Astanada Beıbitshilik sammıti ótedi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov BUU Bas Assambleıasynyń keshe aıaqtalǵan 71-shi sessııasy aıasynda jalpy debattarǵa qatysyp, sóz sóıledi. Sondaı-aq, birqatar kópjaqty sharalarǵa qatysyp, ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev BUU Bas Assambleıasynyń osynyń aldyndaǵy 70-shi sessııasynda jarııalaǵan birqatar halyqaralyq bastamalary sapar sheńberinde ótken kelissózderdiń negizgi taqyryptaryna aınaldy. Sondaı-aq, Qazaqstannyń 2017-2018 jyldarǵa BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýyna baılanysty máselelerge de basa nazar aýdaryldy. BUU Bas Assambleıasynyń minberinen sóılegen E.Ydyrysov Qazaqstannyń syrtqy saıa­saty elimizdiń únqatysý men ózara túsinistikke degen seniminiń jarqyn kórinisi bolyp tabylatynyn atap kórsetti. «Únqatysýǵa shaqyrý Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń osyǵan deıin BUU Bas Assambleıasy Qaýipsizdik Keńesi men Bas Assambleıasynyń resmı qujaty retinde ta­ratylǵan «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi maz­munynyń túpqazyǵy bolyp tabylady. Manıfest beıbitshilikke ambısııaly, biraq shynaıy kózqaras usynady, sondaı-aq, álemniń bolashaǵy bóli­nýge emes – birlikke, baqtalastyqqa emes – ynty­maqtastyqqa negizdeletinin kóldeneń tartady», dep atap ótti Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvo­synyń basshysy. Osy turǵydan alǵanda, E.Ydyrysov Memleket basshysynyń 2045 jyly ıadrolyq qarýdan azat álem qurýǵa qol jetkizý jóninde úndeý tastaǵanyn qaperge saldy. Sondaı-aq, ústimizdegi jyldyń 29 tamyzynda Astanada Prezıdent N.Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly tarıhı Jarlyǵynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııanyń qorytyndylary týraly habarlady. Mınıstr Bas Assambleıany ústimizdegi jyldyń qarasha aıynda Astanada uıymdastyrylýy josparlanyp otyrǵan beıbitshilik sammıti týraly qulaǵdar etti. Onda planetadaǵy beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa qatysty jahandyq mindetterdiń qundy da strategııalyq qadamdary qarastyrylatyn bolady. Bas Assambleıaǵa bıyl elimiz Táýelsizdigine 25 jyl tolatyny týraly aıta kelip, E.Ydyrysov sonaý 1991 jyly keıbir baıqaýshylar Qazaqstannyń kópulttylyǵyn jáne kópkonfessııalylyǵyn, ekonomıkasynyń teńdestirilmegenin, áskerı ınfraqurylymdar men ıadrolyq arsenalynyń orasan zor materıaldyq jáne moraldyq júgin esepke ala kele, egemen memleket retinde tirshilik etýge qabilettiligine kúmán keltirgenin eske salyp ótti. «Syn-qaterge toly bul murany biz múm­kindikke aınaldyra bildik. Shırek ǵasyr bederinde Qazaqstan álemniń saıası kartasynda joq elden halqynyń ortasha tabysy bar, turaqty, ha­lyqaralyq qoǵamdastyqtyń qurmetti múshesine aınalýǵa deıingi tar jol, taıǵaq keshýlerden ótti. Biz BUU Qaýipsizdik Keńesine saılanýymyzdy syrtqy saıasatymyzdyń parasatty da tolaıym halyqaralyq moıyndalýy, táýelsizdigimizdiń qol jetkizgen bir tabysy retinde qarastyramyz», dep atap ótti Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri. E.Ydyrysov Bas Assambleıanyń jalpy debat­taryna qatysýmen qatar, BUU-da Islam yntymaqtastyǵy uıymyna (IYU) múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń dástúrli úılestirý kezdesýine de qatysty. Májiliste sóz sóılegen IYU-nyń Bas hatshysy Iıad ál-Madanı jáne basqa da birqatar spıkerler 2016 jyldyń tamyzynda Qazaqstan men Túrkııa prezıdentteri osy uıymnyń sammıtinde qabyldaǵan Islam bitimgershiligi týraly Ystanbul deklarasııalary erejeleriniń kókeıkestiligin, ótkizilýi bir jyldan soń Astanada josparlanyp otyrǵan IYU-nyń ǵylym jáne tehnologııa jónindegi alǵashqy sammıtine múshe elderdiń jan-jaqty daıyndalýy qajettigin atap kórsetti. О́z ke­zeginde E.Ydyrysov bizdiń IYU boıynsha árip­testerimizdi EKSPO-2017 kórmesi men jaqynda Qazaqstan elordasynda qurylǵan Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıymynyń jumysyna belsendi qatysýǵa shaqyrdy. E.Ydyrysov, sondaı-aq, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń jumys basyndaǵy tańǵy asy men klımattyń ózgerýi jáne onyń shaǵyn aral memleketterge yqpaly, halyqaralyq kúsh-jigerdi osydan bir jyl buryn BUU Bas Assambleıasy bekitken Ornyqty damý maqsattaryn júzege asyrý boıynsha ótken birqatar saıd-ıventterge qatysty. Budan bólek, shara alańdarynda E.Ydyrysov túrli elderdegi áriptesterimen jeke kezdesýler ótkizdi. Atap aıtqanda, AQSh Memlekettik hatshysy Djon Kerrımen (bul kezdesý týraly aqparat jeke berilip otyr), Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrovpen, Iran Syrtqy ister mınıstri Mohammad Djavad Zarıfpen, Avstrııa Syrtqy ister mınıstri Sebastıan Kýrspen, Aýǵanstan Syrtqy ister mınıstri Salahýddın Rabbanımen, Sırııa Syrtqy ister mınıstri Valıd ál-Mýallemmen jáne Jańa Zelandııa Syrtqy ister mınıstri Mıýrrem Makkallımen kezdesip, ekijaqty jáne halyqaralyq kún tártibindegi kókeıkesti máseleler boıynsha pikir almasty. Bul jerde Qazaqstannyń aldaǵy BUU Qaýipsizdik Keńesine músheligi aıasyndaǵy máseleler de nazardan tys qalǵan joq. Gambııa Syrtqy ister mınıstrimen saıası konsýltasııalar týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Nıý-Iorkte, sondaı-aq, E.Ydyrysov pen Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstri­niń orynbasary Erjan Ashyqbaevtyń jáne AQSh Memlekettik hatshysynyń Ońtústik jáne Or­talyq Azııa máseleleri boıynsha kómekshisi Nısha Bısvaldyń teń tóraǵalyǵymen Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy strategııalyq áriptestik jó­nindegi komıssııanyń sholý raýndy bolyp ótti. Taraptar komıssııanyń Qazaqstan-Amerıka yn­ty­maqtastyǵynyń barlyq negizgi qyrlaryn qam­tıtyn Is-qımyl josparynyń júzege asyrylý barysyn qarastyryp, ekijaqty pishimdegi ári qaraıǵy ózara is-qımyldyń perspektıvalyq ba­ǵyttaryn belgiledi. Taraptar, sonymen qatar, Or­talyq Azııanyń 5 memleketi men AQSh-ty qosa­tyn («S5+1») óńirlik tuǵyrnama sheńberindegi ýaǵ­da­lastyqtardyń júzege asyrylý jaıyn talqylady. Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshy­synyń BUU Bas Assambleıasynyń 71-shi sessııasyna qatysýy Prezıdent N.Nazarbaevtyń jahandyq bitim­gershilik bastamalaryn ári qaraı ilgeriletýge oń yqpal etti. Sondaı-aq, elimizdiń Qaýipsizdik Keńe­sindegi músheligine daıyndyǵy barysynda asa kókeıkesti máselelerdi halyqaralyq árip­testermen talqylaýdyń jaqsy múmkindigi boldy. Sáýlebek BIRJAN