Mindetter minsiz oryndalýy tıis

2016 jylǵy 9 qyrkúıektegi Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy jáne 13 qyrkúıektegi Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi aldyna aýqymdy maqsattar men birqatar mindetter qoıǵan bolatyn. Bul mindettemeler keshe Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Myrzahmetovtiń tóraǵalyǵymen mınıstrliktiń óńirlermen beınebaılanys rejimindegi alqa májilisinde keńinen talqyǵa túsip, olardy júzege asyrýdyń jol kartasy jasaldy. Birinshiden, júzege asyrylyp jatqan «Agrobıznes-2020» baǵdar­lamasy negizinde agroónerkásiptik keshendi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy ázirlenetin bolady. Jańa baǵdarlama AShM jelisi boıynsha aýylsharýashy­lyq ónimderi men azyq-túlik óndirisine qoldaý bildirýdi ǵana emes, ózge de salalarmen sabaqtasqan máselelerdi qamtıdy. Sondaı-aq, baǵdarlamany bekitý aıasynda AО́K-ti sýbsıdııalaý júıesine birqatar túzetýler engizý josparlanýda. О́simdik sharýashylyǵynda bul tarmaq egin alqaptaryn, onyń ishinde, bıdaı alqaptary quryly­myn ártaraptandyrýǵa qatysty. Al mal sharýashylyǵynda táýekeli az, jemmen qamtamasyz etilýi ońaı orta jáne shaǵyn sharýashylyqtardy qamtý jáne jaıy­lymdyq mal sharýashylyǵy áleýe­tin paıdalaný múmkindikteri qaras­tyrylýda. Sonymen qatar, «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ-tyń nesıeleý saıasaty qaıta qaralatyn bolady. Atap aıtqanda, bul AО́K sýbektilerin qamtý aıasyn eseleı túsetin orta jáne shaǵyn jobalarǵa qatysty. Ekinshiden, jappaı kásipkerlikti damytý jumysyn jandandyrý úshin aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtý jáne jeke qosalqy sharýashylyqtar áleýet­terin qoldaný arqyly kásiporyndardyń qaıta óńdeý qýattaryn júkteý shara­lary qolǵa alyna bastady. Bul aýyl­sharýashylyq ónimderin óndirý men jyljytýdy ortalyqtandyrý úshin jasalýda. Qurylatyn aýylsharýashylyq koo­pe­ratıvteri sút, et, jemister men kók­ónister, jún men teri ázirleý­men, sondaı-aq, omartashylyq, qus sharýa­shylyǵy, taýarly balyq sharýashylyǵy jáne AО́K-tiń basqa da baǵyttarymen aınalysa alady. Aýyl turǵyndaryn jumyspen qamtý sharalaryn iske asyrý arqyly 3 jyl­da taýarlyq óndiriske 226 myń JQSh tartý jáne 70 myńnan asa jumys ornyn ashyp, qaıta óńdeý kásip­oryn­darynyń júktelimin keminde 20%-ǵa arttyrý kózdelýde. Búginde 448 aýylsharýashylyq koo­peratıvi qurylyp úlgerdi jáne olar úshin arnaıy salyqtyq rejimdi iske asyrý barysynda jerdiń bolýy talabyn joıý baǵytynda jumystar júrgizilýde. Úshinshiden, jeke turǵyn úı qury­lysy úshin jer telimin berý máselesi qaraldy. Keńeıtilgen otyrysta Memleket bas­shysy «Nurly jer» biryńǵaı tur­ǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrǵan edi. Onda JTÚQ úshin 10 sotyq jer telimin bólý máse­lesi qozǵalady. Bul máseleni sheshý úshin Jer kodeksine ákimdikterge memleket qajettiligine JTÚQ úshin jer telimderin satyp alý múmkindigin berý boıynsha ózgeris engizý kózdelýde. Aıtalyq, kezekte turǵan azamat­tar­dyń tizimin júıeleý jáne eki ret tegin jer telimin alý jaǵdaılaryn boldyrmas úshin «Elektrondy úkimet» portalynda biryńǵaı kezekte turǵan azamattar reestrin qurý josparlanýda. Bul jer telimderin berý tetikterin jetildirip, el aýmaǵynda ótinimderdiń bir formasy arqyly arnaıy esep júrgizýge jáne aǵymdaǵy esepti ózektendirýge múmkindik beredi. Tórtinshiden, 2016-2017 jyldary ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrý jáne jumyspen qamtamasyz etý jospary aıasynda bıylǵy jyly mınıstrlikke 97 mlrd teńge kóleminde qosymsha qarjy bólindi. Bul qarajat alǵa qoıylǵan mindetterdi oryn­daý jáne óndiris tıimdiligin art­tyrýǵa baǵyttalǵan. Mınıstrliktiń min­deti – atalǵan bıýdjet qarajatynyń tıimdi ıgerilýin qamtamasyz etý. Sondaı-aq, jıyn barysynda sýarmaly jerdi 600 myń gektarǵa ul­ǵaıtý jáne olardyń ınfraquryly­myn jetildirý máseleleri sóz boldy. Besinshiden, 2016 jyly janýar­lardyń asa qaterli aýrýlaryna qatys­ty epızootııalyq jaǵdaı jekelegen ınfeksııalardyń taralýyn eseptemegende, qalypty kúıde jáne bul baǵytta turaqtylyq bar. Mysaly, jyl basynan beri janýarlar aýrýlarynyń 95 oshaǵy tirkelse, olardyń 42-si dereý joıylyp, jergilikti atqarýshy organdar sheshimimen jabyldy. Al qalǵan 42 oshaqta nusqaýnamaǵa sáıkes veterınarlyq-karantındik is-sharalar júrgizilýde. Sonymen qatar, tirkelimge alynǵan brýsellezdi 109 pýnktte saýyqtyrý jumystary júrgizilýde. Jıyn sońynda Premer-Mınıstr­diń orynbasary – Aýyl sharýashyly­ǵy mınıstri A.Myrzahmetov otyrys bary­synda aıtylǵan máselelerdi qorytyndylaı kele, aldaǵy ýaqytta AО́K-ti jańa deńgeıge kóterý boıynsha birqatar tapsyrmalar berdi jáne de olardyń oryndalýy qatań baqylaýda bolatynyn eskertti.  Mereke TAŃATAROV