutqarýmen qamtamasyz etýge qatysatyn mamandardy daıarlaý azamattyq avıasııa salasyndaǵy ýákiletti organ bekitken baǵdarlamalar boıynsha júzege asyrylady. 37. UIAQQQ baǵdarlamalaryna sáıkes áýejaılar aldaǵy oqý jylyna taqyryptyq josparlar ázirleıdi, olarda AQK-niń tehnıkalyq jaraqtalýy eskerilgen, AQK jeke quramyn oqytýdyń tártibi jáne dáıektiligi belgilenedi. 38. Teorııalyq sabaqtar men praktıkalyq jattyǵý­lar ótkizý úshin jáne onyń tıimdiligin kóterý men naqty jaǵdaılarǵa barynsha jaqyndaý maqsatynda árbir áýejaıda oqý-tehnıkalyq baza qurylady (jabdyqtalǵan synyp, polıgon, tútindi kamera, esepten shyǵarylǵan áýe kemesi jáne t.b.). 39. Áýejaıdyń UIAQQQ basshysy jattyǵýlar men oqýlar ótkizýdiń kestesin jasaıdy, olardy ótkizýdiń josparlaryn ázirleıdi onyń prosesinde jeke quramnyń is-qımylyna taldaý jasalatyn talqylaý júrgizedi jáne olarǵa baǵa beredi. Oqýlar jylyna keminde 1 ret ótkiziledi. Jattyǵýlar: 1) órtten qutqarý jáne medısınalyq jasaqtarymen aıyna 1 ret; 2) AQK qalǵan (shtattan tys) jasaqtarymen - toqsan saıyn; 3) AQK-men (ár aýysymda) - jylyna 2 ret ótkiziledi. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 29 qazanda Norma­tıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №12216 bolyp engizildi.