Terrorızmge tosqaýyl qoıýdyń zańnamalyq sharalary qandaı?

Keshe Parlament Májilisiniń uıymdastyrýymen «Qazirgi kezdegi ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý men jolyn kesýdiń zańnamalyq jáne ınstıtýttyq sharalary» atty taqyrypta dóńgelek ústel ótti. Oǵan Parlament palatalarynyń basshylary, memlekettik organdardyń, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uıymdardyń, saıası partııalardyń, dinı uıymdardyń ókilderi, sondaı-aq, halyqaralyq sarapshylar qatysty.  О́zekti de ótkir máse­le­ler talqy­lanǵan jıyndy Par­­lament Májilisi Halyq­ara­lyq ister, qorǵanys jáne qaý­ipsizdik komıtetiniń tór­aǵa­sy Máý­len Áshimbaev júr­gi­zip otyrdy. Dóńgelek ústel otyrysynda alǵashqy bolyp sóz alǵan Parlament Máji­lisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­matýlın jyl ótken saıyn qasiret pen qaıǵy áke­letin ekstremızm men terro­rızmniń qaýpi kúsheıip bara jatqanyna toqtaldy. Má­jilis spıkeriniń atap ótke­nindeı, elimizdiń qaýipsizdigi men halyqtyń beıbit ómiri – Ota­­nymyzdyń baǵa jetpes baı­­lyǵy, eń qymbat qa­zy­na­sy. Ony kózdiń qarashy­ǵyn­­daı qorǵaý barsha qazaq­stan­­dyqtardyń abyroıly boryshy. «Elbasymyz N.Á.Nazar­baev Táýel­sizdik alǵan kún­nen bastap, Qazaqstan­nyń qaýipsizdigi máselesine árqashan erekshe nazar aý­daryp keledi, – dedi N.Nyǵ­matýlın. – Búginde naq osy baǵytta kóptegen jumystar atqa­ryldy. Biraq, ekstremızm men terro­rızm ýaqyt ótken saıyn qaýipti máse­lege aınalyp barady. Bul tek bizdiń elimizdegi ǵana emes, búkil álemdegi problema». Osy­ǵan baılanysty Má­jilis Tóraǵasy terrorızm men eks­tre­mızmge qarsy kúreste Memleket basshysy naqty tap­syrmalar bergenin atap ótti. «Eń bas­tysy, bul ótkir má­se­­lege búkil qoǵam bolyp qatysýda, – de­di N.Nyǵ­matýlın osy jóninde. – So­­­nyń ná­­tı­jesinde biz ózara usynys-pikir­ler bil­­dirip, sapaly ári tıimdi zań jo­ba­syn ázirleý maqsatynda jumys is­tep kelemiz. Bul – biz úshin erek­she mańyz­dy». Májilis Tóraǵasynyń aıtyp otyr­ǵany – «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine ekstre­mızmge jáne terrorızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý tý­raly» zań jobasy. Atalǵan qujat jo­basy osy aıdyń alǵashqy onkún­diginde Úkimetten Parlament Máji­lisine túsken bolatyn. О́ıt­keni, Elbasymyz N.Á.Nazarbaev Par­la­menttiń ekinshi sessııasynyń ashy­lýynda sóılegen sózinde el qaýip­siz­diginiń zańnamalyq negizin nyǵaıtý qajettigin ataǵan edi. Osy zań jobasy boıynsha qoldanystaǵy 5 kodeks pen 19 zańǵa ózgerister men túzetýler engizilmek. Parlament Senaty Tóraǵa­synyń orynbasary Bektas Bek­nazarov ta búgingi jıynda talqy­lanatyn máseleniń asa ózekti ekenine toqtaldy. «Qazirgi ýaqytta ekstremızm men terrorızm qateri jahandyq sıpatqa ıe bolýda, – dedi Tóraǵanyń orynbasary. – Dinı urandardyń aıasynda jasalyp jatqan ekstremızmniń, fýndamentalızmniń jáne terro­rızm­niń geografııasy men aýqymy kún ótken saıyn keńeıe túsýde. Bul máseledegi bizdiń mindetimiz – dinı ekstremızm kórinisteriniń aldyn alý jáne terrorızm qateriniń jolyn kesý arqyly adamnyń, memlekettiń jáne qoǵamnyń qaýip­sizdigin qamtamasyz etý». Bektas Beknazarov, sondaı-aq, dóńgelek ústelge qatysýshylar nazaryn joǵaryda atalǵan zań jobasyna da aýdardy. Senat Tóraǵasy orynbasarynyń atap ótýinshe, Parlament qarýyna túsken zań jobasy negizinen ekstremızmge jáne terrorızmge qarsy is-qımyl, qarý-jaraq aınalymy, kóshi-qon máselelerin retteý salalaryndaǵy qolda­nystaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. «Bul saladaǵy zańnamalyq deńgeıdegi jumystar – dinı ekstremızm men terrorızmdi tazalaýǵa, olardy anyqtaýdyń jáne jolyn kesýdiń tıimdiligin arttyrýǵa, sondaı-aq, ekstremıstik jáne terrorıstik qyzmettiń saldaryn azaıtyp, ony joıý sharalaryn kúsheıtýge baǵyttalatyn bolady». Dóńgelek ústel basyndaǵy pikir almasýda elimizdiń Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Nurǵalı Bilisbekov te sóz alyp, óz qurylymdary tara­­­py­nan atqarylǵan is-shara­lar­dy ortaǵa saldy. Nurǵalı Bilis­­bekovtiń atap ótkenindeı, 2011 jyldan beri Qazaqstanda 64 ekst­remıstik baǵyttaǵy árekettiń joly kesilgen. Osy jyldyń basy­nan zorlyq-zombylyqqa baǵyt­talǵan osyndaı toǵyz aksııaǵa tosqaýyl qoıyldy. Halyq kóp jınalatyn oryndarǵa, sonymen qatar, quqyq qorǵaý organdary men arnaýly memlekettik organdardyń nysandaryna terrorlyq shabýyl jasalýyna jol berilmedi. «Aýǵanstanda, Sırııada jáne Irakta qarýly qaqtyǵystar bas­talǵannan beri halyqaralyq terrorlyq uıymdardyń lager­lerinen, úshinshi elderdegi tirek jáne tranzıttik ınfra­qury­lymdardan elimizdiń 45 azamaty qaıtaryldy. Taǵy 33 azamat óz erik­terimen elge oraldy. Ter­ror­lyq áreketterge qaty­sy bar 33 adam qylmystyq jaýap­kershilikke tartyldy», – dedi Ulttyq qaýip­sizdik komıteti tóraǵa­sy­nyń orynbasary. Nur­ǵalı Bilisbekovtiń habardar etýinshe, bes jyl ishinde terrorıstik jáne dinı sıpattaǵy qylmystar jasa­ǵany úshin 445 adam sottalǵan. «Terrorshyldyqqa qarsy operasııany tıimdi júrgizý tıimdi­ligin arttyrý maqsatynda bir-eki shaqy­rymdyq lokaldy aımaq radıýsynda jelini buǵattaý úshin sáıkesinshe tehnıkalyq quraldar satyp alý máselesi qarastyrylýda, – dedi N.Bilisbekov ári qaraı. – Bul terrorısterdiń qoldan jasalǵan jarylǵysh quraldardy iske qosý, terrorıstik aktini júzege asyrý kezinde bir-birimen habarlasý úshin baılanys quraldaryn boldyrmaýǵa baılanysty qolǵa alynady». Osyndaıda Memleket basshy­synyń: «Álemde birde-bir el terro­rıstik shabýyldardan saq­tan­­dyrylmaǵan. Terrorıstik qater Qazaqstan úshin de aqıqat­qa aınalyp otyr», – dep atap kórsetkenin qaperimizden shyǵar­masaq eken. Dóńgelek ústel basyndaǵy pikirlesýde, sondaı-aq, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaev, «Qazaqstanda parlamentarızmdi damytý qory» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Záýresh Batalova, Bolathan Taıjan qorynyń prezıdenti Muhtar Taıjan, Bas prokýrordyń orynbasary Andreı Kravchenko, EQYU baǵdarlamalary Astanadaǵy ofısiniń basshysy, elshi Derd Sabon, taǵy basqa sheshender sóz alyp, taqyrypqa baılanysty usynys-pikirlerin bildirdi. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan» Sýretti túsirgen Saılybaı MAILYBAEV