Synaq demalys kúnderi de jalǵasty

Senbi kúni erteńgisin Ortalyq saılaý komıssııasynda prezıdenttikten úmitkerler T.Baımýrzın men M.Eleýsizovtiń Konstıtýsııaǵa jáne «Qazaqstan Respýblıkasyn­da­ǵy saılaý týraly» Konstı­tý­sııalyq zańǵa sáıkestigin anyqtaý otyrysy bolyp ótti. Artynan Lın­gvıstıkalyq komıssııa óz ju­my­syn jalǵastyrdy. Synaq nátıjeleri boıynsha G.Toqbaevaǵa memlekettik tildi erkin meńgergen degen sheshim shyǵaryldy. Úmitker «Er esimi – el esinde» atty taqyrypta shy­ǵar­ma jazyp, 3 árip, tynys belgileri boıynsha 5 qate jáne stıldik 2 qate jiberipti. Ekinshi kezeńde Muh­tar Áýezovtiń «Abaı joly» romanynan úzindi oqyp, ony ortasha deńgeıde oryndaǵan. Úshinshi kezeń «Men jastarǵa senemin!» degen taqyrypta aýyzeki tilmen oıyn jetkizdi. Tústen keıin baǵyn synaýǵa M.Qa­ramaeva keldi. Maııa Tóle­gen­qyzy jazbasha jumystan «El mu­raty – er muraty» degen taqy­ryp­ta shyǵarma jazdy. Ol 14 árip, 21 tynys belgisi jáne 6 stıldik qate jiberipti. Ekinshi kezeńde J.Aı­maýy­tovtyń shyǵarmasynan úzin­di oqýdy da onsha alyp shyǵa al­maǵan. Lıngvıstıkalyq komıs­sııa­nyń tór­aǵasy úmitkerdiń tynys belgileri men dybys ekpinin saqtaı bermegendigin jetkizdi. Aýyzsha oıyn jetkizýge 15 mınót berilse, sonyń 5 mınótin ǵana paıdala­nyp­ty. Qysqasy, úmitker «Qaryz ben paryz» taqyrybyn ashpaq tú­gili, tipti ajyrata da almaǵan. Ná­tı­jesinde qazaq tilin erkin meńgere almaǵan degen sheshim shyǵaryldy. Jeksenbi kúni Lıngvıstıkalyq komıssııa óz jumysyn prezıdenttikke kandıdat A.Qunanbaevtyń qazaq tilin meńgergendigin anyq­taý­dan bastady. Adalbek Oqanuly «Us­taz ulaǵaty» degen taqyryp­taǵy shyǵarmasynda kóptegen qate jibergen jáne onysy bir jarym paraqtan aspaǵan. Ekinshi tapsyrma boıynsha Maǵjan Jumabaevtyń óleńderin de durys oqı almaǵan. «О́nerli órge júzedi» degen taqy­rypta oıyn jetkizý 5 mınótke ǵana sozylsa, sonyń ózinde taqyryp ashylmapty. Nátıjesinde Komıssııa prezıdenttikke kandıdat qazaq tilin erkin meńgermegen degen qorytyndyǵa keldi. Osy kúni buqaralyq aqparat quraldary Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasyna Amantaı Asylbek keledi dep kútken bolatyn. Alaıda, ol kele qoımady. Esesine keshkisin, sa­ǵat 17:00-de munda Senat depýtaty, prezıdenttikten úmitker Ǵ.Qasy­mov kelip, memlekettik tilden synaq tap­syr­dy. Synaq eki saǵatqa sozyldy. Ǵanı Esenkeldiuly birinshi kezeńde «Keń baıtaq jerim bar» degen taqyryptaǵy shyǵarmasynda 10 qate jibergen. Sonyń 3-i árip, 5-i tynys belgisi jáne 2 stıldik qate bolyp shyqty. Lın­gvıs­tıkalyq komıssııanyń tóraǵasy úmitkerdiń uzaq qurmalas sóı­lemderge bara bermeı, qarapaıym sózdermen sóz saptaǵandyǵyn aıta ketti. Jalpy, Ǵanı Esen­keldiulynyń qazaqshasy sý tó­gilmes jorǵadaı emestigi bar­shaǵa belgili. «Oý, bul qalaı mem­lekettik tilden múdirmeı júr?» dep tań­danatyndar da taby­lary ta­lassyz. Sonyń ózinde shyǵarmasyn, óziniń shama-sharqyn bilgendikten de, qıyndatpaı, ońaı sóı­lemdermen, kóp qate jibermeıtindeı, óte saq­tyq­pen jazýy da tis­qaqqan saıa­sat­kerdiń órnegin tanytyp turǵanyn moıyndamasqa shara joq. Bul arada Ǵ.Qasymov­tyń qaıtkende de áriptik qateni az jiberýdi oılaǵan qadamy ózin ózi  aqtady deý jón.  Eń bastysy, prezıdenttikten úmit­ker taqyrypty asha bilgen. Ekinshi kezeń boıynsha 100 jyldyǵy atalyp ótkeli jatqan Qa­sym Amanjolovtyń shyǵarma­sy­nan óleń oqyp, ony da oıda­ǵydaı oryndap shyqqan. Tek keıbir dybystardy shatastyrýǵa jol bergen. Al «Eńbek pen talap» taqyrybyndaǵy oıyn qarapaıym tilde jetkize bilipti. Sonymen qatar, ol synaq qabyldaýshy Komıssııa tarapynan qoıylǵan kóptegen suraqtarǵa da jan-jaqty jaýap bergen. Osynyń barlyǵyn eksheı kelip, Lıngvıstıkalyq komıssııa prezıdenttikke kandıdat­tyń qazaq tilin erkin meńgergendigi týraly sheshim shyǵardy. Keshki saǵat 19.30-da ózin-ózi usynýshy Serik Saparǵalı degen azamat Ortalyq saılaý komıssııa­syna arnaıy kelip, prezıdenttikke kandıdat bolýǵa ótinish bildirgendigin aıta ketý kerek. Asqar TURAPBAIULY.