Qazaq tili - meniń ana tilim" deıdi Oksana Loskýtova

Aqtóbe oblysynyń Oıyl aýdanynda týyp-ósken Oksana Loskýtovanyń astanalyq atanǵanyna 10 jyldan asypty. О́mirden erte ketken ákesi Pa­vel­diń sońynda qalǵan tórt balany je­tildirý jolynda jantalasqan anasy, qazaq qyzy Gúljamaldyń tirli­gi ony erte eseıtti. Úı ishinde kóbi­ne orys­sha sóılesetin. Oksana da ádet­tegi­deı orys mektebinde oqydy. 1998 jyly joǵary synyptarda júrgen kezde Pavlodardaǵy ekonomıkalyq ba­ǵyttaǵy mektepke aýysýyna týra kele­di. Ony jaqsy baǵalarmen aıaqtaıdy. Bastapqy kezde áskerı salaǵa aýysyp, sonyń oqýyn bitirgisi kelgen. – Biraq jalǵyzilikti bolyp ómir súrip jatqan anamdy oıladym, – dedi Oksana oıly júzben alysqa kózin tigip. – Áli jetilmegen baýyrlarym da bar. Otbasyma kómektesýim kerektigin túsindim. Biraq qalaı? Qolymnan eshteme kelmeıtinin bilsem de, áıteýir,  jandaryna barǵym keldi. Sóıtip, mektepti aıaqtasymen, Aqtóbege qaraı tarttym. Qujattarymdy Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe pedagogıkalyq ýnıversıtetine tapsyrdym. Qazaq tili muǵalimi mamandyǵyn tańdadym. Ony orys tobynda oqyǵym keldi. Biraq grant boıynsha men qazaq tobynda ekenmin. Qazir oılap qarasam, taǵdyrdyń ózi maǵan tańdaý jasaǵan sııaqty. Sóıtip, qazaq tobynda qazaq tili men ádebıetin tórt jyl oqydym. Jasyratyny joq, 3-kýrsqa deıin ábden qınaldym. Oqýdan shyǵyp ketkim kelgen kezder de boldy. Biraq qazaq uly halyq qoı. Basyńa nebir qıyndyqtar kelgen kezde ultyńa qaramaı, birden baýyrmaldyq tanytady. Oqytýshylardyń basym bóligi demeý boldy. Bosańsýyma esh jol bermedi. Tipti, bir kúni ustazdarymnyń biri «áýre bolma, sen oqı almaısyń!» dep qatal eskertken. «Oqı almaısyń!» degen sóz maǵan ústime muzdaı sý quıyp jibergendeı áser etti. Eseńgirep turyp, esimdi jıdym. Syrtqa shyǵaryp aıtpasam da, «Men oqımyn! Qazaq tilin meńgeremin, qazaqsha sóıleımin!» dep tistenip turyp, óz-ózime ant berdim. Al búginde olardyń barlyǵyna alǵysym sheksiz. Eger meni erkeletip, alaqandaryna salyp, «jalǵyz orys qyzymyz ǵoı» dep basymnan sıpap qoısa, rasymen de oqı alar ma edim, árıne, joq. Tildi joǵary deńgeıde meńgerip te shyǵa almas edim. Jáne keı pánderden kitaptar oryssha boldy. Olardy ózimiz aýdaryp alatynbyz. Shaǵyn mátinderdi, kitaptardy qazaqshalaı bastadym. Meniń qazaq tilin úırenýdegi basty tásilim osy aýdarma. Bireýler «tildi úırený úshin sóz jattaý kerek» deıdi. Biraq, meniń oıymsha, aýdarma jasaǵan neǵurlym durys. Qazir, máselen, aǵylshyn tilin úırenip júrmin. Sol bir kezdegi tásilimdi qoldanyp, qazaqsha úırengendegideı aǵylshynsha da aýdarmamen aınalysamyn. Osylaısha, jıyrmadan endi ǵana asqan Oksana ýnıversıtetti de bitiredi. Ýnıversıtet bitirgen qazaq tiliniń ma­manyn esh jerge eshkim jumysqa al­maıdy. Alǵashqy jyldary kafe­ler­de suraqqa, telefonǵa jaýap bere­tin maman, telefon kommýtatory bo­lyp ta jumys isteıdi. Bazarda saý­da-sat­tyq­pen de aınalysady. Sóıtip júrgende, Aqtóbedegi kó­lik kolledjine laborant bolyp ju­mysqa turady. Azǵa qanaǵat etken Ok­sana eńbek jolyn osylaı bas­taı­dy. Biraz kúnde muǵalimderdiń saǵa­tyn belgileıtin oqý bóliminiń dıs­pet­cheri boldy. Keıin qazaq tilinen saǵat­tar da ala bastady. Arman etken qazaq tili mu­ǵa­limi qyzmetine endi ǵana qoly jet­ti. Turmysqa shyǵyp, 2003 jyly ómir­ge Janbek atty uly keldi. Enesiniń jaq­sy­lyǵy sonshalyq, jumysqa qaıta sha­qyrǵan kezde, kelinin úıde otyrǵyzyp qoımaı, «jumysyńdy iste, seniń jeter belesteriń alda, al balaǵa ózim qaraımyn» dep jumysqa jiberetin edi. – Qaıyn jurtym, qaıyn apalarym óte kóp kómektesti. Barlyǵyn óte qatty syılaımyn, áli kúnge deıin aralasyp turamyz, men qazaq halqynyń tilin ǵana emes, salt-dástúrin, dinin de qurmettegen durys dep oılaımyn, – deıdi Oksana shynaıy aq kóńilimen oıyn ortaǵa salyp. Aqtóbede «Rıka-TV» degen telearna bar bolatyn. Birde sol arnadan usynys túsip, olarmen tyǵyz baılanysta jumys isteı bastaıdy. Osylaısha, eńbekqor Oksana Loský­to­va kúndiz negizgi muǵalimdik jumysyn atqarsa, keshke tikeleı efırde qazaq tilinde habarlar júrgizip júrdi. Bir kúni Aqtóbede arnaıy jumys babymen júrgen «Ekspress-K» gazetiniń tilshisi onyń qazaq tilin jaqsy meńger­genin kórip, tamasha maqala jazady. Al osy maqalany oqyǵan «Astana» tele­arnasynyń basshylyǵy ony elordaǵa jumysqa shaqyrady. – Bas kezinde sengen joqpyn, úı­siz-kúısiz júrip, Astanaǵa qalaı baramyn dep te oıladym, onyń ústine, týma túgili, bir tanysym da joq ol qalada, – deıdi Oksana jyly jymıyp. – Alǵashqy kezde telearnadaǵylar ári-beri jolaqymdy tólep berdi. Tek poıyzdyń bıleti qolyma tıgen kezde ǵana munyń shyndyq ekenine kóz jetkizdim. Balam kishkentaı, anama qaldyrýyma týra keldi. 2006 jyly kelgen edim, mine, sodan beri on jyldan asty. Kele sala jumysqa belsene kiristim. Túsirilimderge shyǵyp, mátin jazýdy úırendim, jańalyqtardyń shyǵarýshy redaktory bolyp, keshki habarlardy júrgizdim, birneshe av­tor­lyq jobalarym boldy. «Astana» telearnasynyń basshylyǵy men qazaq tilshileri ár kezde qoldap júrdi. Kez kel­gen mátindi búge-shigesine deıin túsi­nip almaı efırge jibermeıtinmin. Keıi­nirek, «Qazaqstan» ulttyq arnasyna aýystym. Sońǵy jáne aýyr joba «Biz birgemiz» baǵdarlamasy boldy. Jo­bada múgedek jáne jetim balalar týraly, solardyń taǵdyry jaıly aı­ty­latyn. Aımaqtardan beıne-jazba­lar keledi. Oǵan qarap, óziń mátin ja­zýyń kerek. Ony jazyp bitkenshe jy­lap-jylap, ábden taýsylyp ta ketken kezderim boldy. Bala shaǵymnan dos bolǵan Sandýǵash Dáýletqalıeva medınstıtýtqa túsken edi, sol kez­deri meniń dáriger ataýlyǵa degen il­tıpat sezimim artty, adamdardyń den­saýlyǵynan artyq eshteńe joq eken-aý. Bálkim, «Astana» telearnasynan keıin «Qazaqstan» ulttyq arnasyna aýysar kezde bir aı bolsyn demalyp alýym kerek pe edi?! Sonymen ne kerek, 3 aı, 15 kún istep, ulttyq arnadan shyǵyp kettim. Onyń ústine ulym da eseıip qaldy. Men kúndiz-túni jumystamyn. Úıge bireýler telefon shalsa, «mama ádettegideı jumysta» dep jaýap beredi eken. Balamnyń jaýaby meni alańdata bastady, tipti, tanystarym men týys­tarym da «ulyń únemi jalǵyz qalady eken ǵoı» dep eskertý jasady. Balasynyń jaǵdaıyn oılaǵan Ok­sana jumysyn aýystyrýdy jón sanaıdy. Keıingi ómirim qalaı bolady, dep oılanyp-tolǵanyp júrgen kezde jańadan qurylǵanyna birneshe aı ǵana bolǵan «Nazarbaev ortalyǵy» jumysqa shaqyrady. Al 2013 jyly El­basy kitaphanasy jeke bólinip  shy­ǵyp, Oksana sonda jurtshylyqpen baı­lanys bóliminiń basshysy bolyp taǵaı­yndalady. «Qazaqstanda qazaq tilinen barsha qaýymǵa kómekteskim keledi. Qazaq tili­niń baı ári rýhanı kemeldi til eken­digin barlyǵyna túsindirý, el bas­qaryp, halqymnyń túrli máselelerin sheshý­de, osy ana tilimdi qoldanysqa den­dep en­gizý magıstr retinde meniń alǵa qoı­ǵan maqsatym», – deıdi Oksana Loskýtova. Raýshan NUǴMANBEKOVA