«Qytaı óz aımaǵynda óte mańyzdy el, biraq áli sýperderjava emes»

  Reseılik ınternet-basylym lenta.ru Karnegı qorynyń vıse-prezıdenti, kóp jyldan beri Qytaıdy zerttep kele jatqan maman Dýglas Paalmen suhbatty jarııalady. Tómende suhbattan negizgi sıtatalar.   Qytaı baıaǵyda «belesebet mingen adamdar» eli bolǵan. Qazir ol – aımaqtaǵy asa mańyzdy oıynshy. Biraq Qytaıdy jańa kóterilip kele jatqan sýperderjava dep te ataı almaımyn. Vashıngtonmen teńesý úshin Pekın áli 30 jyl asa ýaqyt jyldam qarqynmen damýy kerek. AQSh ta bir orynda turmaıtynyn eskerý kerek.   Qytaıdy tipti Japonııamen salystyrý erte. Japonııanyń ekonomıkasy men áskerı salaǵa jumsaıtyn shyǵyndary tómendese, al Qytaıdiki jyldam ósip otyrsa, eki eldiń áskerı teńiz kúshteriniń qýaty 2030 jyly ǵana teńesedi.   Eger qazir Pekın Shyǵys Qytaı teńizindegi Senkaký araldary úshin Tokıomen soǵysqa kılikse, kúıreı jeńilgen bolar edi. Úzdik teńizshiler, úzdik áskerı ushqyshtar, úzdik ushqyshtar – munyń eshqaısysy áli Qytaıda joq.   Buryn men AQSh pen Qytaı arasynda «janama soǵys» bolýy múmkin emes dep oılaıtynmyn (Janama soǵys – eki eldiń óz maqsattaryna jetý úshin úshinshi bir eldiń terrıtorııasynda jáne sol eldiń resýrstary kómegimen qaqtyǵysýy – red.) Al qazir mundaı qaqtyǵys múmkin nársege aınaldy.   Ol Vetnam men Qytaıdyń nemese Japonııanyń Qytaımen soǵysy bolýy múmkin. Biz qalamaımyz, biraq ondaı qaqtyǵystyń alǵysharttary bar: Pekın óziniń múddelerin agressıvti jolmen qorǵap keledi. Jáne bizdiń odaqtastarymyzben qaqtyǵysqa túsýde. Biz olardy qorǵaýǵa mindettimiz.   Menińshe, Qytaı Reseımen qazirgiden de tereń qatynasqa barǵysy keledi. Biraq Reseıdiń Qytaımen odaqtasýǵa namysy jibere qoımaıdy. О́ıtkeni, Pekın ol odaqta «aǵa» bolǵysy keledi. Máskeý buǵan kóne qoımaıdy.   Obama Pekınge qatysty «Qatań pozısııa ustaǵylaryń kele me? Bizdiń pozısııa odan da qatań bolady!» degen prınsıpke kóshken sııaqty. Menińshe Pekınmen dıalogta mundaı kózqaras jaramaıdy.   Egemen-aqparat