Pedıatrııada problema bar

О́tkende Parlament Májilisinde másele kóterildi. Depýtat D.Espaeva 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan densaýlyqty damytý baǵdarlamasyna sáıkes balalar emhanalarynyń burynǵydaı derbes emes, ózge emhanamen birigýiniń, eldiń erteńi – balalar densaýlyǵyna keri áseri bar ekenin basa aıtqan. «Qazirgi ýaqytta medısınalyq oqý oryndarynda «bala dárigeri» mamandyǵy alynyp tas­taldy. Bala dárigeri mamany bolý úshin ınternatýrany aıaqtaý kerek. Alaıda, bul usynys qoǵamda synǵa alynǵan bolatyn. «Aq jol» partııasyna habarlasyp jatqan azamattardyń aıtýynsha, emhanalarda jalpy tájirıbedegi dárigerge birden júkti áıel, balalar nemese egde jastaǵy kisiler qaralatyn kezde, kezekti uzaq kútip qalasyń. Ondaı sáttegi naýqastardyń kóńil kúıleri aıtpasa da túsinikti. Osyǵan baılanysty «Aq jol» partııasynyń ókilderi balalar emhanalary men medısınalyq oqý oryndarynda «balalar dárigeri» mamandyǵyn qaıta qosý máselesin qarastyrýdy suraıdy», – degen depýtat. Máseleniń mánisi – Bolon úderisinde jatqandaı. Ol boıynsha joǵary oqý ornynda arnaıy pedıatr mamandary daıarlanbaıdy, esesine jalpy medısına fakýltetinde bilim alýshy 5 jyl bakalavrıatty bitirip, odan 2 jyl ınternatýrada, eki ne bes jyl shamasynda rezıdentýrada bilim alyp shyqqanda ǵana balalardyń tolyqqandy dárigeri atanady. Iаǵnı, stýdent 5 jylǵy oqýda barlyq dárigerlik mamandyqtarǵa qatysty jalpy bilim ǵana alyp, ol tek jalpy tájirıbelik dáriger bolyp shyǵady. Pedıatr bolý rezıdentýrany támamdaǵan dárigerdiń ǵana enshisi. Bylaı qaraǵanda, balalar dárigeri bolý úshin úlken ázirlik kerektigin, oǵan jetý úshin óte bir tyńǵylyqty oqýdy taýysý qajettigine mán berilgenindeı kóringenimen, shyntýaıtyna kelgende, bul elimizde burynnan da tapshy balalar dárigeriniń problemasyn odan saıyn kúrdelilendire túskendeı. Statıstıkaǵa súıensek, Qazaqstan halqynyń 30 paıyzyn 18 jasqa deıingi balalar men jasós­pirimder quraıdy eken. Al osy úlken topty arnaıy dáriger mamannan qaǵý qanshalyqty durys dúnıe? Osydan onshaqty jyl buryn medısınalyq JOO-lardaǵy pedıatrııa fakýltetterin jabý týraly sheshim qabyldaýdyń jurtshylyq úshin tıimdiligi qandaı boldy? Úlken qalalardan jyraqta jatqan, shalǵaıdaǵy jetkinshek qandaı dárigerlerge qaralýda? Bolmasa, der kezinde arnaıy kásibı dáriger qoımaǵan dıagnozdan nemese durys jasalmaǵan emnen qansha bala zardap shekti? Saýal kóp, tushymdy jaýapty tabý da qıyn. «Búgingi kúni terapevt dárigerler tórt aılyq kýrstan ótkendikten, olar balalar arasynda eń kóp taralǵan aýrý túri týraly ǵana bilimin jetildiredi. Al balalar aǵzasynyń ereksheligi arnaıy bilimmen qatar uqypty qarym-qatynasty da talap etetini belgili. Máseleniń moraldyq-psıhologııalyq qyrynan bólek, balalardy emdeýdegi endigi dárigerlerdiń bilikti ári tıimdi qyzmeti de kúmán týdyrady. Mundaı reforma ata-analardyń ǵana emes, dárigerlerdiń ózderi tarapynan da túsinispeýshilikke ushyraýda», – degen depýtat sózi kóńildi kádimgideı kúpti etedi. Meniń óz paıymymda 10-12 jyl boıyna oqyp, pedıatr atanǵan mamannyń aýyldyq jerlerge barýy da ekitalaı. Sonda aýyl balalarynyń jaıy ne bolmaq? Bolon úderisine ilesip, álemdik standartqa umtylmaq bolǵan bizben kórshi elderdiń birqatary kezinde pedıatrlar daıarlaıtyn fakýltetterdi japqan eken, biraq artynsha ol raılarynan qaıtyp, balalar dárigerlerin daıarlaýdy qaıta jalǵastyrypty. Al Reseı Federasııasynda múıizderi qaraǵaıdaı ataqty dárigerler pedıatrııa fakýltetteriniń jabylýyna jol bermepti. Ol bizdiń erteńimizge balta shabý bolady depti. Oryndy-aq! Osy rette bizdiń elimizdegi ataqty pedıatr, akademık Kamal Ormantaevtyń pikirin alǵa tartqan jón bolar. 2015 jyly «Túrkistan» gazetine bergen suhbatynda bylaı depti. «Qazaq: «Attyǵa ilesemin dep, jaıaýdyń tańy aıyrylypty» degen ǵoı. Keshe ǵana bir odaqta ómir súrgen búgingi TMD elderiniń eshqaısysy pedıatrııa fakýltetterin japqan emes. Qaıta eldiń bolashaǵy bala bolǵan soń balalar dárigerlerin kóbeıtip, oǵan úlken mańyz berýde. Al bizde she? Otbasylyq dárigerdi endirýmen másele sheshildi me? Joq! Qaıta balalar dárigeriniń sany azaıyp, máseleniń sheshilýi kúrdelene tústi. Otbasylyq dárigerlerge meniń qarsylyǵym joq. Olardyń jalpy medısınadan habary bar. Qazir anyqtalyp otyrǵandaı, adamda 14 myń aýrýdyń túri bar. Otbasylyq dárigerlerdiń solardyń attaryn da tolyq bilýi múmkin emes qoı. Solardyń ishinde balalarǵa qatysty aýrý túrleri qanshama. Jańa týǵan náreste úsh jastan asqansha úlkender sekildi qaı jeriniń qalaı aýyratynyn aıta almaıdy. Olarǵa dıagnoz qoıý úshin bilikti, bilimdi balalar dárigeri bolýy kerek. Balalar dárigerinsiz bizdiń medısına qaýqarsyz. Buryn medınstıtýtta pedıatrlardy úshinshi kýrstan bastap daıyndaýshy edi. Al qazir she?! Olardy ýnıversıtettiń 6-7 kýrstarynda atústi daıyndaıdy. Al meniń tujyrymym boıynsha balalar dárigerin daıyndaý úshin ýnıversıtetterde stýdentterdi jeti jyl oqytý kerek». Budan naqty aıtý múmkin emes shyǵar?! Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan»