Áýezovtiń «Qıly zamany» qaıta qoıyldy

Elordadaǵy Jastar teatrynda Jambyl oblystyq qazaq drama teatry kórermenge Muhtar Əýezovtiń "Qıly zaman" povesin jańa qoıylymda usyndy. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, rejısser Bolat Uzaqov sahnalaǵan shyǵarma jelisiniń ereksheligi – tarıhı shyndyqqa, arhıvtik derekterge qurylýynda. Qoıy­lym­­nyń tarıhy týraly, búkil Uly Dalanyń tamyryn búl­kildetken kóterilistiń Jeti­sýdaǵy bir oshaǵy jaıynda Nurlan Orazalın qysqasha baıandaı kelip: «Halqymyzdyń azattyqqa degen qushtarlyǵyn jyrlaǵan shyǵarmany Muhań nebári otyzǵa jeter-jetpes jasynda jazyp, eki jyldan soń túrmege qamalǵan bolatyn», – dedi. Jazýshy spektakldiń alǵashqy nusqasy 1987 jyly jaryq kórýi tıis bolǵanyn, alaıda, rejıs­ser Qadyr Jet­pisbaev sah­nalaǵan týyn­dyǵa ruqsat etilmeı, toq­tatyl­ǵanyn aıtty. «Al endi keıin onyń ja­ryq kórýine keńes saıa­saty qa­laı ruqsat etti desek, 1972 jyly Shyńǵys Aıtmatov «Novyı mır» jýrnalynda ózi shyǵarmaǵa alǵysóz jazyp, «bul álemdik jaýharlarǵa talassyz qosy­latyn, baıandaý úlgisi, tabı­ǵaty bólek óte qundy týyn­dy» degen baǵa berip, ustaz aldyndaǵy shákirttik min­de­tin oryndady. Sondaǵy adam­dar­dyń urpaǵy qazir zalda otyr. Sonyń biri men ózimmin. Meniń babalarym osy Qarqara túrmesinde atylǵan kisiler... Al myna spektakl Táńirtaýdyń etegin­degi qandy oqıǵanyń kýási bolǵan qyrshyndardyń rýh­yn jańǵyrtyp, 1997 jyly qaıta túle­di. Ol ýaqytta týyndyny Áý­bákir Rahımov sahnalady. Odan beri arada 20 jylǵa jýyq ýaqyt ótkenine qara­mas­tan, buǵan at izin salǵan teatr u­jymy bolǵan emes. Mine, endi Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy toılanatyn qarsańda muny bizge tarazdyq teatr tartý etip otyr», – dedi. Spektakldiń dekorasııa­sy, ıaǵnı mundaǵy barlyq oqı­ǵa­nyń kıiz úı úlgisindegi shańyraqta órbýi, órshil rýhy, otty, jalyndy dınamıkasy unady. Bul jerde qazaqtyń kıiz úıi sımvolıkalyq ról atqarady. Osy arqyly búkil qazaq dalasyndaǵy jaǵdaı baıan­daldy. Tarıhı týyndynyń búgingi qoǵam ıdeıasymen tutas­qan ulttyq muraty jiger­len­diredi. Qoıylym sońynda ekran arqyly Alash ardaqtylary men Jeltoqsan kóterilisine qaty­sýshy jas bozdaqtar beınesiniń kórinis tabýy erkindik jyryn sharyqtata kóteretin sátti detal edi. Avtor men rejısserdiń ózara túısik-túsinigi qaltqysyz qabysyp, mejelegen muratqa qapysyz jetken deýge tolyq negiz bar. * * * Táýelsizdik merekesine oraı Jambyl oblystyq teatrlary munan da basqa rýhanı tartýlar, máselen, oblystyq qazaq drama teatry M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» spektaklin, Jambyl oblystyq orys drama teatry S.Marshaktyń «Marǵaýdyń úıi» ertegisin, Sh.Aıtmatovtyń «Teńiz jaǵalap júgirgen tar­ǵyl tóbet», F.Býlıakovtyń «Kúıeýge shyqqan kempirler» qo­ıy­lym­daryn alyp keldi. Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»