Qaldyrǵan izi máńgilik

Men mektepte de, ınstıtýtta da ustaz meıirimi men shapaǵatyna meılinshe kenelgen adammyn. Ásirese, Aldanysh Nurymov ómir jolymdy durys tańdaýyma úlken yqpal etti. Bizdiń alǵashqy tanystyǵymyz «syrt­taı» boldy. Instıtýttyń ishekteı sozylǵan uzyn dálizderiniń birinde turǵanbyz. Kenet «Býhgalterlik esep» mamandyǵy boıynsha oqyp júrgen bizdiń ekinshi kýrs stýdentteri bir-birine: – «Bizdiń jańa meńgerýshimiz kele ja­tyr», – dep, sybyrlasyp qoıa berdi. Men de qaradym. Sóıtsem, dálizben júzi ashyq-jarqyn bir kórikti kisi kele jatyr eken. Al júzbe-júz kezdesýim úshinshi kýrstyń semestrinde boldy. Ol kezde A.Nurymov bizge «Sharýashylyq isine saraptama» kýrsy boıynsha dáris oqıtyn. Ol kisiniń dárisiniń júrekke taǵylymdy, qulaqqa jaǵymdy bolatyny sonsha, tym-tyrys tyna qalǵan aýdıtorııadan shybynnyń yzyńy estiletin. Nege deseń, ol sharýashylyq ómirindegi qyzyqty mysaldardy teorııalyq bilimmen qyzyqty úılestire biletin. Bul stýdentter úshin kásipqoılyq pen sabaqty tereń bilýdiń naǵyz úlgisi bolyp tabyldy. Kóp uzamaı Aldanysh aǵa meniń dıp­lomdyq jumysyma ǵylymı jetekshi boldy. Jetekshi bolǵanda «joqty tap» dep qıyn tapsyrmany úıip tastaǵan joq, múmkin­di­ginshe shyǵarmashylyq erkindik berdi. Onyń qysym jasaǵanyn eshqashan sezingen emespin. Tipti, oı-pikirimiz úılespeı jatsa da ol óziniń ustazdyq bıiginen tómendegen emes. Shalqar kóldeı keńdiginen de tarylǵan kezin kórmeppin. Tórtinshi kýrsta Aldanysh aǵa maǵan oqýdy bitirgen soń kafedrada, ózine assısent bolyp qalatynymdy aıtty. Bul men úshin kútpegen jańalyq bolatyn. О́ıtkeni, bizdiń kýrsymyzda menen de jaqsy oqı­tyndar, san túrli qyrlarymen alǵa ozyp ketkender jetkilikti bolatyn. Al «qyzyl» dıplomǵa úmitkerdiń sany segiz edi. Son­dyqtan men: oılanaıyn, – dedim. Senbidegi dáristen soń keıin aýylǵa tar­typ otyrdym. Ákemmen aqyldastym. Me­niń jańalyǵymdy asyqpaı tyńdaǵan ákem: – Ol aqyldy jáne qaq-soǵy joq durys adam. Sondyqtan, assısentim bol dese, bol. Seniń boıyńnan bir jaqsy qasıetti tanyp, baǵalaǵan shyǵar, – dedi. Sóıtip, Aldanysh aǵamen áriptes bolyp shyǵa keldim. Burynǵy ustaz ben stýdent arasyndaǵy kózge kórinbeıtin shymyldyq ta sypyryldy. Mine, sol tus­ta ???? ???????onyń erý­dı­sııasynyń keńdigin, ǵy­lym-bilimge de­gen qatal tala­byn, prınsıpshildigin bu­rynǵydan da tereń tanı bastadym. Kafedrada ot­yr­ǵanda Al­danysh aǵa bu­rynǵy us­taz­daryn jıi eske alatyn. Meniń budan uqqanym, ol ózine bilim berip, tárbıe­lep ósirgen ustazdaryna degen adal­dy­ǵy eken. О́z jandú­nıe­si, óz sezimi, óz aqyl-pa­rasaty arqyly so­ny bizge jetkizgisi keledi eken. Jetpisinshi jyldardyń aıaǵynda onyń pedagog, ǵalym jáne kafedra meńgerýshisi retindegi sarqylmas talanty órkendeı tústi. Aldanysh aǵanyń arqasynda Máskeýdiń qarjy, Almatynyń halyq sharýashylyǵy ınstıtýttarymen baılanys jaqsara tústi. Kafedranyń jas oqytýshylary men aspı­rant­tary úshin bul óte tıimdi boldy. Atal­mysh ınstıtýttarǵa baryp, tájirıbeden qı­nal­maı ótip qaıtatyn. Oılap otyrsam, A.Nurymov sol kezde kafedra oqytýshylarynyń pedagogıkalyq sheberligin shyńdaýǵa, ony jetildirýge, ujym­nyń aýyzbirlikti bolýyna kóp kúsh-qaırat jumsapty. Sol kisiniń eńbeginiń arqasynda, bizdiń kafedrada ózara syılastyq pen prınsıpshildik, joǵary oqý ornyna, onyń már­tebesine, esep ǵylymyna degen súıispen­shi­lik jáne patrıottyq sezim joǵary boldy. Aldanysh aǵamen birge ótken eńbek jolym bosqa ketken joq. Ol kez súıikti ustazyńnyń tájirıbesinen keregińshe alý, keregińshe qajetińe jaratý, onyń ómirlik murattaryn úlgi tutý, pedagogıkalyq sheberliginen úırený degen ǵıbrattardan turatyn úlken akademııa edi dese de bolady. My­saly, men búgin ǵylym salasynda bolsyn, qyzmet babynda bolsyn azdy-kópti tabysqa qol jetkizsem, onda Aldanysh Nurymovtyń úlken úlesi bar. Salamatty ómir salty men sportty súıe­tin, ázil-qaljyńdy unatatyn Aldanysh aǵa osy qarapaıym minezimen-aq talaı bıikti baǵyndyra bildi. Ol ǵalymdyq pen ustaz­dyqtan bólek, Jambyl oblystyq kompartııasynyń ónerkásip-kólik bólimin basqardy, Jambyl ob­lystyq atqarý komıteti tór­aǵa­synyń orynbasary boldy. Od­an keıin ary qaraı órlep, Qa­zaqstan Kompartııasy OK áleý­mettik-eko­nomıkalyq bólimi meń­ge­rýshi­si­niń orynbasary, Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń bas salyq ınspek­sııasy bastyǵynyń oryn­basary, Qazaq KSR Mınıstrler Keńe­si­niń Is basqarýshysynyń or­­yn­ba­sary, Prezıdent appara­tyn­daǵy qyzmeti sııaqty aıta ber­sek, uzaq sonar tizimge ula­sa­tyn kóptegen laýazymdy ju­mys­tar atqardy. Táýelsiz elimizdiń al­ǵash­qy Sa­lyq zańynyń ázirlenýine qolǵa­bys etti. Oǵan ózindik oı-tujy­rym­­da­ryn qosty. Osyndaı úlken ulaǵatty eń­bek jolynan ótken Aldanysh aǵanyń Qy­zylorda obly­syn­daǵy «Sekseýil» beketinde dúnıege kelgenin bireý bilse, bireý bilmes. Temir jol beketiniń boıynda týyp-ósken qazaqtyń qaısar balasy sol temirjolmen ary-beri ótip jatqan poı­yz­ben batysqa qaraı batyl jol tartyp, Más­keý temir jol ınjenerlerin daıyn­daı­tyn ınstıtýtqa oqý­ǵa tústi. Odan keıin ǵylym jolyn qýdy. Stý­dentter tárbıelep, bir top kórnekti ǵa­lym­dar shoǵy­ryna jetekshilik etti. Olar bú­ginde óz aldyna bir tóbe. Eńbek jaıly sóz bolǵanda Aldanysh Nu­rymov áriptesteri men stýdentterine: «Kez kelgen jumys paıdaly bolýy kerek, biraq bul az, óıtkeni ol sonymen birge qyzyqty bolýy kerek, biraq bul da az, óıtkeni ol – súıkimdi bolýy kerek» deıtin. О́zi de osy tártipti ustandy, bizdi de soǵan úıretti. Aldanysh aǵa qazir de sol talabynan jańylǵan emes. Murat ÁLIEV, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory. Jambyl oblysy. –––––––––––––––– Sýrette: Aldanysh NURYMOV.